صفحه 1:
صفحه 2:
صفحه 3:
درامد
صفحه 4:
تفسیر در به معناي آشکار کردن است.
و در اصط علوم قراني به معناي : بیان مفاد
كاربردي oll 9 اشکار کردن مراد خداي متعال از
vl بر مبناي whol عرب و اصول عقلائي محاوره
است. »
تفسیر موضوعي در Ulin تفسیر ترتيبي قرآن بوده
و بدین معناست که مفسر در صدد کشف و روشن
کردن مراد و دیدگاه خداوند در مورد موضوعاتي
است که در قران IG رفته. مانند تفسیر اياتي که
به تهذیب نفس مي پردازند. ۲
مقصود از تفسیر ترتيبي, تفسیر CLI از ابتداي
قران | ست. و در تفسیر ایات, ترتیب و تقدیم و
SLI pol نقش whol را Lal مي کند و محور
تفعسیر است ar موضوعات احلافی و با احتماعی
صفحه 5:
2 مقالات مرتبط با بحث تفسیر
موضوعي قرآن
1.تفسیر موضوعي قرآن» اهمیت تهذیب نفس,
عبدالله جوادي آملي» فصلنامه مکانبه 3 آنديشه,
9 شماره 6
2.روش شناسي تفسیر حقوقي قرآن» حمیدرضا
نوري» فصلنامه قرآن و علم, 1388 شماره 4
3.شیوه هاي تفسیر موضوعي قرآن کریم, محصد
رضائي اصفهاني, فصلنامه پژوهش قران و
حدیث, 11388 شماره 6
4.تفسیر موضوعي قرآن کریم از امتناع تا امکان»
تا رای AM لاس GED ارت
32
صفحه 6:
صفحه 7:
ای مردم! ... هنگامی که فتنهها چون شب تا شما را فراگرفت, به
alls رو آورید که فران شقاعتکنتهای است که Guieliy در فده
است و گزارشدهندهای است که گزارشش تصدیق شده است و
5 ای خود قرار دهد, a: بهشتش راهنمایی کند و
کشی که آن را aay سر قرار دهد. به دوزخش کشاند. فرآن
هدایتگری است که به بهترین راهها هدایت مبکند و کتابی است که
در ol جزئیات [eas] بیان [حقایق] و تحصیل feel قرار دارد.
قرآن جداکننده [حق و باطل] است که در ul بیهودهای oly ندارد.
قران ظاهری cs bly ub طرش کم و دعر geod
صفحه 8:
نویسنده با توجه a حدیث نبوي که وقوع فتنه را عامل روي
آوردن به قرآن میداند این مقدمه را بیان نموده است.
نویسنده علت گرفتار آمدن در فتنه را غفلت و بي دردي
میداند. ip
کاربرد فتنه در قران:
فتنه گري يكي از اقداما
با یی دم ل بتکم
*27فارعالا*
فتیه مترادف tee وتياهي.
والذین کقژوا بَصُُم Yass EUs] تفعأوغ تکن ata
JVI وقساد bus فا
te معناي مشتبه کردن کارها. a aiid
Sal Els وَقلَبُوا لک 5981 حلّي O85 g be aaigll ابتقوا SJ
*التوبة48* Oo 1S Bibs alll #3 rees
Si eee ete a A od al
صفحه 9:
هنگامی که رنگهای مجازی» قدمها را از رفتن بازمدارند
و جلوهنمایبها و عشوهگریها, زانوها را سست و لذتهای
نقد, کام را شیرین و فریبها و هوسبازیها, آدمی را sul
خود مکنند؛ دیگر در ذهن و ضمیرش جایی برای
اندیشیدن- در باره هدف بلند آفرینش- و انگیزهای برای
تلاش و حرکت sow a: آنچه هویت انسان در گرو رسیدن
به soul yl باقی نمماند. در چنین شرایطی, کوش
ببحاصل و دویدنها ببهدف میشوند و آنچه بدست subs
بعباری» سرگردانی و تباهی عمر گرانسنگ آدمی است.
اینها همان فتنههایی است که ما را از رسیدن as حقیقت
باز داشته» روز روشن ما را نیره و تار و ارزوهای
شیرینمان را دور و دست نیافتنی کردهاند. در Ox?
فضایی ما ممانیم و کویری سوخته در پیش رویمان که
در آن جز سیاهی و سراب چیزی نیست. مائیم و بنبستهاء
تناقضها. سرخوردگنهاء gales اضطرایها و آرزوهای
برباد رفته زندگی.
sadly غفلت و بیدردی ما را به گرداب سهمناك فتنهها
کشانده و بحرانهای اخلاقی و معنوی و Sle len بغرنج
صفحه 10:
امام سجاد ale السلام قرآن
را بهترین انیس خود دانسته,
منفرماید:
«اگر همه مردم- از شرق تا
غرب- جهان بميرند. من از
تنهایی هراس نکنم, انگاه که
صفحه 11:
صفحه 12:
pela) obo allel بش از اندیشه و باور دی در
مسلمان است. 1
دلیل عقلي این ادعا ol است که ایمان به یک حقیقت,
چيزي جز ایمان 9 باور قلبي به دستورات, فرامین 9
ra ape aeS ۳
3 و Me cand Ss هن
افلتک نیم ی Soul pat ai ea
عَظیَا*النساء162*
لیکن راسخان آنان در دانش, و مومنان, به آنیه بر نو نارل
1 پیش از تو نازل گردیده ایمان دارند و خوشا
بر نمازگزاران, و زکات دهندگان 3 ایمان آورندگان on خدا 3
روز بازیسین که به زودي به آنان پاداشي بزرگ خواهیم
داد.
صفحه 13:
و سلامت طلبي چون حافظ هرچه کردم همه از دولت قر
obs bas _
ند به فریاد از خود به سان حافظ OLS زبر بخوانی در چار
OLS فقر و خلوت شبهای تار تا بوّد وردت دعا و درس aS
تنفر شیطان از قرائت قرآن
دی حافظ نکند فهم az شد دیو بگریزد از wl قوم که قراً
صفحه 14:
مراحل انس با فران
تفسیر
درک معاني
تلا
استماع و
oe
صفحه 15:
1 استماع و نظر
نخستین 3 عامترین مرتبه انس 3 ارتباط با قرآن
«استماع» و 4795 به wl wll است. خداوند گوش
فرادادن و سکوت به هنگام تلاوت GUT آسمانی را
جب نزول لطف selves even:
موجب نزول
و ]15 8 & الفْرآن قاستمغوا ln ee al
اعراف/ 204
و چون قرآن et شود, گوش بدان فرا دارید 3
خاموش مانید, امید که بر شما رحمت آید.
قران گوش فرا دهد [بدون آنکه آن را قرائت کند],
ثوابی برایش نوشته مشود و گناهی از او پاك منگردد و
درجهای VL میرود.» از سوی دیگر, نظر کردن به Ul
ae نیز خود نوعی انس و ارتباط با قرآن به شمار
ید. a
آمامصادق علیه السلام مق ماید: در ان التظر po
صفحه 16:
مت
تلاوت که نوعیر ذکر real wily مورد تأکید برخی
oll نیز قرار گرفته است. sly مثال. خداوند در
سوره 332 J پس از فراخواندن an poly
ose او را به تلاوت قرآن در دل شب امر
ale قلیلا* نشتة آو القص YI LUI فم +3 fall ie
4-1 | Jojo eile و ole $3] Al
ای جامه به خویشتن ن فروپیچیده, به پاخیز شب را
RENT Ge Ome ena eee کر تدای
شمرده شمرده ۳ AbD [نصف ] بیفزای و folie
1
در ادامه همین سوره: خداوند عموم مسلمانان Ib
مخاطب قرار worl میفرماید:
ar a
صفحه 17:
از منظر روایات میور نیز تلاوت
قران برای انسان منسلمان
«کسی au as, تلاوت سم انس
گیرده جدایی دوستان gl را a "
وحشست نماندازد. امامصادق
arte السلام مفرماید: «بر
شما ol, تلاوت قرآن؛ زیرا
درجات بهشت براساس تعداد
| ۷ .۰ ۰ ] .. . و دا 3
صفحه 18:
پیامبر اسلام صلی alll علیه و
آله- ay نقل از حضرت رضا علیه
صفحه 19:
همچنین مستحب است قاری قرآن
در آغاز تلاوت (حتی قرائت يك (al
«اعوذ بالله من الشیطان الرجیم»
نگوید؛ چنانکه قران دراینباره
مبفرماید:
IE) 8 الفْرْآنَ قاستدٌ aL من
الشیّطان الرّجیم. نحل/98
یس جون قرآن مخوانی, از
شیطان مطرود به خدا یناه بر.
نیز sub هنگام تلاوت, ادب حضور
در پیشگاه کتاب خدا cule, lL نمود
صفحه 20:
رک معاني و مفاهیم
ه لازم, آشنايي با زبان ادبیات عرب و مفردات الفاظ 5
صورت عدم امکان مراجعه a ترجمه ها.
oldu os HI at ul Se قال: Ws من
G5 ures ol آضحایه ag ae کائوا دون مق be
شول alll ص ol LE فلا تاخذون في العشر
453 حتّی بَعْلَمُوا ما في 038 من العلم و العمَل.
Se
صفحه 21:
19 صحابه را all علیه و all صلی poly محضر cum که olf
میگرفت و آنان را از پرسش پیایی بازسداشت., منتظر
سنشستند تا اعراب (بادبهنشتان) که به حضور مامدند و
فرصتها را غنیمت شمرده, از I را ی سا
صلی الله علبه و اله بهره فراوان منبردند: july پاسهای
مفرماید: «بیشتر صحابه از پرسش pil ale مومنان
آمون مسائل مختلف خودداری مکردند و ترجیح مدادند
ن از dale منتظر بمانند تا فرصتی پیش آید و یکی از
به ؛ OUT رسیده, پرسشی نماید و
مپرسیدم و به سینه مسپردم» و نیز باس مر سهل بن
: «صحابه از روی خشنودی مىگفتند: خداوند
تیاعر باس eee AN) 1S
بهرهمند شدن ما قرار داده بود. روزی یکی از OUT
حضور یافته پرسید: ای پیامبر خدا! خداوند در قران از درختی در
بهشت نام yen که ازارر هه است و من باور نداشتم در
بهشت درختی وجود داشته باشد که آزار برساند! حضرت
a یی Sa cus alae اش ay ی voy کات Weekly
صفحه 22:
4 تفسیر
شناخت جامع و منسجم مفاهیم و
پیامهای قران در گرو تفسیر آن
است. در اين مرحله. با استفاده
ieee (rats erie yaa
ابتدایی فراتر 29,20 و به شکلگیری
متانجامد.
در پرتو تفسیر ارتباط معنايي
بسیاری از آیات آشکار مىشود. به
ey [., ik Ga ee | اه
صفحه 23:
در مرحله تفسیر, علاوه بر
شناخت واژگان و ترکیب جملات»
ازقبیل آگاهی oT 4 نزول wll
علوم قرآنی» ple منطق, روایات
و سنت و برخی علوم دیگر نیز
ضرورت oe سس ی
sul ‘este Te به پیامها» eb aan
he a Wa ee a
صفحه 24:
Bell غر العغضوب Belt cosh sal) blac
pet
در زمره کسانی خواهند بود که خدا olin!
را loci ass gals ۲یا را
صفحه 25:
السلام از ارزش و جایگاه ویژهای برخوردار است.
در باره امامعلی ale السلام نقل شده است که
وی yl عبدالله انصاری ۳ به داشتن دانش 9
ده
روزی کسی از سر تعجب پرسید: : فدایت شوم!
شما جابر را ae مستایید, درحالنکه خود ۵ در
علم و دانش سرآمد روزگار هستید؟ امام علیه
السلام در پاسخ فرمود: «او تفسیر این eon
خداوند بزرگ را مىداند:
all Sl» قرض Jd olgail ile الی معاد:
aay ce ala at
فرض کرد یقیناً تو را sow a: وعدهگاه باز
ی
صفحه 26:
5 تدبر _ ۳
DUSILEMswlicshoeiM ell sets
است. تدبر عبور از سطوح اولیه و مفاهیم ظاهری
ای Bere eee
ژرفاندیشی بر ما آشکار نمشود.
قرآن عظمت و بلندای معارف خود را اینگونه به
توصیف مکشد: ۳
لو آنزتا ها لزان als Jie We اشعاً فتصدعا
من alll phd حشر/21.
اگر اين قرآن را بر کوهی فرومیفرستاديم, یقیناً آن
[کوه] را از ex خدا فروتن [و] از هم پاشیده
مبدیدی.
Silo frei ee || بر مت وا ارت
صفحه 27:
درحقیقت ual جریانی فکری- روحی باتک ie
Tl er لین توت iia ره رت
در باره اهمیت تدبر صفر ی ور
اقلا Sisal Dagan آم ۶ i قلوپ آفْقالق.. محقد
/24.
Ul به Sb! فرآن نصاندیشنده يا آمکر] بر دلهایشان
قفلهایی نهاده شده است؟
کتاب انزلناه Sul مبارک po وا آیاته 9 لیتذکر
اولواالاباب ص/29
امامعلی ale السلام :
» قرآن را پیاموزید که آن زیباترین سخن است و
صفحه 28:
در Jo شب قدمهایشان را
استوار ساخته» درحالیکه
قران را جزءجزء و با نفکر
و انديشه تلاوت مبکنند با
قرآن جان خود را محزون»
و دوای دردشان را از ۱ آن
طلب مننمایند. yu: هرگاه
به آیهای گذر کنند که در
آن تشویقی است, as
شوق پاداش به آن روی
آورند و جانشان از شوق
به سوی آن پرکشد و
گمان دارند که نعمتهای
بهشت در برابر دیدگانشان
2 دارد. و هرگاه به
صفحه 29:
صفحه 30:
خبرنگ ار در مورد اینان و اعتقادات دینی آقای دک تر هم
مطالبی را بفرمایید:
مهندس ایرج حسابی:
اعتقادات مذهبی در وجود آقای دکتر حسابی, ريشه ای عمیق داشت. دلیل
ol هم انس و الفت دیرینه ایشان با قرآن کریم از دوران کودکی بود. در
مباحثاتش به قرآن مجید و روایات, به عنوان شواهد و دلایل محکم. استناد
aoe مه یت نت اه ورس JE p58 Abe
نيایش است.
استاد همسر خویش را از خانوادن روحانی ماثری برگزید و فروندانشان را
از کودکی, ملزم به فراگیری و انجام فرایض دینی با ang صحیح عربی می
کرد. من و خواهرم به احترام مادر, نمازمان را اول با Ulin! می خواندیم
و بعدا همراه با پدرمان و به لهجه صحیح عربی. در سال های پیش از بلوغ
که به سن تکلیف نرسیده بودیم. به خاطر نماز خواندنمان دو ریال پاداش
می گرفتیم و اگر در اول وقت می خواندیم, پنج ریال. در مورد روزه هم
اگر کامل روزه می گرفتیم, پاداشمان یک تومان بود.
LI تقیّدشان به اجرای فرایض دینی, نمود بیرونی هم داشت؟
oth در کلاس های درس استاد aes های داش توا دامن Papers
صفحه 31:
نس با قرآن. معرفت اسلامی
را در ذهن ما قوتر و عمیقتر
منکند. بدبختی جوامع اسلامی
بهخاطر دوری از قران و Gil
و معارف آن است. آن کسانی
از مسلمانان که Giles قرآن را
نمفهمند و با ul انس ندارند؛
وضعشان معلوم است. حتی
کسانی هم که زبان قران. زبان
cowl و ul را مفهمند.
بهخاطر priors در آیات OLS
0 طخ قرآنی آشتا نمشوند و
ند. Duns که al
alll Jak. ob للکافرین oe
ومنین سییلا» - یعنی خداوند
مومنین را زیردست و زبون
کفار قرار نداده است- ۳
re
ot re oo
صفحه 32:
قالت فاطمه الزهرا سلام الله
:علیها
من اصعد WI الله خالص عبادته
اهبط الله aJl افضل مصلحته
هر کس خالصترین عبادتهای خود
رابه محضر پروردگار برساند
. مص ]تما
> I. oan Rr APA Acs
صفحه 33:
ask (اعنبار) قرآر
صفحه 34:
ادرک اهمیت شناخت قرآن وابسته به درک اهمیت خود
قران است
abe اساس del ars5 کلب آء ورد های اسلایی دز
زمینه اخلاق. شریعت و اعتقادات اسلامی است
wlio فرعی اسلامی عبارتست ارت
اجماع
عقل
صفحه 35:
صفحه 36:
[. شناخت موجودیت قرآن کنونی . . .
صفحه 37:
اثری که دردست ما
است با همان اثر
aol انطباق دارد
wl) همانی)
صفحه 38:
صفحه 39:
صفحه 40:
منسوب به خداون عاری lai به alt حضوری و عصمت پیامبر (ص)
vay) از عصر نزول)
مصحف ها (سال 25 هجری)
آهیه تسکت واشد
0 استتاخ 8 تسحه از ola از
« متن مکتوب بودن قرآن *ارسال همراه با قاری به مکه, کوفه, بصره, J
س قرآن, تلاوت راه قرب به خدا بحرین, یمن. مصر. الجزایر
صفحه 41:
صفحه 42:
دلایل بننیازی قرآن از شناخت سندء
صفحه 43:
1 بایان وی را at طری گوناگون alee «علم حصوری»
در زا( یکت 21اهیتاایرتفللم G08 | نللغاکه تالا نآاریآفتکننده
)00( 611( سای LANG HB, کرافاطع(اوه و تکترین_ تردیدی
روانسدارد. تصریح قرآن بر فرودامدن LI وحی بر قلب poly صلی
ale at و آله نیز خود گویای رخداد چنین فرایندی در نزول قرآن
با این حال با cn تصريم فران پیات اسلام tbs الله 216 Alls
Hie اف و وک eye
CG SAA Io Oo oo نها زاس داد؛
LAI AEA
لا نحل به dill لتفجل به* ange Uile S| و فزآنه* قاذا قرأناة
ails فرَاتة* ai ان Ge بیاته.
bs “aly [در هنگام وحی] زود به حرکت درنیاور تا در خواندن [قرآن]
تدای به خرج دهی.
درحقیقت گردآوردن و خواندن ol بر [عهده] ماست. پس چون آن را
برقلا 111للفطالگونه] خواندن ol را دنبال oS سپس توضیح ol
Lui] بر عهده ماست.
صفحه 44:
cls کاظم ساروقی
حافظ کل ols
44 الق کرد
صفحه 45:
Ja 2 قرآن با نزول سایر کتب آسمانی تفاوت بزرگی داشت و
aweinlill Jolhl bl, GDA, Haast سال نازل گردید؛
ee ae برول ot,
کی wall رن کال را ارجاله rh کف eat اعلی flaw ی
000 تس OUD ELA رل تنل( اینگونه نیست.
افترلورب GH) BT ییات ,)78 ,610 Gas ITE را
sly پیامبر صلی الله علیه و all هموار, و روند فراگیری را برای
0
و J الذین 385 ly ول 18s Sigil cle oH واجدة کذلك eG8)
به 5155 و Mla 37 SLs
sce و کر چرا قرآن یکجا بر او نازل نشده
DLE. GOL.) 0 رللهتدریج ae کردیم]آنا قلیت را بة وسله
on 3 نا نز ool Gib IDS [بر
td 3 bigs ره colt اقا PERS وت مرا
leg el] ee a DOLE tye O تال Lyall & fas
تتآ مت بر رن زار
صفحه 46:
3 یکی از اقدامات اساسی پیامبراسلام صلی الله
sly 1 ضبط و نگهداری OUT این بود که
از همان آغاز نزول وحی Cat از نویسندگان
مورد اعتماد خود را sly نگارش wre قرآن
برگزید. همواره افرادی از gor cyl که به «کاتبان
00 لو جایل نهر SEITE) DEES PB زاهاطل So AMI دند
و کلام Ine را به one نزول بو پیامیر صلی اللّه
۵ ۱ یه و Gan بلاغ MBG نتند flO سوقفه
oll قرآن از آغاز ede یکی از علل حفظ و
مصون ماندن آن از هرگونه تغییر و تحریف بود.
صفحه 47:
4 و eee
ات تقیلآمشو - و ساختار آهنگین آیات که
نوازشگر روح است, ار بر دل و جان مسلمانان
تأللآلنهاد که با همه توجه و توان به فراگیری و
ooo حفاظ و تقلبط]لآن BO مگ تذل (SUD
0 تلبت شا قاطا aE USD 0 JBI گوتیای
OGD وبا BYE Ai oS نپذیر گردد و بدین
رو در زمانی کوتاه در قالب فرهنگی فراگیر در جامعه
تا نز ده کزلازنهای تاریخی, در جنگ
«بئرمعونه» هفتاد و در جنگ «یمامه» چهارصد تن از
۲۱ بازظر AG G1 زاننزلانلابسگمان تثبیت قرآن
در حافظه جمع بزرگی از مسلمانان مانع بروز هرگونه
OW a §) LEED اقآ زاشگ >
صفحه 48:
SUID LK SEADOO SEBO. 5 بسیط و بدوی بود. در
0 نیق( anne ای راز قر کتاللدنگلقایا sind تا مسلمانان, هم در حفظ اين و هم در
ضبط ol ناگزیر باشند. ذهن خالی, حافظه قوی و نداشتن سواد خواندن و نوشتن سبب شده
بود مسلمانان فقط اطلاعاتشان را از oly دیدن و شنیدن کسب کنند. در چنین فضایی, ply
5 اق ره باس SUE Me SORT SL He مبست و چون ol را کلام
DONGLEDIIDIRAN, LOG i 0 راودا وبا تشد ادند حتی يك کلمه ی
0 000 بلزاقلآنتز UGG fa نان aioud 9S ROTH. (OUI) با تلاوت این OU به
خدانتالاکتر شوند. پیوند oil عوامل در عصر نزول سبب شد پیش از آنکه بخواهد در ol
تا کتا Ls SLC ایا AIL ID 2065 WOLDS بای که انکار و ی
کم و زیاد کردن حتی ch جرف آن ناممکن گردد. 1
با توسعه سریع قلمرو اسلام و اقبال چشمگیر مردم جهان به OLS و از دیگر سو به دلیل
فاصله obj عموم مسلمانان از مدینه که مرکز صحابه و حافظان قرآن :29 wil خطر وجود
On. 00 ت1۳ JUD GO, رافتاتلالتتههای قرآن از سر عمد یا اشتباه دستخوش
تا CLL Wega OGRA انا طاناتن کارزننته تال بللنتوینجم.
۲ 8 26 تاد نامرک GIDL OH شانتلنکالگ sll از بزرگان صحایه,
قاریان و حافظان قرآن بود. وظیفه اصلی این کمیته, بر تهیه و تدوین نسخه واحدی از قرآن
گرگ تللهعنوان محور و مرجع اصلی همه مسلمانان در قرائت و استنساخ قرآن
رثال4 ایا ب0لانلانللهای اين کمیته, تعداد شش یا هشت نسخه هماهنگ با قرآن فراهم گردید
و a مراکز اصلی قلمرو اسلامی آن روز (مکه, کوقه, بصره, شام. بحرین, یمن, مصر و
oA. LAI (00000 آن PIG Ik ABE تشد در مدینه نگاه داشته
0 0 ۳ یقت sO رزوی SHIR ONDE) Eg ORO, GUL تا قرائت صحیح
pS Ten 5۲ با ی LL) AIL هار aw SGT OL GID AL
Sf OL T5000 0 تنل
صفحه 49:
2 شناخت تحلیلی 1
در این مرحله, پژوهشگر بر ul است تا به مطالب و
محتوای کتابی که در اختیار دارد, آگاهی UL و نسبت
به هدف, sel, سبك بیان و شیوه برخورد این اثر با
مسائل بنیادین جهان» انسان و جامعه as شناخت
درستی برسد و بدین رو عیار و ارزش علمی و
محتوایی آن CLS نیز برايش روشن گردد
در باب شناخت تحلیلی قرآن ید دانست که قرآن
مجموعاً مشتمل بر چه مسائلی است و از سویی oll
مسائل چگونه و با چه سبکی عرضه شده است؟
tole قرآن برای رساندن آدمیان به سعادت چیست؟
استدلالها و برهانهای فرآنی در زمینههای مختلف
چگونه است؟ LI تصویری که قرآن از هستی و جهان
منمایاند, منطبق بر دریافتهای Jac سلیم است؟ ul
چون قرآن اساس و نگهبان ایمان است و پیامش يك
pl, ایمانی است. عقل را رقیبی مىداند که dab در
برابرش otal یا اینکه به عکس همواره به عقل به
صفحه 50:
3 شناخت ریشهای
پس از آنکه درستی انتساب يك اثر به پدیدآورندهاش
آثبات شد و محتوای Ul نیز بهنیکی مورد بررسی قرار
گرفت, مرحله جدیدی از شناخت آغاز osteo
در این مرحله, پژوهشگر همواره میکوشد تا روشن
نماید Ul مطالب» محتوا و اندیشههای مطرحشده در
کتاب از انديشه پدیدآورندهاش تراوش sash پا آنکه
برآمده از انديشه دیگران است؟
چنین شناختی فرع بر شناخت تحلیلی است؛ بدین Line
که تا محتوای يك اثر بهدقت شناخته نشود, اساساً
نوبت a شناخت ریشهای yl نخواهد رسید.
در بررسی و شناخت قرآن. پس از مطالعه تحلیلی ol
نوبت as مقایسه و شناخت تاریخی مبرسد. در این
مرحله ub قرآن را (با همه آنچه دارد) با آثار علمی و
کتابهای دیگر vl زمان بهویژه کتابهای مذهبی مقایسه
نمود. در این Yuri مباید همه شرایط ازقبیل میزان
ارتباط شبهجزیرم عربستان با دنیای vl روزه تاد
صفحه 51:
مقالات مرتبط با بحث
شناخت قرآن
1- شناخت ‘ols مجید معارف» فصلنامه گلستان
قرآن, 11381 شماره 128
2- شناحت قرآن»محمدرضا امین sols فصلنامه
نورعلم, 11368 شماره 34
3- شناخت زبان قرآن» محمد هادي معرفت,
فصلنامه بینات» 11367 شماره 1
4- البیان و جمع قرآن, نادعلي عاشوري.
فصلنامه بینات, 11379 شماره 26
صفحه 52:
Flow که سامت as
ازسوی خداوند نازل شده و all
کتاب الهی sl» یکی از رسالت
wl درمیان مطالب sub تذکر است
کتابهای ای wee تکرار محتوای
صفحه 53:
صفحه 54:
صفحه 55:
1 وحیانی بودن الفاظ قرآن
ابتدا باید بدین پرسش پاسخ داد که Ul خداوند «الفاظ
قرآن» را نیز همانند محتوای آن بر poly صلی الله
alle و آله wen تدم cod] Rall به سار prey
تیا مجنوای فرانااس والعاط و سار ترکی آن
توسط خود poly و L فرشته ۳9۳۳ محتوا
پوشانده شده است؟
دیدگاه عموم مسلمانان از آعار بر این بوده است که
قرآن با همه معارف بلند و محتوای آسمانی خود در
قالب واژهها, جملهها و ترکیبهای کلامی موجود, بر
poly اسلام صلی الله علیه و اله نازل گردیده و poly
نیز تنها بهعنوان واسطه Yio ادمیان و خالق هستی,
ك ely را دریافت و Gage کاستی و فزونی ابلاغ نموده
صفحه 56:
عبدالکريم سروش اخیرا در گفت وگو با رمیشل هدنک اخبرنگان بخش
wot رادیو جهانی هلند : چگونه میتوان چیزی همچون «وحی» را در
ف رن وارازردانی ده هار ور ام از دی
وحی «الهام» است. این همان تجربهای است که شاعران و عارفان
دارنده هر چند rele این راد سطح بالاتری تجربه میکنند: درا
روزگار مدرن» ما وحی را با استفاده از استعارهی شعر میفهمیم.
چنانکه یکی از فیلسوفان مسلمان گفته است: وحی بالاترین درجهی
شعر است.
شعر ابزاری معرفتی است که کارکردی متفاوت با علم و فلسفه دارد.
شاعر احساس میکند که منبعی خارجی به او الهام میکند؛ و چیزی
دریافت کردهاست و شاعری: درست ماد وحی. بک استعداد و
قریحه است: شاعر میتواند افقهای تازهای را Say a مردم بگشاید؛
شاعر میتواند جهان را از منظری دیگر a آنها بنمایاند.
نظر ناه قرآن را ab محصول زمان خودش دید. atl
متضمن این نیز هست که شخص پیامبر نقشی فعال و حتی
ععیینکننده در ولیداین متن داشته|است؟
صفحه 57:
استعارهی شعر as توضیح این نکته کمک میکند. پيامبر درست مانند یک
شاعر احساس میکند که نیرویی بیرونی او را در اختیار گرفته است. اما
در واقع - L حتی بالاتر از آن: در همان حال - شخص پیامبر همه چیز
است: این الهام از «تفس» پیامبر میآید و «نفس» هر فردی الهی
شخصیت او نیز نقش مهم در شکل دادن به Gul متن Lal میکند. تاریخ
زندگی خود او: پدرش» مادرش, کودکیاش 9 حتی احوالات روحیاش [در
ol نقش دارند.] اگر قرآن را بخوانید, حس میکنید که پیامبر گاهی
اوقات شاد است و طربناک و بسیار فصیح در حالی که گاهی اوقات
پرملال است و در بیان سخنان خویش بسیار Sole و معمولی است. ples
اینها اثر خود را در متن قرآن باقی گذاشتهاند. sgl آن جبنهی کاملاً
بشری وحی است.
پس قرآن جنبهای انسانی و بشری دارد. این یعنی قرآن خطایذیر است؟
از دیدگاه سنتی, در وحی خطا oly ندارد. اما امروزه, مفسران بیشتر و
بیشتری فکر میکنند وحی در مسایل صرفاً دینی مانند صفات خداوند»
حیات پس از مرگ و قواعد عبادت خطاپذیر نیست. آنها میپذیرند که
وحی میتواند در مسایلی که a: این جهان و جامعهی انسانی مربوط
میشوند, اشتباه کند. azul قرآن دربارهی وقایع تاریخی» سایر ادیان و
سایر موضوعات عملی زمینی میگوید, لزوماً نمیتواند درست باشد. اين
مفسران اغلب استدلال میکنند که این نوع خطاها در قرآن خدشهای به
pro وارد نمیکند؛ چون پیامبر به سطح دانش مردم زمان خویش
صفحه 58:
برخی دلائل وحیانی بودن
الفاظ قرآن
Sa oe) ee eee احد من
(al), (Gen اه
به گوینده آن در صورتی منطقی و
معقول cowl که گوینده. خود در
اتخایس نیم ی تیه مان 3
صفحه 59:
2 بخش بزرگی از اعجاز قرآن به ساختار
ظاهری متن. سبك بدیع و اسلوب منحصربهفرد
آن بازمگردد. فصاحت و بلاغت ببنظیر قرآن- که
از دیرباز بخشی از وجوه اعجاز قرآن به شمار
آمده- ناظر a الفاظ, عبارات و ساختار ظاهری
oll ely «تحدی>»- که همگان را به آوردن مثل
قرآن فرامخوانند- از زاویه ساختار ظاهری vie
این است که اگر در الهی بودن الفاظ و قالبهای
مشتمل بر معارف بلند فرآن نردید Sep برای
اثبات مدعای خود الفاظ و جملههایی مشابه اين
الفاظ و بیاورید. این تحجدی و eae
ad bw i ee al ند رک
صفحه 60:
3. آیات بسیاری از قرآن بهروشنی بر وحیانی بودن الفاظ
و ساختار متن عربی قرآن دلالت دارند.
بخشی از اين آیات بدین قرارند:
Uy جعلتاه tise LI: لعلکم تغهلون* 5 a] فی Al الکتا
esd لعلتٌ حکيم.
ما آن وا قرآنی عربی قرار دادیم باشد که بیندیشید و
همانا که yl در کتاب اصلی [لوح محفوظ] به نزد ما سخت
Vig و پرحکمت است.
Uy آنرَلتاة فزآناً عریتاً لَعلَکُم تغفلون.
و من SLES alts مُوسی Lele] و 4555 و ها ios SUS
Lae bid لْنذر الذین طلَفوا و بُشری gaia
و [حال آنکه] پیش از cal کتاب موسی, راهبر و [aslo]
رحمتی بود؛ و این [قران] کتابی aw cowl زبان عربی که
ksi
صفحه 61:
در ساختار ظاهری قرآن و تبعیت Gare او از
وحی الهی دلالت دارند.
حال دو نمونه از Gul دسته آیات:
gel J لا :5 cll Geld) G93 یفزآن wt
هدا و یله Jd ما َُونْ ol آن oe Abad
SLL تفسی ان آتبغ الا ما بُوحی SJ]
آنانکه به دیدار ما امید ندارند منگویند: «قرآن
دیگری جز gle gil یا آن را yest کن.»
بگو: Lo» نرسد که آن را از پیش خود vest
کنم. جز آنچه را که a من وحی مشود پیروی
نمنکنم.»
۳
صفحه 62:
4 دلیل دیگر بر whos بودن الفاظ و
ارات ان ای ار
ظاهری vie قران با سخنان poly صلی
ال ی و الط است ple که رح
سخنشناس ژرفکاوی پنهان نبوده و نیست.
ار ی اه ال
که سالها با ul حضرت معاشرت نموده, با
سخنان وی آشنایی کامل داشتند, پس از
شنیدن نخستین oll قرآن از زبان one
بهیکباره خود را با اقیانوسی از مضامین
Se een sa,
صفحه 63:
سخنان پیامبر(ص) 3
1 سخنان معمولی از yl جهت که انسانی
مانند دیگر انسان ها هستند.
در آخرین روز sl» عمر مبارکش فرمود:
«مرا کمک a UT مسجد روم و بر منبر
نشینم مردم را نیز خبر کنید»
2 سخنانی که در بیان موعظه و نصیحت و
آداب زندگی ایراد فرموده اند.
allege iting area 1S A a
Gals قی الا اععل الناس Tolls cas)
همتهم المسابقه WI الطاعه و هانت علیهم
فضول Lil و زینتها
صفحه 64:
poly در انتخاب کلمات ol ازاد گذارده شده اند
قال(ص): قال الله عز و جل و عزتی و جلالی و
کبرپایی و نوری و علوی و ارتفاع مکانی لایوثر عبد
هواه علی هوائی الا شتت aule امره و لبست علیه
old و شغلت ald بها و لم ail منها الا ما قدرته
له .... لا یوّثر us هوای علی هواه الااستحفظته
ملائکتی و کفلت السماوات و الارضین رزقه و کنت
له من وراء تجارة کل تاجر و ail الدنیا و هی راغمة
تال ان ای ای JS ار
4 کلام وحیانی: متن و محتوای آن الهی است.
صفحه 65:
5. معارف و محتوای قرآن از چنان عظمت و ژرفایی
بح وردار اسب که اعاطه کامل بر همه ها
فرارسان در all الفاط و able که آن tiles
eal فراتر از توان و قدرت انسان است. قرآن در
عظمت و سنگینی وحی چنین مسگوید:
تا سئلقی عيِكَ ولا تقیلا.
yp یت وا بت ann سر مر ای (AI labs مین
geen ll یر بای صلی الله alle واله رای اسان
رل رل
نازل کرده است: JESS انعا تا بشر متلکم eee ال [es
«alg al] aS@l
pip eS lies al ad
he UE on Ane رخ Sek هر
صفحه 66:
صفحه 67:
صفحه 68:
سرار ماندگاری قرآن
در بستر زمان
صفحه 69:
ربط ابدیت و تغییر (مانائي قرآن)
4g
ژرفاي قرآن
a 5
اجتهاد ae
قرآن و عترت روشمند
صفحه 70:
ژرفای بت قرآن ee al ESS
ay a. vel در obs از Lol به
«بطن» و «بطون» یاد شده., چنان
oe Boh from ee
صفحه 71:
صفحه 72:
منبع قدسی و پدیدآورنده قرآن, فوق زمان
و lS صاحب ple بپایان و محیط بر همه
هستی و پدیدههای آن است. از اینرو کلام
او فراتر از زمان و مکان و دربردارنده
چیزی cul که با مکانیسم بطون, در oll
ابدیت سپرده است.
oll قرآن چناناند که علبرغم ثبات و
تغییرناپذيري ظواهر الفاظ آن, معانی
متکاملی را تاب مىاورند و a تناسب
پیشرفت دانش انسانی, معانی جدیدی را از
صفحه 73:
امامباقر علیه السلام بطون قرآن ۳
jo) ابدیت قرآن شمرده, obs را به
خورشید و ماه تشبیه i
۳ پسار میگوید: pals
السلام در باره این روایت سوال ؟
ما من القرآن VII و لها 3b وب
[/ هیچ آیهای از قرآن نمباشد, Re
اه اه ای را
السلام در پاسخ فرمودند: ظاهر قرآن
همان نزول wl و باطن قرآن تأویل ol
است؛ برخی از قرآن تحقق یافته و
Deets, و ی Sed
صفحه 74:
دعای ندبه؛ در مورد
ی و
. یحذو حذو الرسول
bo الله علیه و آلهما
Se علی الاو len
صفحه 75:
روایت عمار از رسول خدا صلی all علیه و
all در وصف حضرت علی ale السلام: ... انه
ابو سبطی و الائمه بعدی من صلبه یخرج الله
تعالیالائمه الراشدین ومنهم مهدی هذه الامه
فقلت cul wh و امی یارسول الله ما هذا
المهدی؟
قال صلی الله علیه all يا عمار انالله تبارک و
تعالی ail WI age یخرج من صلب الحسین
ale السلام ائمه تسعه و التاسع من ولده
cue عنهم و ذلک قول alll عز وجل «قل
pull ان اصبح ماوکم غورا فمن یأتیکم
بماءمعین» بکو بمن خبر دهید اک wll
آشامیدنی شما به زمین فرو رود چه کسی آب
صفحه 76:
نمونههایی از ژرفای قرآن اول
نمونه اوا
خداوند بزرگ در نهی از پرستش بتها مفرماید:
واعبدوا allll و لاتشرکوا به Lats 9
ear gies
هواپرسة
صفحه 77:
صفحه 78:
نمونه دوم :
خداوند برای متوجه نمودن
منکران معاد a قدرت w پایان
خود در برپاساختن wold و زنده
کردن مردگان» چنین مسفرماید:
Akl Jas all من السْجر الأخَصَرٍ
ale Al 151s LL تُوقدون. (یس-
80(
مه plagl as aS در درا خت ple ina
صفحه 79:
5 بعنی قدرت eal ik nee: در درخت
سبز و استفاده اتسانها از ol برای رال ری eal eel
ay برای آشنایان به لغت عرب آشکار است.
لایه دوم saul در اعصار قدیم در میان عربها GL بود که
برای افروختن اتش, از چوب درختان مخصوصی بهنام
«مرخ» و «عفار» که در بیابانهای حجاز io po استفاده
منکردند؛ پدینگونه که اولی را در زیر قرار مدادند و دومی
را روی آن مزدند و با جرقه تولیدشده آتش روشن
منکردند.
ay عمیقتر vl aul است که خاصیت آتشافروزی منحصر
به چوب درختان «مرخ» و «عفار» نیست. بلکه oil
خاصیت در همه درختان و eine عالم وجود دارد (اگرچه
در آن دو بیشتر است), و
صفحه 80:
است که یکی از کارهای مهم WLS «کربنگیری»
از هوا و ساختن «سلولز نباتی» است. توضیح
اينکه Cee درختان و گیاهان «گاز کربن» را از
هوا گرفته, با تجزیهاش اکسیژن ol را آزاد مىکنند
و سپس oS را در خود نگاه داشته, با ترکیب Ol
پا چوب درختان را le) منسازند. از آنجاکه
هر ترکیب شیمیایی باید یا انرژی را جذب و یا ul
را آزاد کند. درختان ول کر گرا از کرها و
تور فا بهعنوان انرژی فعال استفاده مبکنند و
همین pol سبب ذخیره شدن مقداری از انرزی
آفتاب در چوب درختان مشود تا به هنگام
سوختن, انرژی ذخیرهشده آزاد, و گرما و نور
صفحه 81:
صفحه 82:
ظرفیت نامحدود قرآن که برآمده از بطون آن است, در
صورتی که به فعلیت برسد و متناسب با نیازهای زمان
تفسیر گردد, با زندگی و نیازهای موّمنان ارتباط برقرار
مبکند و به حاجات آنان D> عرصههای گوناگون پاسخی
= ات بهمنظ ور تبیین و نفسیر Sol
منظور نگردد, قرآنکریم ۵ در عین تقدیس 8 eee و
برخورداری از Gyles بسیار- اصلترین ویژگی خود.
یعنی هدایتگری و معرفتبخشی را از دست مبدهد و بدین
روز ورود به عرص ردص Glad اراد
حال باید دید برای این منظور 2p کنار قرآن elas
سازوکارها تعبیه شده و کیفیت بهرهگیری مومنان از آنها
نیز چگونه است؟ اهمیت مطلب یادشده ۳ متوان از
این سخن امامعلی علیه پالسلام egies ۳
lan اای اج ما Ls ce ماه عم cet موی ده
صفحه 83:
بهمنظور تبیین و تفسیر صحیح قرآن. نخستین
و اصلترین سازوکار. «پیوند جاودانه و
ناگسستنی obs و So باسست: تشریع
سازوکار on است و توصیه مکرر پیامبر
صلی الله ale و all در توجه دادن مسلمانان
به این پیوند نیز از اهمیت فراوان VI در
زیدکی مقمنان حکایت دارد: .
در میان شما دو چیز گرانیا daly کردم که
a al. & i wen ee er | ۳
صفحه 84:
آگاه باشید که آن دو هرگز از
هم جدا نخواهند شد, تا انکه
کنار حوض بر من وارد
شوند. poly yaw vil صلی
als all و all که ar «حدیثت
تَقلَیّن» شهرت پافته, jl جمله
روایاتی است aS شیعه و
الا ی ی امه اه
صفحه 85:
ابنحجر هیتمی- از عالمان برجسته اهلسنت- در باره اين حدیت
32
sly حدیث مذکور طرق بسیاری است ]9[ بیست و چند نفر از
Silos آن را روا alae
برخی از آنان این حدیث را در paw حجةالوداع و در روز عرفه از
وی شنیده و Jai کردهاند و برخی آن را در زمان بیماری poly و در
حضور جمع زیادی از صحابه oni و نقل کردهاند.
گروهی دیگر آن را در ماجرای بزرگ 9 فراموش ناشدنی غدیرخم از
پیامبر شنیدهاند و بالاخره کروهی دیگر گفتهانذ که pals صلی alll
ale روا ee Mom یت dl dole مورآ
حدیث ثقلین را ole فرمود. امامعلی علیه السلام در باره پیوند
قرآن و عترت مفرماید:
jal و ما ewe ارگ وا سا را اکن مور we
خلقش گواه قرار داد و در زمینش حجت نهاد و ما را همراه با
قرآن, و قرآن را همراه با ما قرار داد؛ نه ما از قرآن جدا شویم و
ai قرآن از ما جدا شود. امامعلی ade السلام در le دیگر قرآن
را منهای wy jit «کتاب صامت» مىخواند که با پیوند آن با عترت.
صفحه 86:
صفحه 87:
با ختم نبوت, نزول وحی خاتمه يافته, اما اعتبار وا
حجیت وحی قرانی- بنا به باور همه مسلمانان- تا pul
باقی است. این جاودانگی و ابدیت قرآن از یکسو, وا
| ظهور نیازهای جدید در عرصه حیات فردی و اجتماعی,
| مومنان از دیگر سوی. حضور مفسران آگاه به اسرار و
ژرفای وحی را در کنار obs برای همه زمانها ضرورت
مببخشد.
در ادیش بنیادین شیعه, wl ضرورت حیاتی در «پیوند
و ناگسستنی قرآن با عترت» تحقق GUS
lee celenemecsla ۳
امامت پرداختهاند و همچنین در سخنان گرانبهای پیامبر
صلی ale alll و all ترسیم شده است.
با تشریع اصل امامت 5 59 مزرگیسوکد GLA نو Myr
oll صامت وحی متناسب با موضوعات و مسائل جدید
| بطق در Dales و بدین رو 680i) آدمیان از موفیت
صفحه 88:
در عصر نزول که شرایط فراگیری وحی در جامعه
ان wee) LD sca ALS MS ار خی له
at ee را sly عهدهداری wl مسئولیت خطیر به
مسلمانان معرفی نموده است:
و لك الا لس لاس ها زا نید Fiala
poss ai
و اين قرآن را به sow رو آوردیم, تا برای مردم آنچه
رابه سوی oll نازل شده است توضیح دهی, و AS swell
آنان بينديشند.
مسا در Aa) allo) Glebe {oS pu SL lS
پیامبران تبیین و تفسیر وحی بوده است؛ چنانکه در آیهای
و ths la من سول یلسان قومه تن )24
و ما هیچ پیامبری را جز به زیان قومش نفرستادیم, تا
[حقایق را] برای UT بیان کند. ۲
ار را ار ۱۱۳
صفحه 89:
ثمرات پیوند قرآن و عترت
صفحه 90:
و مسائل جدید مسلمانان و azole اسلامی؛
2 آموزش شیوه صحیح برای دستیابی ضابطهمند به
مفاهیم وحی در GLE عترت؛
3. رهبری سیاسی جامعه اسلامی که خود دو رهآورد
ارزشمند را به دنبال دارد:
ak رهبری سیاسی ee ee بح
G49) 9 کاربردی بخش Sue از oll قران
مبانجامد؛ آن هم آیاتی که ناظر به شئون مختلف.
جامعه دینی است.
دو. با رهبری سیاسی اهلبیت علیهم السلام|
رهنمودهای قرانی slo ساختن جامعه الهی و
ارزشمحور, در کمال دقت و اطمینان بهکار گرفته
Jo> کات انسانه ap ی ۳ همگان Deu
صفحه 91:
اجتهاد روشمند در قران
صفحه 92:
sly در غیاب عترت علیهم السلام راه Ul]
بهرهمندی از قرآن پهکلی مسدود منگردد و در
نتیجه وحی از زندگی آدمیان رخت برمبندد. , پا انکه
علاوه بر سازوکار پیشین. سازوکار دیگری نیز
پیشبینی شده تا در چنین وضعیتی آدمیان و جامعه
مجروم نگردند؟ will انسانی از فیض وحی
jal alll صلی cally Abs UI همچنین
سرایطی را pats السلام walle آله و عترت پاکش
پیشبینی کرده و هدایتهای لازم را ارائه دادهاند؟
دقت در oll قرآن. رهنمودهای pally خرامی صلی
الله als و آله و تعالیم اهلبیت pele السلام. ما را
به سازوکار eae نیز رهنمون مسازد که آن
«اصل اجتهاد» و خردورزی در oll وحی است.
تیان اي ار ال رب ی بو ری Sl کر
صفحه 93:
«تفقه» a, این معناست که کسی در طلب
چیزی باشد, بهگونهای که در ul تمحض و
تخصص يابد. از اين رو «تفقه در دین» ay
نت اس
این raul مقمنان را از Cros jo دستهجمعی به
Meee ce te خواسته است همزمان
با عزیمت گروهی برای جهاد, جمعی نیز
بهمنظور تفقه در a: yr حضور sho poly الله
als و all رسند تا ow از | مراجعت به سوی
قوم خویش, ely وحی را به آنان ابلاغ کرده, آنها
را از سرپیچی از فرمانهای خداوند ey دهند.
از معادل قرار گرفتن «تفقه در دین» و «جهاد»
در NL al بهروشنی متوان به نقش مهم
صفحه 94:
تأکید قرآن بر «تعقل», «تفکر» و «تدبر» همگی از
اهمیت اجتهاد و خردورزی در حیات جاودانه قرآن حکایت
als
البته در همان زمان نیز برخی از شاگردان مکتب اهلبیت
علیهم السلام از وجود سازوکارهای دیگر- برای تبیین و
تشریح قرآن- مبپرسیدند ائمه علیهم السلام با تمسك به
قرآن, توجچه آنان را به اصل بنیادین «تفقه» و زرفاندیشی
در yd معطوف ساختهاند:
یعقوببن شعیب میگوید: a امامصادق ale السلام عرض
کردم: زمانی که برای امام حادثهای رخ دهد [/ از Lis
برودا]. مردم rub چگونه Jas کنند؟ امام علیه السلام
فرمود: به سخن خداوند عمل نمایند:
ub» از هر فرقه, گروهی بهمنظور تفقه در دین کوچ کنند
تا آنگاه که Sow as قوم خویش بازگشتند, i] ن را eX
صفحه 95:
صفحه 96:
برخی مفسران در مقدمه کناب خود as علم ز
پرداخته اند
مهم ترین کتاب شیعی در این gore aires البیان
مرحوم طبرسی است وی در 7 فن wil مباحت را
مقدمه تفسیر مجمع البیان آورده cul
فن اول: در تعداد GLI قرآن و فائده شناحتن ul
فن دوم: در اسامی قراء و اختلاف قرائات
فن سوم: در معنای تفسیر و تأویل
فن چهارم: در بیان اسامی ols
#فن ششم : ppt weds sts ادن آن
صفحه 97:
واژه «تفسیر» به لحاظ لفتشناسی, مصدر
باب تفعیل از ماده «ف- س- ر» است. دو
gils «تفسیر» ith) مزید) و a
و ی لوتك Jes, لا جناك Gall و
ie Ge AA
[ما] حق را به نیکوترین بیان برای تو
صفحه 98:
JU ان کقژوا Us] رل eile مان
als واجدة eda) USS به فُوَادكَ ور"
alle ome Sha 55
منظور از مثل در آیه 33 همان بهانه جوئی
و گفتار کفار cowl که لولا نزل ... و
است : کذلک لنثبت a فوادک و رتلناه
ترتیلا
( تفسیر نمونه ج 15 ص 79)
صفحه 99:
دانش تفسیر در اصطلاح اندیشمندان
دینی به دانشی گفته مشود که به کمك
ell مفاهیم 3 معارف قرآن آشکار و
دستورها, bow و حکمتهای einen ul
منگردد. بنابرانن Sa نوعی تلاش
فکری بهمنظور بیان معانی oll قرآن و
کف oles ومتاهيم آنهاست:
صفحه 100:
are ای ره اه
گردید و پس از عبوز از مرحله ae
alee Me, 1219 Sao ig Sse lots
Ly Oe a تدوین گام نهاد.
مجاهدبن جر (متوفای 104( یکی از
موثقترین شاگردان اینعباس نگاشت و پس
1 ی اهتمام به نک فران به jl
صفحه 101:
شیوههای نگارش تفسیر قرآن
صفحه 102:
1 تفسیر ترتیبی
در این شیوه. مفسر مجموعه oll قران Lb
با ترتیب alge! مورد شرح و تبیین قرار
ترتیبی قران متوان از تفسیر مجمع البیان
este le و ار
المیزان ی علامه سید محمدحسین
طباطبایی و تقسبر نموه تألیف آبتالله poli
صفحه 103:
2 تفسیر موضوعی
در این شیوه. مفسر ابتدا به جمعآوری oll
مربوط به يك موضوع معین- از مجموع oll
قرآن- پرداخته, پس از دستهبندی روشمند آنها
به شرح, استخراج و جمعبندی معارف و مقاصد
هر يك مپردازد. مهمترین تفاسیر موضوعی به
زبان فارسی از wl قرار است: تفسیر
موضوعی قرانک ریم اثرآیتالله عبدالله
جوادیآملی, منشور جاوید بالرت استاد جعفر
8 سبحانی و بیام ols آیتالله pol مکارم
صفحه 104:
صفحه 105:
صفحه 106:
1 روش تفسیر نقلی
در اين ی تس
ال تا ات ال ایا را
ات ی اه
poly و تابعین مپردازد و از
اجتهاد و اظهارنظر- مگر به
صورت محدود- اجتناب مکند. ۹
صفحه 107:
2 روش تفسیر اجتهادی
در cpl روش مفسر در تفسبر آیات. بر آثار و
اخبار منقول aS نمکند, بلکه Sly رسیدن به
مفاهیم و معارف ایات. برپایه اندیشهورزی و !
استدلال روشمند به کار خود مپردازد. برخی از :
lie صاعیام Glee! genes فصن خسن
طبرسی در تفسیر مجمع البیان و ابوعبدالله محمد
بن احمد قرّطبی در تفسیر Soloed! لاحکام القرآن
با بهکار گرفتن همزمان دو روش YL آثار
9 ارزشمند و ماندگاری را از خود برجای نهادهاند.
صفحه 108:
صفحه 109:
دلایل نیازمندی قرآن ay تفسیر
قرآن خود را «el «کتاب
روشنگر», <p” و oll «lS ol
خود را «نشانههای آنط »و زبان خود را
«عربی روشن» منکند. با توجه به
اين اوصاف. GBs کتاب روشن و
روشنبخش اس حال براین ab ash
صفحه 110:
در پاسخ باید گفت قرآن اگرچه >39 نور و روشنگر
تحلیل صحیح مفاهیم و محتوای بلند آن ug
ae از ابزارهای لازم شناخت, برای همگان
ممکن است. درحقیقت تفسیر یکی از اصلبترین
ابزارهای شناخت معارف قرآن است؛ تاجایی که
خداوند بهصراحت مسئولیت خطیر تبیین وحی را
برعهده پیامبرگرامی who الله علیه و آله نهاده
است:
eee
I. |
صفحه 111:
مهمترین ویژگنهای قرآن؛
اشکارتر منکند
صفحه 112:
یکی از ویژگهای بیانی فرآن کریم cul wl که
بسیاری از معارف هدایتبخش خود را در قالب اصول
و قواعد کلی عرضه نموده و بدین وسیله محورهای
بنیادین و oly رسیدن به کمال را در اختبار آدمبان
cole: اس cpl ویژگی از, یکسو متن قرآن را فراتر
از 145 [ oS- خاصم ترار دادم 3 از ور سو
راهبایی lice ay و رای vl را به تفسیر
روش ool ile riz است. این تشریح در گام نخست
برعهده پیامبرگرامی صلی ade all و اله و
جانشینان راستین آن حضرت نهاده شده و در مرحله
بعد نیز به تلاش. pri و اجتهاد روشمند آدمیان (با
بهره گیری از شیوه تعلیمی آن پیشوایان معصوم)
موکول شده است.
را ادص ار اای للع تب مار و اه شا
صفحه 113:
قرآن درسان مطالب و ابلاغ پیامهای خود سبك
وبژه ای L برگزیده است؛ بدین بیان که
مجموعه مطالب و پیامهای مربوط ay يك
eee eer ere nea ی
معیبی از فران به کونه ای متمرکز نیاورده
است. از ig pil مطالب مربوط به يك موضوع
مشخص را ul در a لای SUI و سوره های
متعدد dug lS و سپس به جمعبندی آنها پرداخت.
از سوی دیگر, پاره ای از آیات قرآن با تکیه بر
قراین- پیوسته و L ناپیوسته- به بیان مقاصد
خود پرداخته اند که بدون آگاهی از اینگونه
قراین نمی توان به گونهای صحیح, معانی
صفحه 114:
ee BL ماد
و انسان را [نسبت] به پدر و مادرش به
احسان سفارش کردیم. مادرش با
تحمّل a a, او باردار شد و با تحمّل
رنج او را به Lio آورد. و باربرداشتن و
از شیرگرفتن او سی ماه است, تا آنگاه
که به رشد کامل خود برسد و به چهل
سا 6S elas دیور وکا راهم
صفحه 115:
تصیو* البقره233*
Reel (ouy Tien 5 خود را دو سال تمام
شیر دهند. [اين حکم] برای کسی ad
بخواهد دوران شیرخوارگی را تکمیل کند. و
خوراک و پوشاک آنان [مادران[, به ile
شایسته» بر عهده پدر است. هیچ کس جز به
قدر وسعش مکلف نمی شود. هیچ مادری نباید
صفحه 116:
صفحه 117:
نمونه تفسیر نقلی و جری و تطبیق
في الكافي ys الصادق علبه السلام قال LY)
حملت فاطمة بالحسین علیهما السلام cle جبرئیل alt
السلام wl رسول al صلی اللّه علیه و all فقال Sl
فاطمة ستلد Jas! alias LYM من Joe فلما حملت
فاطمة بالحسین علیهما السلام کرهت حمله و حین
وضعته کرهت وضعه ثم قال لم تر في الدنیا ol تلد غلاما
تکرهه و LISI کرهته لما علمت ail سیقتل قال و aid
نزلت هذه الاية و في رواية اخری BF هبط جبرئیل فقال
یا محمد SH, SI یقروك السلام و يیشرك atl جاعل في
an) الاماهه و الولایت و الوصنه فقال ای رضیت ثم بر
Lan hain tear فا اس با
J el pally can CA) ag و للم pened Aye
ale السلام من فاطمة yo Vg آنثی کان یوتی به dell
صلی ale alll و آله فیضع |بهامه في فیه فیمصّ [gio ما
صفحه 118:
و في ارشاد العفید رووا ان عمر ان بامراه قد ولدت
اس لیر Preys Be ال cll ار لین alle
السلام ان خاصمتك all GUS, خصمتك Gl اللّه تعالی
یقولٍ اه 3 alles اون را له و اوالداث
DROS آولادفق حون کاملَین gal آراد Ae Ol
ae Lo Jl لسنتین و کان حملم و فصاله ثلائین شهراً
کان الحمل منها سلة آشهر lad عمر سییل المراة و
ثبت" البلاکیمانلت فیعمطم رف االفصجالق وجالقا هون و مق
اد ee بوشاهدا. ابن عبد البر
¥ سمط النجوم العوالی فی انباء الاوائل و
التوالی ج 1 ص 392
العصامی
۲ الریاض النضره فی مناقب العشره ج 1 ص
265
المحجت الطیری
صفحه 119:
3 معرفی جهانهاي فراطبیعی
ویزکی دیگر قرآن اين است که ذهن 9
ضمیر کنجکاو بشر را به جهانها و موجودات
فراطبیعی و ارتباط و تاثیر و تاثر میان il و
دب مادی معطوف نموده است. از این
, تصویری که قران از هستی و موجودات
آن پیش روی انسان منهد, بهمراتب
گستردهتر و پیچیدهتر از آن چیزی است که
در قلمرو حواس محدود و جزئنگر بشر
قرار دارد. oll قرآن در باره عرش روح.ء
os جن و gles ملکوت, pol برزخ
| as eat FAL et ae es ae Fine | ۳ (pe
صفحه 120:
4 ژرفای نامحدود
ویژگی دیگری که قرآن را از متون دیگر ممتاز
ار را Gh
افزون بر معارف ارزشمندش که در قالب ظواهر و
ساعتار Gs حولات است ارف و شاماد
بسیاری را نیز در خود تهفته دازد که در بستر زمان و
با اندیشهورزی هیه«انبه در آیات, آشکار سگردند.
پیا سرگرامی الم شیی اله که وله مسفرماید
3 للقران gb و ag s Ue مان aia oll
‘gba
BI با elias se طامیسم ols ly,
Gan eau a5 GEL bal بط
علاوه بر poly صلی ade al و آله, جانشینان
آن رت ار رآ australia) ار
نموده و ذهن موّمنان ژرفاندیش را به wil ویژگی
صفحه 121:
5. جهانشمولی و ابدیت :
انديشه جهانی و جاودانه بودن فروغ هدایت قران, از
ala J است که هم Se MERI
تام تایه ial ان مفقت ان با که در Goes
ule و انديشه مسلمانان خوش نشسته- پیش از هر چیز
برخاسته از اعلام آشکار و بدون ابهام خود قران است:
و ما 58 الا 353 للعالمین.
LS ok الهی جز ذکر برای جهانیان چیز دیگری
ارت دی برل القرفان علی once لیکون لاعالمین
ols] جداسارنده حق ار باطل | را نارل ترمود تا یرای
جهانیا هشداردهندهایٍ gow
قل با لها S| gwlill
et IP Ue eat <a
صفحه 122:
۷0
قرآن گرچه پیامها و معارف خود را در ساختار
[ واژگان عربی عرضه داشته, در انتخاب,
, چینش و پردازش کلمات و جملات خود
in ظرافتهابی را مورد نوجه قرار داده که
owt ash من BLS در بالاترین سطح فصاحت
و بلاغت قرار گیرد. obj عرب که انواع مجازها,
استعارهها, کنایهها. اشارهها, تشبیهها, رمزها و
ضربالمثلها را در خود دارد. اگر وسیله انتقال
معارف ناب 9 زرف وحیانی گردد. و به اوج
فصاحت و بلاغت رسد, بت سح آن سرشار
از دقتهای واژهشناختی و ظرافتهای مفهومی
خواهد بود. افزون بر اين. قران she بیان
صفحه 123:
له «پررزسی Sb قصاص و وجوه حیاتبخشی Ol در قرآن
حمیدرضا نوری
ing cal aal ها هرت jp oie
صفحه 124:
7 اشارهها و نشانهها
ols «Sill پیامهای هدایتبخش خود را اشکارا و
بهصراحت اعلام داشته, درعینحال معارف 9 مفاهیم
بلندی را نیز در قالب اشارههایی ظریف ما
اشارات تاربخی به سرگذشت امتهای
علمی : به اسرار آفرینش هستی و همچنین -
oes جسم و Ole آدمی و نیز اشارات اتلاقب به
ات و سای ی سول ی ها BAe
باریکتر از 90 در خود جای دادهاند. دستیابی به مفاهیم
eel sore در ی رت ات ep
و تدبر در آنها از يك gw و برخورداری از دانشهای
تاریخی و تجربی و اخلاقی از سوي دیگر است.
os بر olf soul آیاتی از قرآن واژههایی بهکار رفته
که dh a عادت یا رسم ee روز اشاره « دارد؛
ازقبیل نسیء یا ورود به Legit از پشت دیوار.آگاهی
صفحه 125:
«الّما uuu! زیَاده فی الْکمرٍ: جز این نیست که
جابهجا کردن [ماههای حرام] فزونی در کفر
است.» (توبه (9): 37.)
نسیء یکی از عادتهای جاهلیت بود؛ بدینبیان که
مردم nas ul ماههای حرام را تغییر مىدادند و
حکم ماه حج را در هر aw سال, سالی ده روز به
ماه بعد مبانداختند. ماههای حرام که جنگ و
خونریزی در آنها elo شده, عبارت است pl
WAZ) ذبالقعده, ذبالحجة و محرم.
«و Ili oly Bl ould وت eyo So و نیکی
آن نیست که از پشتِ خانهها دراد .« (بقره (2):
189.(
در ule گروهی از اعراب جاهلی رسم چنین بود
گر مت ی اج ام aS موی ۳ اه رو
صفحه 126:
صفحه 127:
| .اشتایی با زبان و ادبیات
عرب.:
صفحه 128:
2 شناخت اسباب نزول:
مراد از اسباب نزول, حوادت, وقایع و
پرسشهایی است که در عصر نزول وحی
tel a آیاتی نیز بر
ne ul مفسر از al is od
آگاهی کافی و دقیق نداشته باشد, در
تفسیر این گروه از GLI با مشکل جدی
روبهرو خواهد شد. از Lal که شناخت
اسیاب Jit افقط a طریق روای ت و
صفحه 129:
نمونهای از اسباب نزول
میبدی در تفسیر کشفالًسرار در باره سبب نزول aul
5 سوره اسراء چنین مسگوید:
"«کاروان قریش از مکه به شام مىشد به تجارت, و
گذرگاه ایشان مدینه بود. چون آنجا رسیدند, ار
دان aire پرسیدند از کار محمد صلی alll علیه
و all و حال او که شما در وی az گوئید و در GUS
ال تا ری ی ان AoA Ly ofl
چیز پرسید: از اصحاب کهف و از ذوالقرنین و از
‘Tey اگر قصه اصحاب کهف و ذوالقرنین جواب دهد,
پیغامیر است و اگر نگوید. پیغامبر نیست و اگر از
روج جواب دهد و بیان Ol کند بغامیر نیست و اک
جواب ندهد و بیان نکند, پیغامبر است. + پس چون به
مک ارآ ار رل ای له ale ره A
SE ی ai ee use eee
صفحه 130:
تفاوت سبب نزول وشأن نزول
اک مت هی سس ای زان ال ول و
اتفاقی رخ بدهد و آیه در مقام ane os وم
Pals سبب نزول گویند
و اگر قرآن نازل شود تا شان جیزی را روشن سازد
در ظرف زمانی رود آن موضوع( زمان قبل از حال
Petes el
اقوام گذشته و انبیاء عظام که در gil تحریفائی
قداست آنان زیر سئوال رفته و چهره آنان مشوه
شده است
صفحه 131:
3. آگاهی از روایات, سنت و سیره poly
السلام:
سنت, مرجع شناخت و آگاهی از جزئیات
و احکام تفصیلی بسیاری از فرایض است
aS اصول آنها در آیاتی از قرآن ات
گردیده و جزئیات ۳7 نیز در روایات آمده
است. بسیاری از احکام نماز, زکات.
روژه. a معاملات. TLS و ... از vil
صفحه 132:
4 شناخت علوم قرآن:
آگاهی از علوم قرآن به متزله ابزاری
است که فهم روشمند معارف قرآن را
هموار مبکند. شناخت مقاصد وحی,
wll و سورههای مکی و مدنی, تاریخ
قرآن, کیفیت نزول وحی, محکم و
متشابه, تفسیر 9 EAS ناسخ ۲
ad te 3 ee و وم
ee ae 7 ey as a. Hos a a
صفحه 133:
ناسخ و منسوخ در قرآن.
aus IS] منوا oval ۳ G
Soe be الزشول قَقَذموا
33 alls 3 453i 851535
S15 تجذوا al قان tabs
al عَفور #جيم مجادله
صفحه 134:
صفحه 135:
که فضای ذهن مفسر پیش از تحقیق و
کاوش همهجانبه در GLI وحی و yl منایع,
در اشغال ۳ و دیدگاههای دیگر قرار aid Si
باشد؛ زیر ور این lhl exes سین راد را
بر تحقیق- به معنای واقعی- مسد ود ساخته,
مفسر را از دستیابی به حقیقت بازمدارد.
برخی از اندیشمندان بر این باورند که مراد
از «تفسیر به sly &«- که مورد مذمت شدید
Al) Ste A) alle eon
صفحه 136:
شرت در LS پم هش ey آمده اس
1 تحریف در دلالت کلام؛ یعنی تفسیر و تأویل نارواء به گونهای که لغت, وضع و
قریهای بان لت نات سر فا طیو ولوا مان راتس وال نموده پاش لا
ان گونهتول غیر مستند را ول JEU تفسیر به Sly میشمرند. پیغمبر اکرم
قرموده است: «مر pis الغران برلیه oaks Isls من النار(هرکه فرآن را صرفا
کل وک با طیحم رز
2 یه با سوره را برخلاف ترتیبنزول در مصحف ثیت کردن/ درباره سورها اک
جابهجایی صورت گرفته wl ولی در oll احتمال ol بسیار کم است.
WL joes ری ار ales
Per) peed 4 هشال جرب tb Amie ee el
لهجه قریش قرآن را تلاوت مبکردند در حالی که قرآن به لهجه قریش نازل شده بود
ال ee اگرماانن ests تیمها Seana steely حدیت Sure القراناعلی سود
SEI eal یتیاس ۱ ۹
یل کات abs) Gun راز کزان رداشن وم رارف آن زا CUTE کر
کی لس و عویش LES (eC? ماس eee yc توا
be را کات یل i eaclelby eo crayons rag lining ی یواوه
نکند.
6 در فرآن مطلبی را افزودن؛ از oil مسعود روایت شده است که برخي کلسات راب
عنوان تفسیر در خلال ail منآورد تا مراد ail را روشنتر سازد, چنانکه در al تبلیغ, جمله
Lie Sl مولی آلمومنین» را زیاد نموده است و aul را چنین میخواند:»«يا با سول
ab ما be 1 Isl 5“ - ان علیا مولی المومنین- 5 ان BI تفعل قما cdl رسالنة»
صفحه 137:
6 جامعنگری:
دستیابی به مقاصد وحی مستلزم نگرش جامع به OUT
قرآن و تحقیق همه جانبه در il ست و این بدان سبب
است که مجموعه قرآن. کلام واحدی است که خالق
هستی بهمنظور culo» ادمیان بهتدریج- با le, مصالح
اس سا ر الط ای رای رل تراسا
calle Ol ات
ol امورسطورط یی مقعاوهانی ارعسل»اطاای »و
تقیید, els و خاص, منسوخ و ناسخ, احمال ی تخل
و . .۰ را در قرآن پدید آورده است؛ مقولاتی که وجود آنها
pea ارتباط و پیوند مقهومی Sul قرآن با یکدیگر
Seems cee ۹( از سیر ات و
دس نگرشی جامع a: مجموعه OLS است. . درحقیقت
Pe ae
صفحه 138:
7 اطلاع و آگاهی از آثار پیشینیان:
سخنان صحابه از آن رو که خود شاهد نزول وحی بودهاند, همواره در
نگاه اندیشمندان قرآنی از ارزش والایی برخوردار بوده و تابعین (نسل
پس از صحابه) نیز از آن جهت که این سخنان را سواسطه از صحابه
دریافت داشته و منتقل نمودهاند. مورد توجه قرار گرفتهاند.
adi abe شرط رن ات که تا فران pulls بیان
و همچنین از شیوه آنان در تدبر و تحلیل مفاهیم و مقاصد sl آگاه
گردد و با نگرشی همهجانبه به تفسیر روی آورد. نهانکه مجموعه آرای
پیشینیان را به orn قبول تلقی نموده, در حصار همان آرا متوقف
بماند.
تنها چهار نفر از صحابه تفسیرهائی در زمینه آیات قرآن دارند:
ol Danke oll اسان alle Ge jeer well رت ol
مسعود 4. wil بن کعب
و تابعین عبارتند از :
1 سعید بن pur 2. سعیدبن مسیب 3. مجاهدین جبر 4. طاوس بن
کیان Gauls oll ales yee iy سا ان
oll ie مر ۰1۷0 اه ieee at) willie ری ete ها alk
ci) Sewell ae Pe ii ال or ae ee
صفحه 139:
8. آگاهی از ple منطق:
از I روی که تفسیر قران مبتنی بر
اندیشهورزی در کلام خداوند و سپس
اظهارنظر و انتساب HE a ol هستی
است, مبباید مفسر قرآن پیش از ورود به
yl عرصه خطیر به فراگیری ale منطق
و هر علمی روی آورد که فکر و اندیشه
را از خطا و مغالطه در امان, و به حکمت
9 برهان رهنمون مسازد. اشنایی با
اینگونه علوم سبب مشود مفسر در
صفحه 140:
9. آگاهی از سایر علوم:
بگمان آگاهی مفسر از azul در حوزههای
علومانسانی و تجربی مورد کاوش دانشمندان
قرار گرفته. راه ۳ برای درل معارف بلند
رس درز بسیاری از OL! هموارتر مسازد.
اهمیت اینگونه شناختها از ان روست که از يك
سو بسیاری از آیاث مومنان را به مطالعه
طبیعت 9 موجودات ol فراخواندهاند و از
دیگر سو خود قرآن نیز در اين زمینه معارف
فراوانی را عرضه داشته است. پژوهشهای
انجامشده در علومانسانی. تجربی و
روانشناسی بهویژه انچه در عصر جدید ay
صفحه 141:
cule, .10 دوراندیشی 3 احتیاط
معقول:
وسعت و ژرفای وحی اسمانی 9
پرمخاطره شدن فهم و اظهارنظر
در نات Some! oa ples
معقول را در اندیشهورزی و تفسیر
قران مطلبد. پرهیز برخی صحابه
ee a a es |
صفحه 142:
و MY و LUE ails و فاهة و ASI Ils Ul و Adele
«ما آب را فروريختيم, سپس زمین را شکافتیم. پس در آن
ails رویاندیم و انگور و سبزی و زیتون و درخت خرما و
باغها که درختان بزرگ دارد و میوه و ?1 که مایه برخورداری
برای شماست و برای چهارپایان شما».
آنگاه گفت: معنای (فاکهه؛ میوه) را press ولی (Sl)
یعنی چه؟ اندکی در خود فرورفت و سپس گفت: ای عمر!
این گونه سوالات تکلف و خود را به دشواری انداختن
است, az گزندی به تو رسد اگر معنای (G1) را ندانی؟ از
آنچه در قرآن برای شما به طور روشن بیان شده, پیروی
نموده و بدان عمل نمایید و آنچه را نستوانید بفهمید به
خداوند واگذارید!
همچنین روایت شده که قبل از oe از ابو بکر درباره
تفسیر این al پرسیدند؛ در جواب گفت: «کدام آسمان بر
من alu افکند و کدامین زمین مرا بر روی خود نگاه دارد.
آنگاه که درباره کتاب خدا سخنی ندانسته بگویم»
وه oh; وه = as یت
صفحه 143:
yp کناب ازشاد مفیق اس کم از ابایکر وال
نمودند از مفاد 2451s 5) ail و (Gi
میا اس اه ipa em ae
من سایه افکند و کدام سرزمین Saree
و چگونه خواهد شد که بنویم در کتاب قرآن
گرم فاد عض آبات را میدانم ها فاکید Glico:
ken ial ساسا Pte tren te cls
است.
مقاله و پاسخ ابابکر به امپرمومنان ale السلام
رسید فرمود: سبحان al چگونه نمیداند که
معنی ow ls ol از چراگاه حیوانات است 3 aul
)5 فاکعة و (Ul
اعلام نعمت است بر مردم و آنچه صرف غذا
صفحه 144:
صفحه 145:
همانگونه که پیشتر آمد, قرآن خود روشنگر و مفسر خویش است؛
بهگونهای که پارهای از ol پارهای دیگر را بازنموده. مراد الهی را در
jis! انسان age از اين رو, اولین و اصیلترین منبع تفسیر, خود
قرآن است که مفسر ul wb را بر هر منبع دیگری مقدم بدارد.
سنت معتبر از ol جهت که شرح و تبیین قرآن به شمار مآید.
eg ال ار در را
و فروعات بسیاری از فرایض WS مانند طهارت, نماز, زکات, روزه.
a> معاملات و ... هرگز روشن نمگرددافزون بر wil مراجعه به
روایات معتبر. شیوه صحیح تفسیر قرآن را نیز برای مفسر آشکار
مسازد که این خود به تفسیر روشمند- در بستر سیال زمان- eS
شایانی مکند
Jac نیز با دستمایه کناب و سنت. منبع دیگری shu تفسیر قرآن
است. مراد از Jas عقل برهانی است که با اتکا بر بقینیات به
نتیجه قطعی و مطابق با واقع مىانجامد. عقل برهانی از گزند sadg
صفحه 146:
صفحه 147:
ار او بری ضا: .
روایتی از پیامبراسلام صلی alll علیه و all نقل شده که
خداوند فرمود: «
galls بی مَن فقس aul کلایی:
هر کس کلام من [/ قرآن] را با رای خود تفسیر کند» به من
ایمان نیاورده است.» ِ
و نیز در روایت دیگری از soles صلی alll علیه و آله چنین
من J هی الغرآن یأیه ققذ 1588
هر کس در فران با رای خود سخن ugh بهیقین کافر شده
«caw
yl مطلب با تعابیر گوناگون» در سخنان اهلبیت علیهم
السلام نیز مورد تأکید قرار گرفته cul اندیشمندان قرآنی
با الهام از همین روایات» تفسیر ببضابطه قرآن را «تفسیر به
«sl, نام نهاده و همواره در آثار تفسیری و pole قرآنی
>29 مردمان را از آن بر داشتهاند.
صفحه 148:
است از:
تحلیل معنای ایات؛
2 گرایشها bee EN) 2S
فرقهای, مذهبی و کلامی
em 2 Gueite 3 ۳
بدون توجه به بت شرایط و قواعد
سس ی ح
صفحه 149:
حور
<<«
>
مراحل تحقیق موضوعی 2
ols ر
صفحه 150:
1 انتخاب موضوع و مسئله
2 تعیین واژه هائی(عربی) که بطور مستقیم یا
غیرمستقیم ay معنای موضوع اشاره می کند._
3 مرور تمامی OLS از ابتدا تا انتها و استخراج ایاتی که
از vl واژه ها ذکری بمیان آورده است.
4 دسته بندی oll یادشده از نظر هدف zl
59 نتیجه گبری و بدست آوردن مراد الهی از oll (تفسیر)
بعنوان نمونه :
6 انتخاب موضوع خالقیت و مسئله خالقیت خداوند دارای
7 تعیین واژه «خلق» و مشتقات آن (خلق, خالق,
مخلوق, خلقنا, خلقت و ...)
و «بدع» و مشتقات آن wx) مبدع و ...)
pial و GO Cll cleats عري فران 3
صفحه 151:
صفحه 152:
ال و را ly ات ار
فرانسوی gl ols کازیمیرسکی
تانی, ز شته ۱
ماه رنه ی یز iin
ده است.
صفحه 153:
واژه «خلق» 9 مشتقاتش 261 بار در
قران بهکار ais, که در پارهای موارد
a توصیف آفرینش و بیان ابعاد ul
پرداخته شده و در برخی موارد نیز
«خالق» بودن ash ls معارف و
eral all ار و Ree
اولین نویسنده معجم الفاظ و کشف
oli! قرآن, فلوگل آلمانی
se a ee eo ..[ «ll 1۳
صفحه 154:
تفاسیری که به ترتیب نزول سوره های قرآن .
نگارش یافته است:
1 تقسین ]تسیر cil pall مجمد عقوت ۳/۸
دروزه سوری &\
2 تفسیر بیان المعانی cai عبدالقادر ملاحویش
آل غازی سوری 4 1
صفحه 155:
صفحه 156:
دارد و بیان مبکند از ul روی aS سیره نبوی با این رون 7۲
آسان فهمتر است به چنین اقدامی دست زده و از ON“ Sop oll
که تفسیر» مصحفی مستقل sls مطالعه عبادی was 8
Io اشکالی در این کار نمبیند. با اين وصف استفتای alias
تن از علمای سوریه مبنی بر عدم منع اینگونه تفسیز را
وجود روایاتی مبنی بر تفسیر Ul همراه خود میکند. علاوه بر
/ برخی سور بدون ترتیب مصحف و وجود تفسیری از علی(ع)
1 امر مصمم مدا gal بر اساس ترئیب نزول» او را بر
قرآن ممداند. a: خصوصا که انگیزه خود را خدمت
وی در بیان انگیزه:فود سنویسد:« از خداوند غواستم مرا
توفیق دهد تفسیری بنویسم که شامل plas قرآن گردد( در
کنار کتب قبلی ایشان که هر کدام تفسیر بخشی از Ls ۱
۱
محسوب میشوند) و بیان کننده حکمت تنزیل با برر
ترا نع سا os! eq یت Al Loe ماه پا ی سوت و ار ۳ ۳
صفحه 157: