صفحه 1:
سیاست پولی مدرن و نقش بانک مرکزی در
کنترل تورم
نام درس: اقتصاد کلان
نام استاد: آقای ابوئی مهریزی
تام دانشجو: مهسا نعیمی
مقدمه: تحوالت نظری و عملی در سیاست پولی
سیاست پولی به عنوان یکی از ارکان اصلی مدیر:
سياستكذاران و نظريهيردازان اقتصادى قرار دا داشته است. در طول دهههای گذشته, با ظهور
بحرانهاى اقتصادى متوالى و ه بازارهاى مالى؛ يارادايمهاى مرتبط با نحوه
اجراى سياست يولى دستخوش تحوالت بنيادينى ز
بررسى سير تحول اين سياستهاء معرفى ابزارهاى متعارف و غيرمتعارف» و تبيين نقش محورى
بانک مرکزی در دستیابی به اهداف کلان اقتصادی» به ویژه کنترل تورم» است.
ت اقتصاد کلان. همواره در کانون توجه
در گذشته» تمرکز اصلی بر کنترل مستقیم حجم پول (نظریه پولیگرایی) بود, اما پس از
شکستهای مکرر این رویکرد در دمههای 1۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی» توجهات به سمت اهداف میانی
(مانند ترخ بهره) استراتزیهای هدفگذا Inflation Targetin: ف شد.
نرخ بهره) و سپس استراتژیهای اری 95 geting)
این تغییر پارادایم. مستلزم بازتعریف نقش بانک مرکزی و ابزارهای در دسترس آن بود
1« چارچوب نظری: رابطه پول» تورم و تولید
درک سیاست پولی مستلزم فهم رابطه بتیادین میان عرضه يول» سطح قیمتها و فعالیت
اقتصادی است.
۱ نظریه مقداری پول
نظریه مقداری پول (۱/0۳6۷ 0۲ Gly Siw ylgic a, (Quantity Theory این تحلیل, رابطه فوق
را به صورت یک معادله ساده نمایش میدهد:
صفحه 2:
MV =PY
که در آن: * /۱: حجم پول (عرضه پول). * ۷: سرعت گردش پول ۱۸۵۱۵ ۲ برانمه|۷). * ط:
سطح عمومی قیمتها (که متناسب با تورم است). * ۷: حجم تولید واقعی (درآمد ملی).
در مدلهای کلاسیک» فرض میشود که سرعت گردش پول (۷) و تولید واقعی (۷) در کوتاهمدت
در عرضه پول (/۸) مستقیماً بر سطح قيمتها (6)
تأثیر میگذارد. این نظریه. اساس توجیه سیاستهای پولی انقباضی برای مهار تورم است.
نسبتاً ثابت هستند. بنابراین» هرگونه
۲ نقش انتظارات در سیاست پولی
در ديدكادهاى مدرنتر» به ويزه بر اساس مدلهاى يويا و انتظارات عقلایی؛ نقش انتظارات عاملان
اقتصادی حیاتی است. سیاست پولی نه تنها بر متغیرهای واقعی (تولید) بلکه از طرر 2
انتظارات تورمی, بر سطح قیمتهای فعلی نیز اثرگذار است. اگر بانک مرکزی در حفظ اعتبار خود
شکست بخورد و تورم مورد انتظار افزایش یابد. حتی سیاستهای انقباضی فعلی نیز ممکن است
تاکام بمانند, زیرا بنگاهها و خانوارها قيمتهای خود را بر اساس انتظارات بالاتر تنظیم میکنند.
۲ ابزارهای متعارف سیاست پولی
بانک مرکزی برای تأثیرگذاری بر شرایط اقتصاد کلان و تحقق اهداف خود (مانند ثبات قیمتها)» از
مجموعهای از ایزارهای سنتی استفاده میکند. اين ابزارها عمدتاً بر کنترل هزینه و حجم پول در
سیستم بانکی متمرکز هستند.
۱ عملیات بازار باز (0۱/۸05 - 006۲21005 ]۱/۵۲۲۵ 0060)
عملیات بازار باز, اصلیترین و منعطفترین ابزار سیاست پولی در اکثر اقتصادهای توسعهیافته
محسوب میشود. اين ابزار شامل خرید و فروش اوراق بهادار دولتی توسط بانک مرکزی در بازار
آزاد است.
خرید اوراق: بانک مرکزی اوراق بهادار را از بانکها میخرد. در ازای آن» ذخایر بانکها نزد
بانک مرکزی افزایش میياید. اين امر منجر به افزایش نقدینگی در سیستم بانکی, کاهش
نرخ بهره بینبانکی و تسهیل شرایط اعتیاری میشود (سیاست انبساطی).
فروش اوراق: بانک مرکزی اوراق بهادار را میفروشد. اين اقدام ذخایر بانکها را کاهش
world نرخ بهره را بالا برده و نقدینگی را جمع میکند (سیاست انقباضی).
صفحه 3:
۲ نرخ تنزیل مجدد (8۵16 ۶اههعز0)
نرخ تنزیل» نرخ یهرهای است که یانک مرکزی در صورت قرض دادن مستقیم پول به یانکهای
تجاری برای تأمین ذخایر کوتاهمدت» اعمال میکند. تغییر اين 3 هزينه استقراض
بانکها را تحت تأثیر قرار میدهد.
افزایش نرخ تنزیل: استقراض را برای بانکها گرانتر کرده و انگیزه آنها برای اعطای وام
را کاهش میدهد.
کاهش نرخ تنزیل: استقراض را ارزانتر کرده و بر حجم وامدهی تأثیر مثبت میگذارد.
توجه: در بسیاری از کشورهاء نرخ تنزیل نقش «نرخ اضطراری» دارد و نرخ بهره هدفگذاری شده
عمدتاً از طريق عمليات بازار باز تنظيم میشود.
“ا.لا. نسبت ذخيره قانونى (82110 أممممع]أناوع8 علمعوع8)
این نسبت» درصدی از سپردههای بانکها است که موظفند به صورت نقد تزد بانک مرکزی
نگهداری کنند. این ابزار تأثیری قوی و گسترده بر ضریب تکاثری پول دارد. اما به دلیل تأثیر
شدید و ناگهاتی بر بازار, به ندرت استفاده میشود.
افزایش نسبت ذخیره: حجم منابع قابل وامدهی بانکها را کاهش داده و قدرت خلق پول
را محدود میکند.
کاهش نسبت ذخبره: نقدینگی آزاد بانکها را افزایش داده و ضریب تکاثری پول را تقویت
ماگ
۳ نقش نرخ بهره در سیاست پولی مدرن
در چارچوبهای نوین» بانکهای مرکزی عمدتا نرخ بهره کوتاهمدت (مانند نرخ بهره هدق
بینبانکی یل تسهیلات فوری) را به عنوان متغیر اصلی سیاست پولی (بزار اصلی) خود
انتخاب میکنند. اين استراتژی به عنوان «مدل چارچوب نرخ بهره» شناخته میشود.
(Transmission Mechanism) سازوکار انتقال ۱
در نرخ بهره سیاستی بر اقتصاد کلان از طریق کانالهای مختلفی منتقل میشود:
کانال نرخ بهره (0۳۵۳006۱ Rate 51ع۱0167): تغییر در نرخ بهره سیاستی بر نرخهای
بازارهای مالی تأثیر میگذارد. نرخ بهره بلندمدت (که بر تصمیمات سرمایهگذاری تأثیر
صفحه 4:
میگذارد) به تغییرات نرخ بهره کوتاهمدت واکنش نشان میدهد. افزایش نرخ بهره. هزینه
سرمایهگذاری و مصرف کالاهای بادوام را افزایش داده و تقاضای کل را کاهش میدهد.
کانال اعتباری (ا002006 0۲6011): نرخ بهره بر شرایط وامگیری بنگاهها و خانوارها تأثیر
میگذارد. افزایش نرخ بهره میتواند منجر به کاهش ارزش داراییها و کاهش توان
بازپرداخت بدهیها شود, که این امر دسترسی به اعتبار را محدود میکند.
کانال نرخ ارز (ا6۳2006 816 5۷6۳۵096): در اقتصادهای باز, افزایش نرخ بهره داخلی
نسبت به نرخ بهره خارجی», جذابیت داراییهای دلاری را افزایش داده و منجر به تقویت
ارزش پول ملی میشود. تقویت پول ملی» صادرات را گرانتر و واردات را ارزانتر کرده و
تقاضای کل را کاهش میدهد.
کانال قیمت داراییها (ا00۵006 ۳۲1۵6 ۸۵5561): افزایش نرخ بهره معمولاً قیمت سهام و
اوراق قرضه را کاهش میدهد. کاهش ثروت خانوارها (اثر ثروت) منجر به کاهش مصرف
میشود.
Unconventional) (Jo: Cuwluw ابزارهای غیرمتعارف ۴
(Monetary Tools
پس از بحران مالی جهانی ۲۰۰۸ و ,295 متعاقب آن, بسیاری از بانکهای مرکزی با وضعیتی
مواجه شدند که نرخ بهره اسمی به نزدیکی صفر رسیده بود (218 - .(Zero Lower Bound 9
این شرایط. ابزارهای متعارف کارایی خود را از دست دادند و بانکهای مرکزی مجبور به استفاده
از سیاستهای غیرمتعارف شدند.
(Quantitative Easing - QE) (40S Juguti .¥.)
تسهیل کمی به خرید گسترده داراییها توسط بانک مرکزی در مقیاس وسیع اشاره دارد؛ نه فقط
اوراق بهادار کوتاهمدت دولتی, بلکه شامل اوراق بلندمدت دولتی, اوراق بهادار با پشتوانه رهنی
(MBS) 9 > اوراق شرکتی نیز میشود. هدف 0۴ دوگانه است:
فشار بر نرخهای بلندمدت: با خرید اوراق بلندمدت, بانک مرکزی قیمت این اوراق VEL
برده و بازدهی (ترخ بهره بلندمدت) آنها را کاهش میدهد. حتی زمانی که نرخهای
کوتاهمدت در صفر هستند.
افزایش ذخایر بانکی: اجرای 06 به شدت حجم ترزنامه بانک مرکزی را افزايش داده و
ذخایر بانکهای تجاری را به سطوح بسیار بالایی میرساند.
صفحه 5:
(Forward Guidance) (31 راهنمایی ۲
راهنمایی آتی شامل بیانیههای عمومی بانک مرکزی درباره مسیر مورد انتظار سیاست پولی آینده
ابزار بر انتظارات بازارها اثر میگذارد و تلاش میکند تا نرخهای بلندمدت را تحت تأثیر
است.
قرار دهد.
راهنمایی شرطی: بانک مرکزی اعلام میکند که نرخ بهره تا زمانی که شرایط خاصی (مثلاً
تورم به سطح ا نرسد یا بیکاری زیر ۷ نماند) افزایش نخواهد یافت.
راهنمایی غیرشرطی: اعلام تعهد صریح به حفظ نرخ بهره در سطح فعلی برای یک دوره
زمانی مشخص.
۳ نرخ بهره منفی (۵۱66 ۱016۲65۲ 1:۷6د9ع!۱)
در این رویکرد (که توسط بانک مرکزی اروپا و زاپن تجربه شد), بانک مرکزی برای ذخایری که
بانکهای تجاری نزد آن نگهداری میکنند. بهره منفی اعمال میکند. اين امر بانکها را تشویق
میکند تا پول را در اقتصاد به گردش درآورده یا وام دهند ته اينکه آن را به عنوان ذخایر
بلااستفاده نزد بانک مرکزی بگذارند.
۵. استراتژیهای هدفگذاری بانک مرکزی در کنترل تورم
در اهداف عملیاتی همراه بوده است. مدلهای مدرن عمدتاً بر رویکرد
دارند.
در ابزارها با
«هدفگذاری تورم» ت
۵.۱ هدفگذاری مستقیم حجم پول
این رویکرد که در دهههای ۱۹۷۰ رایج بود. مستلزم آن است که بانک مرکزی کنترل دقیقی بر
باشد و مستقیماً حجم پول را هدف قرار دهد. این روش در شرایطی که سرعت
گردش پول ناپایدار باشد, دشوار و ناکارآمد است.
عرضه پول داشته
۲ هدفگذاری نرخ ارز
در اقتصادهای کوچک و باز» بانک مرکزی نرخ برابری پول ملی در برابر یک ارز خارجی اصلی (یا
سبدی از ارزها) را هدف قرار میدهد. اين استراتژی ثبات قیمتهای وارداتی را تضمین میکند اما
استقلال سیاست پولی داخلی را سلب مینماید.
صفحه 6:
۳ هدفگذاری تورم (۲۲ - وطناهو۲27 دهناه۱۳۶۱)
هدفگذاری تورم, که اکنون استاندارد طلایی برای بسیاری از بانکهای مرکزی است» شامل اعلام
یک هدف عددی مشخص برای نرخ تورم (مثلاً ۲ درصد سالانه) به صورت بلندمدت است. باتک
مرکزی متعهد میشود که سیاست پولی خود را به گونهای تنظیم کند که تورم در بلندمدت به این
هدق بازگردد.
مزایای هدفگذاری تورم:
شفافیت و پاسخگویی: اهداق واضح. انتظارات عمومی را مهار کرده و پاسخگویی یانک
مرکزی را افزایش میدهد.
انعطافپذیری: برخلاف هدفگذاری مستقیم حجم پول» اين رویکرد به بانک مرکزی اجازه
میدهد تا از ابزارهای مختلف برای دستیابی به هدف تورم استفاده کند و نوسانات
کوتاهمدت تولید را مدیریت نماید.
۶ چالشهای معاصر بانک مرکزی
بانکهای مرکزی امروزی با چالشهایی فراتر از کنترل ساده تورم مواجه هستند. این چالشها
نیازمند تطبیق مستمر ابزارها و استراتژیها میباشند.
۱ ریسکهای ناشی از نزدیکی به صفر (2۱8)
همانطور که ذکر شد هنگامی که نرخهای اسمی به صفر نزدیک میشوند. کانال سنتی سیاست
پولی از کار میافتد. بانکهای مرکزی مجیورند به ابزارهای غیرمتعارف تکیه کنند که اثرات جانبی
و ریسکهای ناخواستهای بر ثبات مالی دارند.
۳۲ بات مالی و بانکداری (Shadow Banking) aslw
بانک مرکزی اکنون گستردهتر شده و شامل حفظ ثبات مالی در کنار ثبات قیمتها میشود.
رشد سریع بازارهای غیربانکی و ابزارهای پیچیده مالی (بانکداری سایه) نیازمند نظارت و دخالتهای
پولی برای جلوگیری از حبابهای مالی است.
۳ تعارض بین اهداف (دوگانگی سیاست پولی)
در بسیاری از کشورها. بانک مرکزی دارای دو مأموریت است: ثبات قیمتها و حمایت از اشتغال
کامل. این دوگانگی گاهی منجر به تعارض میشود, به ویژه زمانی که تورم پایین و تولید زیر
صفحه 7:
پتانسیل باشد (معضل رکود تورمی خفیف). سیاستهای انیساطی برای حمایت از تولید ممکن
است در بلندمدت منجر به تورم بیش از حد شود.
نتیجه گیب 0
سیاست پولی مدرن از چارچوبهای سفت و سخت پولی به سمت رویکردهای انعطاة
مبتنی بر انتظارات و هدفگذاری تورم حرکت کرده است. بانک مرکزی به عنوان متولی اجرای این
سیاستهاء ابزارهای خود را از ابزارهای عملیات بازارباز سنتی به سمت ابزارهاى غيرمتعارف
مانند تسهیل کمی و راهنمایی آتی گسترش داده تا بتواند در شرایط غیرعادی نیز بر اقتصاد
اثرگذار باشد.
موفقیت در کنترل تورم در دوران کنونی, نه تنها به مدیریت صحیح ابزارها, بلکه به حفظ اعتبار
بانک مرکزی در متقاعد کردن بازارها نسبت به تعهد واقعی آن به اهداف تورمی بستگی دارد. با
این حال, چالشهای تاشی از محدودیتهای نرخ بهره صفر و لزوم توجه همزمان به ثبات مالی»
تیازمند بازنگری مستمر در چارچوبهای عملیاتی سیاست پولی در آینده خواهد بود