جغرافیای ایران پایه دهم درس سوم موقعیت جغرافیایی ایران کلیه رشته ها نظری کاردانش فنی حرفه ای

صفحه 1:


صفحه 2:
هدف (موضوع) جغرافیای طبیعی پراکند کی پدیده های طبیعی سطح زمین پرداخته و در بى يافتن راه حل هايى جهت رفع مشکلات محيطى است. درس " موقعيت جغرافيايى ايران درس 5 ناهموارى هاى ايران درس ۵ آب و هواى ايران درس ۶ منابع آب ایران 

صفحه 3:


صفحه 4:


صفحه 5:


صفحه 6:
ایسران وکشورهای همسایه راهان عه ع سوسة مره و رسیم ‎o‏ ‏يد هامید .هرن > مرک بر رت 

صفحه 7:
تعریف موقعیت جغرافبایی موقعیت ریاضی یا مطلق & 3 & fo ‏موقعیت نسبی‎ محل قرار گرفتن هر پدیده در سطح کره زمسین» موقعیت جغرافیایی آن پدیده است. هر پدیده یا مکانی که می شناسیم» موقعیت ریاضی ای دارد که اين موقعیت فقط به آن پدیده متعلق است. محل دقیق هر پدیده با مکان؛ با توجه به طول و عرض جغرافیایی» موقعیت مطلق با رباضی آن محل است. محل قرار كبري هر مكان؛ نسبت نسبت به پدیده های 1 و۵ موقعیت نسبی ‎a ee‏ همه پدیده ها موقعیت نسبی دارند. منظور از موقعیت نسبی هر کشوره محل فرار گیسری آن» نسبت به ساير كشورهاء درياهاء تنكه هاء كانال هاء منابع اقتصادى و... است. 

صفحه 8:
‎١‏ موقعيت ایران در عرض جغرافبایی ۲۵تا ۳۹درجه در جنسوب منطقه معتسدل رياضى يا مطلق نیمکره شمالی قرار گرفته و هم چنین در ۴۴تا ۶۳درجه طسول نسرقی ايران واقع شده است. ‎ 

صفحه 9:
نتایج گستردگی کشور ما در عرض های ۲۵ تا ۴۰ درجه شمالی ا-تنوع آب و هوا در کشور ۲-اين تنوع آب و هوایی در نوع تولیدات کشاورزی» محيط زیست و درنهایت پیشرفت 

صفحه 10:
A PRRSIAN CAT'S PANSION. The “Persian Cat’ Outline Nap of Persia, From Rey. Charles Harvey Stileman. The Subjects of the Shah (Londen. 1902), 3 

صفحه 11:


صفحه 12:
نقشه گذشته شباهت به شتری که سرش بالا هس داشته و نقشه امروزی گربه انکته جالبتر اينکه به تدریج با کم وسعت تر شدن ایران حیوان نقشه نیزکوچک ترشد و از شتربه گربه رسید. 

صفحه 13:


صفحه 14:
Ps Sj cols | pore 4 ا- با استفاده از کتاب استان شناسی حدود تقریسی موقعبت رباضی استان خود را در نقشه بالا مشخص كنيد. ۲- در صورت امکان با استفاده از نرم افزار ‎curSgoGoogleEarth‏ ‏ریاضی مدرسه و منزل خود را مشخص نمایید. 

صفحه 15:
با مراجعه به کتاب استان شناسی پاسخ را بیابید. 

صفحه 16:


صفحه 17:
فعالسیت۲ اس با توجه به مطالب یاد شده» مختصات جغرافبایی ایران را در نقشه زیر پیدا کنید. 

صفحه 18:


صفحه 19:
ا- فرض کنید بتوانیم موقعیت جغرافیایی ایران را تغییر دهیم. با توجه به موفعیت های ریاضی جدید» شرایط آب و هوایی و ... را در این دو حالت بررسی؛ و موارد را با یکدیگر مقایسه کنید. در هر گروه یکی از موقعیت های فرضی را با موقعیت واقعی ایران مقایسه کنید. اكرايان درشمال آمريكاى شمالى قرا داشت داراى آب وهواى 2 اكرايان درجنوب آمريكاى جنوى فسرار داشت قاراى آب وهسواق سرد قطبى بود وشمال كشوريسيارسرد أ مرطوب حاره اى بود و بارندكى ايران خيلى زياد بود ودرشعال جنوب كشور ميزان دما افزايش مى يايد كشورخط استوا عبورمى كند كه بسباريرباران انست و... 

صفحه 20:
فصالسیت:۳ برای درک بهتر این مفهوم به نقشه زیر توجه کنید. موقعیت نسبی ایران را بررسی» و نتایج آن را در کلاس ارائه کنید. شکلآ-نقشد جنوب غربی اسب |-ایران درجنوب غربی آسیا قراردارد. ۲-درجنوب ایران تنگه هرمز و خلیج فارس و دریای عمان قراردارد. ۳-ایسسران دربسسین ‎s‏ إرهاى افغانستان»پاکستان»عراق ‎ke‏ كيل هجمهورى آن»ار: منستان و قر قراردارد. ۴-درشسمال ایسران ‎ae‏ خزرقراردارد. 

صفحه 21:
نقشه طبیعی ایسران وکشورهای همسایه دای هد هی ی مه يل ايه هر ۳۳۰ 

صفحه 22:


صفحه 23:
جرا ایران از موقعیت نسبی ممتازی بر خورداراست؟ ايران از موقعیت نسبی ممتازی برخوردار است؛ زیرا در محاورت خلیج ارس و تنگه هرمز فرار گرفته است. 

صفحه 24:
نی که کي جوم 6 »اي نو چم ارزش و نقش ارتباطی بین سه قاره افریقاء اروپا و آسیا که در گذشسته اهمیست داشته و اکنون نیز به عنوان حلقه ای از زنجیره حمل و نقل کالا و نفت؛ اهمیت خود را حفظ کرده است. بزرگترین منبع انرژی جهان» ذخایر با ارزشی دارد» زیرا حسدود ۶۶درصد ذخایر نفت جهان و ۲۸درصد ذخایر گاز طبیعی را در خود جای داده است. در آمدها و دلارهای ناشی از صدور و فروش نفت خام» منطقه خلیج فارس را به صورت یکی از کانون های ثروتمند جهان در آورده است و ایسن بسازار بزر گ مصرف» آن را به کانون توجه صادر کننسدگان کالاهای صنعتی و غیرصنعتی تبدیل کرده است. اين منطقه» ارزش فرهنگی و سیاسی دارد زیراخلیح فارس در مر کسز و قلسب ناحیه جغرافبایی و سباسی جهان اسلام قرار دارد. 

صفحه 25:


صفحه 26:
1 3 4 3 3 

صفحه 27:
بازار خریدوفروش کالا درمنطقه 

صفحه 28:


صفحه 29:
ايران از کشورهای مهم در منطقه خلیج فارس است. عوامل طبیعی و انسانی» وضع خاصی برای کشور ایران يديد آورده أست. به اطلاعات داده شده توجه كنيد تا موفعيت و ويزكى هاى يسن كشور را در منطقه جدول زير فقط براى مطالعه و فعاليت در كلاس است. ala! ‏عربستان‎ ‏عراق‎ ‏امارات متحده‎ eo کویت on ‏قطر‎ ‏عمان‎ ۶۸۵ ۳ ۳۲ ۸۳۰ Ware ۶۶۵ uray ۳۳۴۶ ۳۸ 1۵ ve vw ۵ 0 vr ۵۷۸ ۶۸/۳ ۱۳۳۲ avin ve ۸ عا ده 

صفحه 30:
لتم با تیه ه اطلاعات ت جدول بالاء جدول زیر را کامل کنید تا با موقعیت ایران در منطقة خليجة يت ايران در منطقة خليجفارس بيشتر آشنا شويد. رتبه در تولید نفت عربستان - 9۳78 18 سس و 

صفحه 31:
© شکل ۳-قایق‌های تندرو سپاه پاسداران انقلاب اسلامی - تنگه هرمز 

صفحه 32:
شکل ۴- کشتی ارتش جمهوری اسلامی ایران - تنگه هرمز 

صفحه 33:
conn ۹ ue 5 ‏تنكه هرمز‎ 4 20 | ‏تنعه هرم زكدام درياهارا يه‎ ۳ dom B00 ‏شکلی است که آب همای‎ ‏آزاد اقیانوس هند و دریای‎ ‏عمان را به خلیج فارس‎ nr: ۳4 oe He ‏گذرگاه های تجاری جهان‎ 3 ‏تنكه به سيب اينكه‎ ‏۱4زا‎ ١ 07 ‏كرس اححث مهنم تسین‎ 7 peabsEmiratye | 7 Sem ‏آبراهه رآهبسردی و یکسی‎ 1 ‏ازگذر گاههای تجاری مهسم‎ Se ‏جهان است.‎ 

صفحه 34:
اهميت درياى خزر: بزرگ ترین پهنه آبی محصور در خشکی به واسطه منابع نفت و کازه تأمین //۰٩از‏ خاویار جهان ودسترسی به بازار مصرف ۳۰۰میلیون نفری کشورهای آسیای میانه از موقعیت نسبی بالایی برخوردار است. 

صفحه 35:
Bandere Abbas IRAN ۰ . Bandare ‎ss (‏ نكم ‎TonbeBorog, 1 Greater Fant). ‏سس سپس ‎Persian Gulf ١ ‏م‎ \ Aba 4 yom ‎Mies ‎(Abu Musa) ‎ ‎Dene pao U is Vcr er acer ea ie aw ‏جزیره لارک» در حدود ۲۶ متر و در ساحل جنوبی و در نزدیکی شبه جزیره مسندم به بیش از ۱۰۰ متر می‌رسد. در حالی که‎ ‎ ‏حداکثر عمق آب در خلیج فارس ‎٩۰‏ متر است. قوس آن» رو به شمال و به طرف درون فلات ايران قرار دارد و در نتیجه بیشترین خط ساحلی آن در راستای کرانه‌های ایران تنکه هرمز دومین تنکه بین‌المللی شلوغ دنیاست. هر روز حدود ۱۷ میلیون بشکه نفت خام (برآورد ۲۰۰۶) که معادل ۴۰ درصد ‎ ‏کل نفت حمل شده توسط نفت‌کش‌ها و نزدیک به ۲۵ درصد کل عرضه جهانی نفت است. 

صفحه 36:
۳ Soya aba os On pone Persian sno Gulf 26 

صفحه 37:
5 دریای ‎cule‏ به واسطة مجاورت با آب‌های آزاد (قیانوس هند) و وجود سواحل با قابلیت‌های دفاعی مناسب از نظر اقتصادی و نظامی اهمیت بسیاری برای ایران دارد. #يشكل > تصوير ماهوارهاى درياى عمان 

صفحه 38:
5 درياى خزر: بزركترين بهنة آبی محصور در خشکی به واسطة منابع نفت و گاز: تأمین ‎٩۰‏ از خاویار جهان و دسترسی به بازار مصرف ۲۰۰ میلیون نفری کشورهای آسیای میانه" از موقعیت نسبی بالایی برخوردار است. #ر شکل ۵- تصویر ماهوارهای دریای خزر 

صفحه 39:
هرک کرد و تعریف مرز سیاسی طول مرزهای سیاسی وتعداد همسایگان ایران مرز مهمترین عامل تشخیص و جدایی هر کشور از کشسور همسایه است و نشان می. دهد سرزمین یک کشور تا کجا امتداد دارد. ایران کشور وسیعی است که حسدود ۸۷۳۱کیلسومتر» مسرز مشترک سیاسی با همب‌ایگانش دارد و جسزء کشسورهای پرهمسایه است و بسا ۱۵کشور همسایه است.ایسران با ۷کشور مر زخشکی دارد. دریایی ۳۷۰۰ خشکی ‎mr‏ ‏رودخانه‌ای ‎vate‏ دریچه‌ایوبالاقی ۰ ۸۸ جع ۸۳۳ 

صفحه 40:
‎Sal VS 8‏ مرزی 

صفحه 41:
با استفاده از نقشةٌ جنوب غربی آسیا و نمودار زیره چه نکتةٌ مهمی توجه شما را به خطوط مرزی ایران جلب می کند؟ مرز خشكى موز رودخانهای لا مرز آبی mwa 6ج نمودار (-درصد انواع مرزهای ایران طول مرزهای دریایی ایران که شامل مرزهای دریایی»رودخانه ای وادریاچه ای و باتلاق می شود كمى بيش قر از مرزهای خشکی است. 

صفحه 42:
مرزهای خشکی ایران با کشورهای همسایه:۶۰۳۱کیلومتر ا-عراق: ۱۶۰۹ کیلومتر ۴-تر کمنستان: ۱۲۰۶ کیلومتر ۳-افغانستان: ‎٩۴۵‏ کیلومتر ۴-پاکستان: ۷۸٩کیلومتر‏ ۵-جمهوری آذربایجان: ۷۶۷ کیلومتر ۶-ت رکیه: ۴۸۶ کیلومتر ۷-ارمنستان: ۴۰ کیلومتر طول مرز آبی ایران:۲۷۰۰کیلومتر طول مرزهای ایران دردریای خزر ۶۵۷ کیلومتر کشورهای ۸-روسیه»۹-قزاقستان» ‎Sob‏ مرزهای ایران درخلیج فارس ۱۲۵۹ کیلومتر کشورهای ۱۰-عربستان» ۱۱-قطر ۱۲-بحرین ۱۳-کویت ۴-امارات متحده عربی ۱۵-عمان ‏طول مرزهای ایران دردربای عمان ۷۸۴ کیلومتر ‏جمع محیط ایران ۸۷۳۱ کیلومتر 

صفحه 43:
رودهای مرزی ایران(برای مطالعه) کشور جمهوری اسلامی ایران با کشورهای همجوار دارای مرزهای آبی متعدد و متنوعی می باشند. نزدیک به ۲۲درصد (۱۹۱۸ کیلومتر) از مرز مشترک کشور را ۶ رودخانه کوچک و بزرگ تشکیل ‎co‏ دهند. (کل مرزهای کشور حدود ۵بکبلومتر است که از اين مقدار ۲۷۰۰ کیلومتر از آن دربائی و ۴۱۳۷ کیلومتر نیز خشکی میباشد).برزگترین مرز رودخانه ای مربوط به روخانه ارس به طول ۴۷۵ کیلومتر و کوچکترین مرز رودخانه ای مربوط به رودخانه دریرج به طول تنها ۵/۲ کیلومتر و قسمتی از مرز مشترک ایران با عراق می‌باشد.تنها رودخانه مرزی قابل کشتیرانی ایران اروند رود به طول ۸۶ کیلومتر با کشور عراق می باشد. 

صفحه 44:
وضعیت مهمترین رودخانه های ورودی به کشور(برای مطالعه) به طور خلاصه مهمترین رودخانه های ورودی به کشور را می توان رودخانه های هیرمندو هریرود در شرق و ارس » ساری سوو قره سو در غرب دانست که در ذیل به آنها پرداخته خواهند شد. رودخانه هبرمند رودخانه هیرمند با آورد تقریبی سالانه حدود ۵/۸ میلیارد متر مکعب از کوههای غرب کابل سرچشمه گرفته و بس از طى ۰ کیلومتر وارد می شود در حال حاضر سهم ایران از آب رودخانه هیرمند حدود ۲۶ مترمکعب در ثانیه با حدود ۸۰۰ میلیون مترمکعب در سال است . رودخانه هربرود رودخانه هربرود در شرق کشور با دبی متوسط سالیانه حدود ۱/۲ میلیارد مترمکعب جاری می باشد که طبق آخرین توافق انجام ‎cond‏ کشور ایران حق استفاده از 7/۵۰ آب را دارد. میزان برداشت فعلی آب از رودخانه هریرود حدود 1۵۰میلیون مترمکعب است و این رودخانه که حدود ۱۱۲کیلومتر از مرز مشترک ایران و ترکمنستان را تشکیل می دهد پس از دریافت شاخه کشف رو از ابران خارج می شود. میزان آب خروجی از این نقطه شاید به دلیل که اهمیتی آن تاکنون گزارش نشده است ولیکن به نظر می رسد ابن مقدار مى تواندبعنوان درصدی از آب خروجی کشور به حساب آید. رودخانه های ساری سو و قره سو اين رودخانه ها در غرب کشور و در مرز کشور ایران و ترکیه قرار دارند. پروتکلهای در خصوص بهره برداری از آب آنیا بين كشور يوان و تركيه جود درد ولیهماره بر سر اجراى آنها اختلافاتى با كشورهاى مقابل وجود داشته الست + رودخانه ارس این رودخانه از کشور ترکیه سرچشمه گرفته و پس از طی ۱۰۷۰کیلومتر به دریای خزر می ریزد که ۴۷۵ کیلومتر از آن مرز بین کشور ایران با ارمنستان و آذربایجان را تشکیل می دهد. حجم آورد سالینه ارس در قسمتهای مختلف رودخانه به دلیل اضافه شدن سرشاخه ها به آن متفاوت است. اين مقدار در محل سد ارس طبق گزارشات موجود حدود ۴/۸ میلیاردر مترمکعب می باشد. بهره برداری از آب رودخانه ارس به نسبت مساوی ۵۰-۵۰ بين ایرآن و کشورهای همسایه تقسیم شده است. 

صفحه 45:
وضعیت مهمترین رودخانه های خروجی از کشور(برای مطالعه) در این بخش نیز مهمترین رودخانه های خروجی از کشور را می توان رودخانه های شمال استان خراسان» رودخانهاترک و رودخانه های غرب كشور دانست كه توضيحات اجمالى بيرامون آنها در ذبل آورده میشود. شمال استان خراسان اين رودخانه ها عمدتا به صورت متوالى از ایران سرچشمه گرفته وبا آورد ساليانه حدود ۱۲۰ میلیون مترمکعب از کشور خارج می شوند حقابه ایران از آب این رودخانه ها طبق پروتکل های موجود عمدتاء۵ - ۵۰ می باشد از وضعیت بهره برداری از آنها در حال حاضر ‎EME‏ ‏دقیقی وجود ندارد. رودخانه اترک این رودخانه از بخش اترک خارجی که از خاک ترکمنستان سرچشمه گرفته و بزرگترین شاخه آن رودخانه سعبار است و اترک داخلی که در داخل كشور ايران جربان دارد تشكيل بافته است. ابن دو شاخه در محلی که نام چات تلافیکرده و پس از طی ۸۰ کیلومتر از مرز در شور در محلی بنام داشلی برون به طرف خاک تر کمنستان تغیبرمسیرداده و از طریق خاک ترکمنستان وارد دربای خزر می شود. حجم جربان سالیانه در محل چات حدود ۴۴۰ میلبون مترمکعب است که ۲۲۰میلیون مترمکعب از آن سهم ایران بوده و ۸۵مبلیون مترمکعب در حال حاضر در دست بهره برداری است . رودخانه های غرب کشور این رودخانه ها را به طور کلی می تون به دو دسته رودخانه ها با آبدهی کم تا متوسط و رودخانه های با آبدهى زياد تقسيم بندى كرد. در بخش رودخانه های با آبدهی کم تا متوسط رودخانه هائی چون قوره توه کنگیره میمه » دوبرج و ... وجود دارند که عموما از ایران سرچشمه گرفنه و به صورت متوالیمی‌بشند. رودخانههائی که خط مرز دو کشور را قطع می کنندمتوالی و رودخانه های در امتداد مرز دو كشور را محافی می گویند. پروتکلهای موجود بهره برداری از آبهااغلب به میزان ۵۰ - ۵۰ می باشد. در بخش رودخانه های با آبدهی زیاد رودخانه های ذاب و سیروان قرار دارند رودخانه های ذاب و سبروان مجموعا آورد متوسط سالانه حدود ۴-۳ میلیارد مترمکعب را از کشور خارج کرده و هیچکونه پروتکلی جهت بهره برداری از آب آنها با کشور مقابل وجود ندارد. رودخانه آستارا جای این رودخانه از ارتباطات مشترك در كشور ابران و آذربايجان در شمال غربى ايران سرجشمه كرفته آورد ساليانه ای حدود ۷۰ ميليون مترمكعب را جمع آورى و به درياى خزر مى ريزد. اين رودخانه در قسمت اعظلمى از طول كوتاه خود مرز دو كشور را تشكيل مى دهد و تاكنون نيز بروتكل رسمى در خصوص بهره بردارى از آب آن بين دو كشور منعقد نشده است. 

صفحه 46:
enn ei \ مرزهای خشکی 

صفحه 47:


صفحه 48:
شکل ۴ جابه جایی کالا در اسکله شهید رجایی 

صفحه 49:
ا- مرزهای آبی شمال و جنوب ایران چه مزیت هایی برای کشور ما به وجود آورده است؟ با بکدیگر گفت وگو و ننایج آن را در کلاس ارائه کنید. مرزهای آبی شمال کشورباعث ارتباط دریایی وتجاری ایران با کشورهای روسیه» آذربایجان,ت رکمنستان و قزاقستان می شود و.. ومرزهای آبی جنوب ایران برای ایران بسیارمهم وحیاتی است و کشورما را به آب های آزاد جهان متصل می کند و. تسه ۲- جرا تنگه هاء آبراهه های مهم و استراتژیک محسوب می شوند؟ ۱ - امکان روابط بازرگانی بیشتری را فراهم می کند . ۲ - امکان ارتباط با سایر نقاط جهان ۳ - دستیابی به منابع غذایی و ۴- منابع معدنی و سوخت های فسیلی 

صفحه 50:
نمونه سوال ١-موقعيت‏ جغرافيايى را تعريف كنيد. ۲-انواع موقعیت جغرافیایی را نام ببرید. ۳-موقعیت مطلق یا ریاضی چیست؟ ۴-موقعیت نسبی را تعریف کنید. ۵-تفاوت موقعیت مطلق با موقعیت نسبی چیست. ۶-موقعیت ریاضی ایران را توضیح دهید. ۷-اهمیت موقعیت نسبی ایران را شرح دهید. ۸-دلایل اهمیت منطقه خلیج فارس و تنگه هرمزرا بنویسید. ٩-مرزسیاسی‏ را تعریف کنید. ۰-انواع مرزهای سیاسی رانام ببرید. ۰-اهمیت راه های آبی را بنویسید. ۱-اهمیت راه های هوایی را بنویسید. 

صفحه 51:
۱-محل قرار گرفتن هر پدیده در سطح كرةُ زمين» موقعیت الف( ریاضی ب( نسبی ج( جفرافیایی ۲-مدار ۲۵ درجه شمالی و ۴۴ درجه شرقی به ترتیب بر کدام جهت های ایران منطبق می باشند؟ الف( شمال و شرق ب( جنوب و غرب ج( جنوب و شرق د( شمال و غرب ۳- وقتی می گوییم ایران در جنوب غربی آسیا قرار دارد کدام موقعیت آن را بیان کرده ایم؟ الف( ریاضی ب( نسبی ج( جغرافيايى د( مطلق ۴-کدام یک از دلایل اهمیت ایران و منطقه خلیج فارس که در گذشته وجود داشته اکنون نیز اهمیت خودرا حفظ کرده است؟ الف( در آمدها و دلارهای ناشی از صدور و فروش نفت خام ب( ارزش فرهنگی و سیاسی ج( بزرگ ترین منبع انرژی جهان و ذخایر با ارزش د( ارزش و نقش ارتباطی بین سه قارف افریقا؛ اروبا و آسیا سس ‎a‏ ویژگی زیر بیانگر اهمیت ایران در بين کشور های منطقه نمی باشد؟ جمتیت را دارد ب( دومین کشور وسیع منطقه است ج( بیشترین گردشگر پذیری را دارد د( سومین تولید کننده نفت در منطقه می باشد 

صفحه 52:
۶-کدام گزینه در مورد طول مرزهای ایران صحیح است؟ الف( مرزهای خشکی بیش از مجموع مرزهای آبی »دریایی» رودخانه ای و دریاچه ای و باقلاق است. ب( مرزهای دریایی بیش از مرز های خشکی است. >( مجموع مرزهای آبی -دریایی؛ رودخانه ای و دریاچه ای و باتلاق بیش از مرزهای خشکی است. 3[ مرزهای زود خانه ای بیش از مرزهای دریایی است. ۷-انواع مرزهای ایران به ترتیب طول عبارتند از: الف( دربایی» خشکی» رودخانه ای؛ دریاجه ای و ‎GML‏ ب( خشکی دریایی» رودخانه ای؛ دریاجه ای و باتلاق ج( دریایی» رودخانه ای» خشکی» دریاجه ای و باتلاق د( خشکی» رودخانه ای .دریایی» دریاجه ای و باتلاق ۸-چرا خلیج فارس » مهم ترین آبراهة راهبردی و یکی از گذرگاه های تجاری مهم جهان است؟ الف( دروازة خروجی نفت خلیج فارس است ب( خليج فارس را به دریای عمان متصل می کند ‎SSO ATE‏ از آن تردد می کنند د( جزیره قشم بزگ ترین جزیره ایران در آن قرار دارد 

فصل 2 جغرافیا ی طبیعی ایران هدف (موضوع)جغرافیای طبیعی پراکندگی پدیده های طبیعی سطح زمین پرداخته و در پی یافتن راه حل هایی جهت رفع مشکالت محیطی است. این فصل شامل 4درس می باشد : درس 3موقعیت جغرافیایی ایران درس 4ناهمواری های ایران درس 5آب و هوای ایران درس 6منابع آب ایران انواع موقعیت جغرافیایی تعریف موقعیت جغرافیایی موقعیت ریاضی یا مطلق موقعیت نسبی محل قرار گرفتن هر پدیده در سطح کره زمیین، موقعیت جغرافیایی آن پدیده است. هر پدیده یا مکانی که می شناسیم ،موقعیت ریاضی ای دارد که این موقعیت فقط به آن پدیده متعلق است. محل دقیق هر پدیده یا مکان ،با توجه به طول و عرض جغرافیایی ،موقعییت مطلق یا ریاضی آن محل است. محل قرارگیری هر مکان ،نسبت به پدیده هیای طبیعی یا انسانی پیرامون خود ،موقعیت نسیبی آن مکان است. همه پدیده ّ ها موقعیت نسبی دارند .منظیور از موقعیت نسبی هر کشور ،محل قرارگییری آن، نسبت به سایر کشورها ،دریاها ،تنگه ها ،کانیال ها ،منابع اقتصادی و… است. 1ی موقعیت ریاضی یا مطلق ایران ایران در عرض جغرافیایی 25تا 39درجه در جنیوب منطقیه معتیدل نیمکره شمالی قرار گرفته و هم چنین در 44تا 63درجه طیول شیرقی واقع شده است. 63 عرض جغرافیایی موقعیت جغرافیایی ایران 39 طول جغرافیایی 44 25 ایران از موقعیت نسبی ممتازی برخیوردار اسیتز زییرا در موقعیت نسبی ایران مجاورت خلیج فارس و تنگه هرمز قرار گرفته است. نتایج گستردگی کشور ما در عرض های 25تا 40درجه شمالی -1تنوع آب و هوا درکشور -2این تنوع آب و هوایی در نوع تولیدات کشاورزی ،محیط زیست و درنهایت پیشرفت کشور ما مؤثر است. نقشه گذشته شباهت به شتری که سرش باال هس داشته و نقشه امروزی گربه ،نکته جالبتر اینکه به تدریج با کم وسعت تر شدن ایران حیوان نقشه نیزکوچک ترشد و از شتربه گربه رسید. 1ی با استفاده از کتاب استان شناسی حدود تقریبی موقعیت ریاضی استان خود را در نقشه باال مشخص کنید. 2ی در صورت امکان با استفاده از نرم افزار GoogleEarthموقعیت ریاضی مدرسه و منزل خود را مشخص نمایید. با مراجعه به کتاب استان شناسی پاسخ را بیابید. 56درجه و 19دقیقه شرقی موقعیت مطلق (ریاضی) استان خراسان رضوی 61درجه و 16دقیقه شرقی 37درجه و 42دقیقه شمالی 33درجه و 52دقیقه شمالی  52درجه شرقی قم 34درجه و 9دقیقه شمالی 50درجه 6دقیقه شرقی 35درجه و 11دقیقه شمالی فعیالییت2 ّّ 1ی با توجه به مطالب یاد شده ،مختصات جغرافیایی ایران را در نقشه زیر پیدا کنید. 44 63 40 25 1ی فرض کنید بتوانیم موقعیت جغرافیایی ایران را تغییر دهیم .با توجه به موقعیت های ریاضی جدید ،شرایط آب و هوایی و … را در این دو حالت بررسی ،و موارد را با یکدیگر مقایسه کنید. در هر گروه یکی از موقعیت های فرضی را با موقعیت واقعی ایران مقایسه کنید. اگرایران درشمال آمریکای شمالی قرار داشت دارای آب وهوای سرد قطبی بود وشمال کشوربسیارسرد است و با حرکت به طرف جنوب کشور میزان دما افزایش می یابد و......... اگرایران درجنوب آمریکای جنوبی قیرار داشیت دارای آب وهیوای مرطوب حارّه ای بود و بارندگی ایران خیلیی زییاد بیود و درشیمال کشورخط استوا عبورمی کند که بسیارپرباران است و... -1ایران درجنوب غربی آسیا قراردارد. -2درجنوب ایران تنگه هرمز و خلیج فیارس و دریای عمان قراردارد. -3اییییران دربیییین کشیییییییییورهای افغانستان،پاکستان،عراق ،ترکییییییه،جمهوری یتان و آذربایجان،ارمنسی ترکمنستان قراردارد. -4درشییمال ایییران دریای خزرقراردارد. -5ایران بیه اقییانوس هند نزدیک است. ..........-6 چرا ایران از موقعیت نسبی ممتازی برخورداراست؟ ایران از موقعیت نسبی ممتازی برخوردار استز زیرا در مجاورت خلیج فارس و تنگه هرمز قرار گرفته است. اهمیت منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز ارزش و نقش ارتباطی بین سه قاره افریقا ،اروپا وآسیا که در گذشیته اهمییت داشته و اکنون نیز به عنوان حلقه ای از زنجیره حمل و نقل کاال و نفت ،اهمیت خود را حفظ کرده است. بزرگترین منبع انرژی جهان ،ذخایر با ارزشی دارد ،زیرا حیدود 66درصید ذخایر نفت جهان و 28درصد ذخایر گاز طبیعی را در خود جای داده است. درآمدها و دالرهای ناشی از صدور و فروش نفت خام ،منطقه خلیج فارس را به صورت یکی از کانون های ثروتمند جهان در آورده اسیت و ایین بیازار بزرگ مصرف ،آن را به کانون توجه صیادر کننیدگان کاالهیای صینعتی و غیرصنعتی تبدیل کرده است. این منطقه ،ارزش فرهنگی و سیاسی دارد زیراخلیج فارس در مرکیز و قلیب ناحیه جغرافیایی و سیاسی جهان اسالم قرار دارد. ایران خلیج فارس استخراج نفت درحلیج فارس بازار خریدوفروش کاال درمنطقه مکه قلب جهان اسالم ایران از کشورهای مهم در منطقه خلیج فارس است .عوامل طبیعی و انسانی ،وضع خاصی برای کشور ایران پدید آورده است .به اطالعات داده شده توجه کنید تا موقعیت و ویژگی هیای ایین کشیور را در منطقیه بشناسید. عربستان ایران ترکیه ترکیه عراق افغانسان عراق ایران عراق امارات متحده عربی عربستان امارات متحده عربی کویت امارات متحده عربی کویت بحرین تنگه هرمز تنگه هرمزکدام دریاهارا به هم متصل می کند؟ تنگه هرمز ،آبراهه هاللیی شکلی است کیه آب هیای آزاد اقیانوس هند و دریای عمان را به خلییج فیارس متصل می کند. چرا تنگیه هرمیز یکیی از گذرگاه های تجاری جهان است؟ این تنگه به سیبب اینکیه دروازه خروجی نفت خلیج فارس اسیت ،مهیم تیرین آبراهه راهبیردی و یکیی ازگذرگاههای تجاری مهیم جهان است. اهمیت دریای عمان: به واسطه مجاورت به آب های آزاد ،دسترسی به اقیانوس هند و وجود سواحل با قابلیت های دفاعی مناسب از نظر اقتصادی و نظامی اهمیت بسیاری برای ایران دارد. اهمیت دریای خزر: بزرگ ترین پهنه آبی محصور در خشکی به واسطه منابع نفت و گاز ،تأمین 90%از خاویار جهان ودسترسی به بازار مصرف 300میلیون نفری کشورهای آسیای میانه از موقعیت نسبی باالیی برخوردار است. تنگه هرمز آبراهی است بین استان هرمزگان ایران و استان مسندم عمان که دریای عمان را به خلیج فارس میپیوندد .این گذرگاه یکی از راهبردیترین مسیرهای بینالمللی کشتیرانی در جهان به شمار میآید. طول این آبراه 158کیلومترو عرض ان از بندرعباس تا راس شوریط در عمان بین 56تا 180کیلومتر میباشد. ژرفای تنگه هرمز از خلیج فارس بیشتر است و به دلیل شیب تند کف آن از قسمت شمال به جنوب متغیر است ،به طوری که نزدیکی جزیره الرک ،در حدود 36متر و در ساحل جنوبی و در نزدیکی شبه جزیره مسندم به بیش از 100متر میرسد .در حالی که حداکثر عمق آب در خلیج فارس 90متر است .قوس آن ،رو به شمال و به طرف درون فالت ایران قرار دارد و در نتیجه بیشترین خط ساحلی آن در راستای کرانههای ایران قرار گرفتهاست. تنگه هرمز دومین تنگه بینالمللی شلوغ دنیاست .هر روز حدود 17میلیون بشکه نفت خام (برآورد )2006که معادل 40درصد کل نفت حمل شده توسط نفتکشها و نزدیک به 25درصد کل عرضه جهانی نفت است. مرزهای سیاسی ایران تعریف مرز سیاسی مرز مهمترین عامل تشخیص و جدایی هیر کشیور از کشیور همسایه است و نشان می دهد سرزمین یک کشیور تیا کجیا امتداد دارد. طول مرزهای سیاسی وتعداد همسایگان ایران ایران کشور وسیعی است که حیدود 8731کیلیومتر ،میرز مشترک سیاسیی بیا همسیایگانش دارد و جیزو کشیورهای پرهمسایه است و بیا 15کشیور همسیایه اسیت.اییران بیا 7کشورمرزخشکی دارد. ّ با استفاده از نقشۀ جنوب غربی آسیا و نمودار زیر ،چه نکتۀ مهمی توجه شما را به خطوط مرزی ایران جلب می کند؟ طول مرزهای دریایی ایران که شامل مرزهای دریایی،رودخانه ای و،دریاچه ای و باتالق می شود کمی بیش تر از مرزهای خشکی است. مرزهای خشکی ایران با کشورهای همسایه6031:کیلومتر -1عراق 1609 :کیلومتر -2ترکمنستان1206 :کیلومتر -3افغانستان945:کیلومتر -4پاکستان978 :کیلومتر -5جمهوری آذربایجان 767 :کیلومتر -6ترکیه 486 :کیلومتر -7ارمنستان 40 :کیلومتر طول مرز آبی ایران2700:کیلومتر طول مرزهای ایران دردریای خزر 657کیلومتر کشورهای -8روسیه-9،قزاقستان، طول مرزهای ایران درخلیج فارس1259کیلومتر کشورهای -10عربستان-11،قطر-12بحرین-13کویت -14امارات متحده عربی-15عمان طول مرزهای ایران دردریای عمان784کیلومتر جمع محیط ایران 8731کیلومتر رودهای مرزی ایران(برای مطالعه) کشور جمهوری اسالمی ایران با کشورهای همجوار دارای مرزهای آبی متعدد و متنوعی می باشند .نزدیک به 22درصد ( 1918کیلومتر) از مرز مشترک کشور را 26رودخانه کوچک و بزرگ تشکیل می دهند( .کل مرزهای کشور حدود 8755کیلومتر است که از این مقدار 2700کیلومتر از آن دریائی و 4137 کیلومتر نیز خشکی میباشد).برزگترین مرز رودخانه ای مربوط به روخانه ارس به طول 475کیلومتر و کوچکترین مرز رودخانه ای مربوط به رودخانه دریرج به طول تنها 5/2کیلومتر و قسمتی از مرز مشترک ایران با عراق میباشد.تنها رودخانه مرزی قابل کشتیرانی ایران اروند رود به طول 86کیلومتر با کشور عراق می باشد. وضعیت مهمترین رودخانه های ورودی به کشور(برای مطالعه) به طور خالصه مهمترین رودخانه های ورودی به کشور را می توان رودخانه های هیرمندو هریرود در شرق و ارس ،ساری سوو قره سو در غرب دانست که در ذیل به آنها پرداخته خواهند شد. رودخانه هیرمند رودخانه هیرمند با آورد تقریبی ساالنه حدود 5/8میلیارد متر مکعب از کوههای غرب کابل سرچشمه گرفته و پس از طی 1050کیلومتر وارد می شود در حال حاضر سهم ایران از آب رودخانه هیرمند حدود 26مترمکعب در ثانیه با حدود 800 میلیون مترمکعب در سال است . رودخانه هریرود رودخانه هریرود در شرق کشور با دبی متوسط سالیانه حدود 1/2میلیارد مترمکعب جاری می باشد که طبق آخرین توافق انجام شده ،کشور ایران حق استفاده از %50آب را دارد .میزان برداشت فعلی آب از رودخانه هریرود حدود 150میلیون مترمکعب است و این رودخانه که حدود 112کیلومتر از مرز مشترک ایران و ترکمنستان را تشکیل می دهد پس از دریافت شاخه کشف رود از ایران خارج می شود .میزان آب خروجی از این نقطه شاید به دلیل که اهمیتی آن تاکنون گزارش نشده است ولیکن به نظر می رسد این مقدار می تواند بعنوان درصدی از آب خروجی کشور به حساب آید. رودخانه های ساری سو و قره سو این رودخانه ها در غرب کشور و در مرز کشور ایران و ترکیه قرار دارند .پروتکلهای در خصوص بهره برداری از آب آنها بین کشور ایران و ترکیه وجود دارد ،ولی همواره بر سر اجرای آنها اختالفاتی با کشورهای مقابل وجود داشته است . رودخانه ارس این رودخانه از کشور ترکیه سرچشمه گرفته و پس از طی 1070کیلومتر به دریای خزر می ریزد که 475کیلومتر از آن مرز بین کشور ایران با ارمنستان و آذربایجان را تشکیل می دهد .حجم آورد سالیانه ارس در قسمتهای مختلف رودخانه به دلیل اضافه شدن سرشاخه ها به آن متفاوت است .این مقدار در محل سد ارس طبق گزارشات موجود حدود 4/8میلیاردر مترمکعب می باشد .بهره برداری از آب رودخانه ارس به نسبت مساوی 50 -50بین ایران و کشورهای همسایه تقسیم شده است. وضعیت مهمترین رودخانه های خروجی از کشور(برای مطالعه) در این بخش نیز مهمترین رودخانه های خروجی از کشور را می توان رودخانه های شمال استان خراسان ،رودخانه اترک و رودخانه های غرب کشور دانست که توضیحات اجمالی پیرامون آنها در ذیل آورده میشود. شمال استان خراسان این رودخانه ها عمدتا به صورت متوالی از ایران سرچشمه گرفته و با آورد سالیانه حدود 120میلیون مترمکعب از کشور خارج می شوند حقابه ایران از آب این رودخانه ها طبق پروتکل های موجود عمدتا 50 - 50می باشد از وضعیت بهره برداری از آنها در حال حاضر اطالع دقیقی وجود ندارد . رودخانه اترک این رودخانه از بخش اترک خارجی که از خاک ترکمنستان سرچشمه گرفته و بزرگترین شاخه آن رودخانه سمبار است و اترک داخلی که در داخل کشور ایران جریان دارد تشکیل یافته است .این دو شاخه در محلی که نام چات تالقی کرده و پس از طی 80کیلومتر از مرز در کشور در محلی بنام داشلی برون به طرف خاک ترکمنستان تغییر مسیرداده و از طریق خاک ترکمنستان وارد دریای خزر می شود .حجم جریان سالیانه در محل چات حدود 440میلیون مترمکعب است که 220میلیون مترمکعب از آن سهم ایران بوده و 85میلیون مترمکعب در حال حاضر در دست بهره برداری است . رودخانه های غرب کشور این رودخانه ها را به طور کلی می توان به دو دسته رودخانه های با آبدهی کم تا متوسط و رودخانه های با آبدهی زیاد تقسیم بندی کرد. در بخش رودخانه های با آبدهی کم تا متوسط رودخانه هائی چون قوره تو ،کنگیر ،میمه ،دویرج و ...وجود دارند که عموما از ایران سرچشمه گرفته و به صورت متوالی میباشند .رودخانه هائی که خط مرز دو کشور را قطع می کنند متوالی و رودخانه های در امتداد مرز دو کشور را محاذی می گویند. پروتکلهای موجود بهره برداری از آبها اغلب به میزان 50 - 50می باشد. در بخش رودخانه های با آبدهی زیاد رودخانه های ذاب و سیروان قرار دارند رودخانه های ذاب و سیروان مجموعا آورد متوسط سالیانه حدود 4-3میلیارد مترمکعب را از کشور خارج کرده و هیچگونه پروتکلی جهت بهره برداری از آب آنها با کشور مقابل وجود ندارد. رودخانه آستارا جای این رودخانه از ارتباطات مشترک در کشور ایران و آذربایجان در شمال غربی ایران سرچشمه گرفته آورد سالیانه أی حدود 70میلیون مترمکعب را جمع آوری و به دریای خزر می ریزد .این رودخانه در قسمت اعظمی از طول کوتاه خود مرز دو کشور را تشکیل می دهد و تاکنون نیز پروتکل رسمی در خصوص بهره برداری از آب آن بین دو کشور منعقد نشده است. انواع مرزهای سیاسی مرزهای خشکی مرزهای هوایی مرزهای آبی اهمیت مرزهای هوایی و راه های هوایی اهمیت مرزهای دریایی و راه های آبی یکی دیگر از مرزهایی که امکان دسترسی به سیایر کشورهای جهان را امکان پذیر می سازد ،راه هیای هوایی است که از طریق آن ،ارتباط با سایر نقیاط جهان فراهم می شود. تعدادی از کشورها به علیت مجیاورت بیا درییا و دریاچه ها ،امکان دسترسی به خطوط دریایی هیم دارند.کشور ما از جمله کشیورهایی اسیت کیه از طریق راه های آبی با کشورهای جهان در ارتبیاط است. -1راه های آبی ،امکان روابط بازرگانی بیشتری را فراهم می کند. -2دستیابی به منیابع غیذایی ومنیابع معیدنی و سوخت های فسیلی را نیز فراهم می کند. شکل 4جابه جایی کاال در اسکله شهید رجایی فعالیت های دریانوردی در خلیج فارس و دریای عمان 1ی مرزهای آبی شمال و جنوب ایران چه مزیت هایی برای کشور ما به وجود آورده است؟ با یکدیگر گفت وگو ،و نتایج آن را در کالس ارائه کنید. مرزهای آبی شمال کشورباعث ارتباط دریایی وتجاری ایران با کشورهای روسیه،آذربایجان،ترکمنستان و قزاقستان می شود و....... ومرزهای آبی جنوب ایران برای ایران بسیارمهم وحیاتی است و کشورما را به آب های آزاد جهان متصل می کند و........ 2ی چرا تنگه ها ،آبراهه های مهم و استراتژیک محسوب می شوند؟ - 1امکان روابط بازرگانی بیشتری را فراهم می کند . - 2امکان ارتباط با سایر نقاط جهان - 3دستیابی به منابع غذایی و -4منابع معدنی و سوخت های فسیلی نمونه سوال -1موقعیت جغرافیایی را تعریف کنید. -2انواع موقعیت جغرافیایی را نام ببرید. -3موقعیت مطلق یا ریاضی چیست؟ -4موقعیت نسبی را تعریف کنید. -5تفاوت موقعیت مطلق با موقعیت نسبی چیست. -6موقعیت ریاضی ایران را توضیح دهید. -7اهمیت موقعیت نسبی ایران را شرح دهید. -8دالیل اهمیت منطقه خلیج فارس و تنگه هرمزرا بنویسید. -9مرزسیاسی را تعریف کنید. -10انواع مرزهای سیاسی رانام ببرید. -10اهمیت راه های آبی را بنویسید. -11اهمیت راه های هوایی را بنویسید. -1محل قرار گرفتن هر پدیده در سطح کرۀ زمین ،موقعیت ............آن پدیده است ؟ د( مطلق ج( جغرافیایی ب( نسبی الف( ریاضی -2مدار 25درجه شمالی و 44درجه شرقی به ترتیب بر کدام جهت های ایران منطبق می باشند؟ د( شمال و غرب ج( جنوب و شرق ب( جنوب و غرب الف( شمال و شرق -3وقتی می گوییم ایران در جنوب غربی آسیا قرار دارد کدام موقعیت آن را بیان کرده ایم؟ د( مطلق ج( جغرافیایی ب( نسبی الف( ریاضی -4کدام یک از دالیل اهمیت ایران و منطقه خلیج فارس که در گذشته وجود داشته اکنون نیز اهمیت خودرا حفظ کرده است؟ الف( درآمدها و دالرهای ناشی از صدور و فروش نفت خام ب( ارزش فرهنگی و سیاسی ج( بزرگ ترین منبع انرژی جهان و ذخایر با ارزش د( ارزش و نقش ارتباطی بین سه قارۀ افریقا ،اروپا و آسیا -5کدام ویژگی زیر بیانگر اهمیت ایران در بین کشور های منطقه نمی باشد؟ ب( دومین کشور وسیع منطقه است الف( بیشترین جمعیت را دارد د( سومین تولید کننده نفت در منطقه می باشد ج( بیشترین گردشگر پذیری را دارد -6کدام گزینه در مورد طول مرزهای ایران صحیح است؟ الف( مرزهای خشکی بیش از مجموع مرزهای آبی ،دریایی ،رودخانه ای و دریاچه ای و باتالق است. ب( مرزهای دریایی بیش از مرز های خشکی است. ج( مجموع مرزهای آبی -دریایی ،رودخانه ای و دریاچه ای و باتالق بیش از مرزهای خشکی است. د( مرزهای رود خانه ای بیش از مرزهای دریایی است. -7انواع مرزهای ایران به ترتیب طول عبارتند از: الف( دریایی ،خشکی ،رودخانه ای ،دریاجه ای و باتالق ای و باتالق ج( دریایی ،رودخانه ای ،خشکی ،دریاجه ای و باتالق و باتالق ب( خشکی ،دریایی ،رودخانه ای ،دریاجه د( خشکی ،رودخانه ای ،دریایی ،دریاجه ای -8چرا خلیج فارس ،مهم ترین آبراهۀ راهبردی و یکی از گذرگاه های تجاری مهم جهان است؟ ب( خلیج فارس را به دریای عمان متصل می کند الف( دروازۀ خروجی نفت خلیج فارس است د( جزیره قشم بزگ ترین جزیره ایران در آن قرار ج( کشتی های زیادی از آن تردد می کنند دارد