صفحه 1:
درس پنجم تاریخ دوازدهم
صفحه 2:
% زمینه ها و علل اقتصادی
7 زمینه ها و علل فکری و فرهنگی
۱ tL Tae
Dt eS eet ae
RR Tere Tee Cte a
ere ree Telia
7 کسترش روزنامه و روزنامه نگاری
۶ اختلاف و جنگ داخلی
< کشمکش محمدعلی شاه و مشروطه
خواهان
> استیداد صفیر
< مخالفت فکری سیاسی شيخ فضل الله
نوری با مشروطه
< فتح تهران و برقراری مجدد مشروطه
< اقدامات فاتحان تهران ۱
صفحه 3:
الف) زمینه ها و علل سیاسی
>
** نداشتن تشكيلات منسجم و كا رآمد ادارى
** رفتار مستبدانه شاه و زير دستان نالايق
** دريافت ماليات هاى سنكين
*** ناكام ماندن اقدامات اصلاح طلبان
* سرخوردکی بیشتر ایرانیان و
* شکست های سیاسی و نظامی سنگین
حکومت قاجار در برابر روسیه و انگلستان
** جدایی بخش وسیعی از ایران
** دخالت های بیگانگان در ایران
** پیروزی ژاپن بر روسیه و آشکار شدن
. ضعف قاجارها
صفحه 4:
ب) زمینه ها و علل اقتصادی
)» اوضاع و شرایط اقتصادی آشفته و نابسامان ایران به دلایل زیر :
|- از دست رفتن مناطق حاصلخیزطبق عهدنامه ها sides SF کاهش ارزش پول ملی
1 اعطاى امتيازات و حقوق ويزه تجارى به بيكانكان ۷- فروش مناصب و افزایش فشار اقتصادی
"1 واردات بى رويه كالاو عدم حمايت از صنايع داخلى 8 تامين مخارج قاجارها از طريق
؟- ركود وتعطيلى صنايع محلى بخصوص نساجى 1- افزايش مالياتها
- بروز قحطى و كمبود نان و كرانى آذوقه ٠١ استقراض از بيكانكان
صفحه 5:
نقش باورها و آموزه های دینی و سيره ائمه در
۰ ظلم ستیزی
* نقش عالمان شیعی در بسیاری از خیزش های
سیاسی اجتماعی مانند بسیج مردم در جنگهای
ایران و روس»
"* مجازات متجاوز روسیه در تهران و قیام علیه
تیاز رویتر و جنبش تنباکو
افکار سید جمال الدین اسد آبادی بر
جنبش مشروطه خواهی
** آشنايى ابرانيان با تعدن جديد غرب و تاثير
انقلاب هاى ارويا بر ايران
شكست ايران در جنگ با روس و کنجکاوی در
پی بردن به علل عقب ماندگی ایرا
* آشنایی با روش کشورداری مبتنی بر قانون
غرب
ورود صنعت چاپ به ایران» رونق نشر کتاب و
انتشار روزنامه
نشر آثار انتقادی در قالب کتاب و روزنامه
صفحه 6:
صفحه 7:
میرزا بوالعسن
اخان ابلجى
مبرزا عبدالرحيم
طالبوف میرزا بوسف خانٍ ery 3101000
صفحه 8:
پادشاهی مظفرالدین شاه
اوج گیری انقلاب و صدور فرمان مشروطه
کشته شدن ناصرالدین شاه قاجار توسط میرزا رضا کرمانی نقطه عطفی در تاریخ ایران
۲ خاق و خوی متفاوت مظفرالدین شاه و تاثيرات آن
تاسیس انجمن های مخفی و نیمه مخفی» انتشار روزنامه و کتاب و برپایی مجالس سخنرانی در دوره وی
۲ وقوع یک سلسله رویدادهایی که منجر به اعتراض مردم شد.
7 صدور فرمان مشروطه در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵.ش
7 مهاجرت های صغرا وکبرا و درخواست های مردم
7 شکل گیری مجلس شورای ملی و هیئت وزیران
7 تدوین و تصویب قانون اساسی
صفحه 9:
تشکیل هیئتی شامل نمایندگان بازرگانان » اصناف » روحانیون و روشنفکران و تدوین نظام نامه انتخابات
مجلس شوراى ملى
در انتخابات شركت كنندكان به شش كروه تقسيم شدند.
از جمله مصوبه هاى مهم اولين دوره مجلس
اصلاح نظام مالياتى و لغو تيول دارى يا نظام اجاره دارى زمين هاى كشاورزى با حق دريافت ماليات»
انتقال مالكيت
زمين هاى دولتى از خزانه شاهى به وزارت ماليه كاهش بودجه دربار شاهى
صفحه 10:
* تشکیل هیئت وزیرانبه ریلست رئیس الوزرا (نخست وزیر) یکی دیگر از نتلیج مهم
انقلاب مشروطه به شمار می رود
** اعضاى لين هيئت كه توسط شاه منصوب عی شدند.با تأیید مجلس شورای ملی
شروع به کار می کردند و در صورت عدم رضایت مجلس, از کار بر کنار می شدند.
صفحه 11:
* یکی از اقدام های شاخص مشروطه خواهان پس از صدور فرمان مشروطه؛ تدوین
قانون اساسی بود.
* چون به شتاب نوشته شده بود بيشتر به طرز کار مجلس شورای ملی پرداخته بود.
** فیازمند به نوشتن متعمی در مورد حقوق و تکالیف متقابل دولت و ملت بود .
** عمده آن از اصول قانون اساسی کشورهای فرانسه و بلژیک اقتباس شده بود.
* این قانون و متمم آن با اصلاحات جزئی تا انقلاب ۱۳۸۷ در ایران رسمیت داشت.
صفحه 12:
گسترش روزنامه و روزنامه نگاری
یکی از دستاوردهای انقلاب مشروطه که خیلی زود به بار نشست » گسترش سریع نشریات و توسعه
روزنامه نگاری بود
روزنامه نکاران مشروطه خواه با شور و شعف فراوان در مورد آزادی» آدمیت برابری» عدالت»
بیداری» حقوق» ترقی» وطن» استقلال و.
با برداشته شدن سانسورو رفع محدودیت ها تندروی هایی نیز بروز کرد.
تندروی ها و تشدید اختلاف ها و دشمنی های داخلی
صفحه 13:
اختلاف و جنگ داخلی ِ
شاه بل مشریطه خواهان . Ow
صفحه 14:
شيخ فضل اللّه نوری و دلایل مخالفتش با مشروطه
نقش شیخ فضل اللّه نوری در تدوین متمم قانون اساسی
aT ١ اللّه سید کاظم طباطبایی یزدی
۲- محمد کاظم آخوند خراسانی - شیخ عبدالّه مازندرانی
- میزا حسین خلیلی تهرانی
صفحه 15:
naan eS
در گیلان؛ مشروطه خواهان با جلب حمایت
در مركز ايران نيز بختيارى ها به انقلابيون كرايش يافتند.
نهءایلخان بختیاری را به هوادارى از مجلس و مشروطه فراخواند.
سرافجام نیروهای بختیاری به فرماندهى سردار اسعد و مجاهدان كيلانى با هدايت
محمدولی خان تنکابنی و پبر رمنی درعملیاتی هماهنگ تهران را فتح کردند.
صفحه 16:
فنح تهران و برقراری مجدد مشروطه
صفحه 17:
نیروهای اجتماعی در انقلاب مشروطه
7 روحانیان» بازرگانان» روشنفکران» اصناف و پيشه وران»زنان و کارگران در انقلاب مشروطه مشار کت داشتند.
۲ اصناف و پیشه وران (صنعتگران و مفازه داران) و قشر کارگر شهری نقش موّثری در انقلاب مشروطه داشتند.
۳ : ین نطق های دوره اول مجلس مربوط به نماينسكان اصناف و پيشه وران است.
” زنان نيز نقش فعال و مؤثرى در انقلاب مشروطه داشتندء آنان با وجود
فعالیت اجتماعی ادامه دادند.
صفحه 18:
چالش ها و تنگناهای حکومت مشروطه
فرهنگ کهن استبدادی»مانح اساسی بر سر تحقق آرمان های مشروطه
صفحه 19:
فرهنک کهن استبدادی
يعنى:
[] قفكر و روحيه انحصار طلبى»
[] خودمحوری»
لأبى اعتنايى به قانون»
[] تحمل نکردن افکار و سلیقه های متفاوت
صفحه 20:
فقدان تشکیلات منظم و منسجم اداری و اقتصادی
"عدم استقرار حاكميت ملى سرتاسر کشور
”عدم وجود وزارت خانه و تشكيلات منسجم
شكلات مالى (خزانه خالى)
” قدرت يابى متنفذان محلىء به ويزه سران ايلات» در مناطق مختلف كشور
” برقرارى رابطه برخى از سران ابلات با دولت هاى خارجى
صفحه 21:
ماموربت مورگان شوستر آمریکایی و کارشناسان سوئدی
j دوم مشروطه:
L استخدام مورگان شوستر از کشور آمریکابه عنوان کارشناس امور اداری مالی برای حل
مشکلات مالی ایران
[] استخدام تعدادی کارشناس نظامی سوئدی برای تأسیس نیروی ژاندارمری به استخدام دولت
ايران در آمدند.
پس از شروع به کار کارشناسان آمریکایی در ایران» دولت های انگلستان و به خصوص روسیه با
این اقدام مخالفت گردند.
صفحه 22:
** روسیه پس از سرکوب انقلاب ۱۹۰۵ دوباره دخالت های استعماری اش را که خود توام
با تهديد و خشونت بود در ايران از سر كرفت
درس پنجم تاریخ دوازدهم
انقالب مشروطه ایران
زمینه ها و علل
انقالب
مشروطه
اهم نکات درس
اجتماعی
در
اختالف و جنگ داخلی
زمینه ها و علل سیاسی
زمینه ها و علل اقتصادی
زمینه ها و علل فکری و فرهنگی
نیروهای
کشمکش محمدعلی شاه و مشروطه
خواهان
انقالب
مشروطه
استبداد صغیر
رویدادها و تحوالت مهم انقالب مشروطه
اوج گیری انقالب و صدور فرمان مشروطه
شکل گیری مجلس شورای ملی و هیئت وزیران
تدوین و تصویب قانون اساسی
گسترش روزنامه و روزنامه نگاری
مخالفت فکری سیاسی شیخ فضل اهلل
نوری با مشروطه
چالشها و
تنگناهای
فتح تهران و برقراری مجدد مشروطه
حکومت
اقدامات فاتحان تهران
مشروطه
زمینه ها و علل انقالب مشروطه
الف) زمینه ها و علل سیاسی
1ـ در بعد داخلی
نداشتن تشکیالت منسجم و کارآمد اداری
رفتار مستبدانه شاه و زیر دستان ناالیق
2ـ در بعد خارجی
شکست های سیاسی و نظامی سنگین
حکومت قاجار در برابر روسیه و انگلستان
دریافت مالیات های سنگین
جدایی بخش وسیعی از ایران
ناکام ماندن اقدامات اصالح طلبان
دخالت های بیگانگان در ایران
ـتر ایرانیان و
سرخوردگی بیش
پیروزی ژاپن بر روسیه و آشکار شدن
ناخرسندی آنان از خاندان
بیشتر ضعف قاجارها
زمینه ها و علل انقالب مشروطه
ب) زمینه ها و علل اقتصادی
اوضاع و شرایط اقتصادی آشفته و نابسامان ایران به دالیل زیر :
1ـ از دست رفتن مناطق حاصلخیزطبق عهدنامه ها
6ـ بیکاری،فقر،کاهش ارزش پول ملی
2ـ اعطای امتیازات و حقوق ویژه تجاری به بیگانگان
7ـ فروش مناصب و افزایش فشار اقتصادی
3ـ واردات بی رویه کاال و عدم حمایت از صنایع داخلی
8ـ تامین مخارج قاجارها از طریق
4ـ رکود وتعطیلی صنایع محلی بخصوص نساجی
9ـ افزایش مالیاتها
5ـ بروز قحطی و کمبود نان و گرانی آذوقه
10ـ استقراض از بیگانگان
زمینه ها و علل انقالب مشروطه
ج) زمینه ها و علل فکری و فرهنگی
1ـ آموزه های عدالت خواهانه و ظلم ستیزانه
اسالم
نقش باورها و آموزه های دینی و سیره ائمه در
ظلم ستیزی
نقش عالمان شیعی در بسیاری از خیزش های
سیاسی اجتماعی مانند بسیج مردم در جنگهای
ایران و روس،
مجازات متجاوز روسیه در تهران و قیام علیه
امتیاز رویتر و جنبش تنباکو
تاثیر افکار سید جمال الدین اسدآبادی بر
جنبش مشروطه خواهی
2ـ ترویج اندیشه های نو درباره حکومت و
نشر آثار انتقادی
آشنایی ایرانیان با تمدن جدید غرب و تاثیر
انقالب های اروپا بر ایران
شکست ایران در جنگ با روس وکنجکاوی در
پی بردن به علل عقب ماندگی ایران
آشنایی با روش کشورداری مبتنی بر قانون
غرب
ورود صنعت چاپ به ایران ،رونق نشر کتاب و
انتشار روزنامه
نشر آثار انتقادی در قالب کتاب و روزنامه
نشر آثار انتقادی در قالب کتاب و روزنامه
از مشهورترین روشنفکران عصر قاجار
میرزا فتحعلی
آخوند زاده
میرزا ابوالحسن
خان ایلچی
میرزاملکم خان
میرزا عبدالرحیم
طالبوف
میرزا یوسف خان
میرزا صالح
شیرازی
حاج زین العابدین مراغه ای
رویدادها و تحوالت مهم انقالب مشروطه
پادشاهی مظفرالدین شاه
اوج گیری انقالب و صدور فرمان مشروطه
کشته شدن ناصرالدین شاه قاجار توسط میرزا رضا کرمانی نقطه عطفی در تاریخ ایران
خلق و خوی متفاوت مظفرالدین شاه و تاثیرات آن
تاسیس انجمن های مخفی و نیمه مخفی ،انتشار روزنامه و کتاب و برپایی مجالس سخنرانی در دوره وی
وقوع یک سلسله رویدادهایی که منجر به اعتراض مردم شد.
صدور فرمان مشروطه در 14مرداد . 1285ش
مهاجرت های صغرا وکبرا و درخواست های مردم
شکل گیری مجلس شورای ملی و هیئت وزیران
تدوین و تصویب قانون اساسی
شکل گیری مجلس شورای ملی
تشکیل هیئتی شامل نمایندگان بازرگانان ،اصناف ،روحانیون و روشنفکران و تدوین نظام نامه انتخابات
مجلس شورای ملی
در انتخابات شرکت کنندگان به شش گروه تقسیم شدند.
از جمله مصوبه های مهم اولین دوره مجلس
اصالح نظام مالیاتی و لغو تیول داری یا نظام اجاره داری زمین های کشاورزی با حق دریافت مالیات،
انتقال مالکیت
زمین های دولتی از خزانه شاهی به وزارت مالیه کاهش بودجه دربار شاهی
شکل گیری هیئت وزیران
ـج مهم
ـر از نتای
ـی دیگ
ـر) یک
ـت وزی
ـس الوزرا (نخس
ـت رئی
ـه ریاس
ـت وزیران ب
ـل هیئ
تشکی
انقالب مشروطه به شمار می رود
ـس شورای ملی
ـد مجل
ـا تأیی
ـد ،ب
ـی شدن
ـوب م
ـط شاه منص
ـه توس
ـت ک
ـن هیئ
اعضای ای
شروع به کار می کردند و در صورت عدم رضایت مجلس ،از کار برکنار می شدند.
تدوین و تصویب قانون اساسی
یکی از اقدام های شاخص مشروطه خواهان پس از صدور فرمان مشروطه ،تدوین
قانون اساسی بود.
چون به شتاب نوشته شده بود بیشتر به طرز کار مجلس شورای ملی پرداخته بود.
نیازمند به نوشتن متممی در مورد حقوق و تکالیف متقابل دولت و ملت بود .
عمده آن از اصول قانون اساسی کشورهای فرانسه و بلژیک اقتباس شده بود.
این قانون و متمم آن با اصالحات جزئی تا انقالب 1357در ایران رسمیت داشت.
گسترش روزنامه و روزنامه نگاری
یکی از دستاوردهای انقالب مشروطه که خیلی زود به بار نشست ،گسترش سریع نشریات و توسعه
روزنامه نگاری بود
ـروطه خواه با شور و شعف فراوان در مورد آزادی ،آدمیت ،برابری ،عدالت،
روزنامه نگاران مش
بیداری ،حقوق ،ترقی ،وطن ،استقالل و.....مطلب می نوشتند.
با برداشته شدن سانسورو رفع محدودیت ها تندروی هایی نیز بروز کرد.
تندروی ها و تشدید اختالف ها و دشمنی های داخلی
اختالف و جنگ داخلی
ـ
ـن
ـا
ـه
ـا
ـو
ـخ
ـه
ـط
ـو
ـر
ـش
ـم
ـا
ـب
ـه
ـا
ـش
ـی
ـل
ـع
ـد
ـم
ـح
ـم
ـش
ـک
ـم
ـش
ک
دالیل ناسازگاری محمد علی شاه با مشروطه خواهان
فرمان حمله به مجلس
استبداد صغیر و تبعید و کشته شدن برخی از آزادیخواهان
مخالفت فکری ـ سیاسی با مشروطه
شیخ فضل اهلل نوری و دالیل مخالفتش با مشروطه
نقش شیخ فضل اهلل نوری در تدوین متمم قانون اساسی
خواسته وی :مشروطه مشروعه
1ـ آیت اهلل سیدکاظم طباطبایی یزدی
دو جریان فکری سیاسی قدرتمند
2ـ محمدکاظم آخوند خراسانی ـ شیخ عبداهلل مازندرانی
ـ میزا حسین خلیلی تهرانی
فتح تهران و برقراری مجدد مشروطه
شهر تبریزپایگاه آزادیخواهی و مقاومت در برابر استبداد با رهبری ستارخان باقرخان
در گیالن ،مشروطه خواهان با جلب حمایت محمد ولی خان تنکابنی
در مرکز ایران نیز بختیاری ها به انقالبیون گرایش یافتند .علیقلی خان سردار اسعد ،برادرش
صمصام السلطنه،ایلخان بختیاری را به هواداری از مجلس و مشروطه فراخواند.
سرانجام نیروهای بختیاری به فرماندهی سردار اسعد و مجاهدان گیالنی با هدایت
محمدولی خان تنکابنی و یپرم خان ارمنی درعملیاتی هماهنگ تهران را فتح کردند.
فتح تهران و برقراری مجدد مشروطه
خلع محمد علی شاه از سلطنت
جایگزینی احمد میرزا پسرمحمد علی شاه به پادشاهی
تعیین مقرری برای محمد علی شاه و خروج وی از کشور
تشکیل دادگاهی برای محاکمه شیخ فضل اهلل نوری
نیروهای اجتماعی در انقالب مشروطه
روحانیان ،بازرگانان ،روشنفکران ،اصناف و پیشه وران،زنان و کارگران در انقالب مشروطه مشارکت داشتند.
رهبری انقالب بیشتر در اختیار سه گروه نخست بود.
اصناف و پیشه وران (صنعتگران و مغازه داران) و قشر کارگر شهری نقش مؤثری در انقالب مشروطه داشتند.
ـان اصناف و پیشه وران است.
بیشترین و داغ ترین نطق های دوره اول مجلس مربوط به نمایندگ
زنان نیز نقش فعال و مؤثری در انقالب مشروطه داشتند،آنان با وجود محروم شدن از حق رای همچنان به
فعالیت اجتماعی ادامه دادند.
چالش ها و تنگناهای حکومت مشروطه
فرهنگ کهن استبدادی،مانع اساسی بر سر تحقق آرمان های مشروطه
فقدان تشکیالت منظم و منسجم اداری و اقتصادی
مداخله و فشار خارجی
فرهنگ کهن استبدادی
یعنی:
تفکر و روحیه انحصارطلبی،
خودمحوری،
بی اعتنایی به قانون،
تحمل نکردن افکار و سلیقه های متفاوت
ترجیح دادن منافع فردی و خانوادگی بر منافع جمعی و ملی
فقدان تشکیالت منظم و منسجم اداری و اقتصادی
عدم استقرار حاکمیت ملی سرتاسر کشور
عدم وجود وزارت خانه و تشکیالت منسجم
وجود تنگناها ومشکالت مالی (خزانه خالی)
قدرت یابی متنفذان محلی ،به ویژه سران ایالت ،در مناطق مختلف کشور
برقراری رابطه برخی از سران ایالت با دولت های خارجی
ماموریت مورگان شوستر آمریکایی و کارشناسان سوئدی
از اقدامات مجلس دوره دوم مشروطه:
استخدام مورگان شوستر از کشور آمریکابه عنوان کارشناس امور اداری مالی برای حل
مشکالت مالی ایران
استخدام تعدادی کارشناس نظامی سوئدی برای تأسیس نیروی ژاندارمری به استخدام دولت
ایران درآمدند.
نتیجه این اقدامات:
پس از شروع به کار کارشناسان آمریکایی در ایران ،دولت های انگلستان و به خصوص روسیه با
این اقدام مخالفت کردند.
مداخله و فشار خارجی
روسیه پس از سرکوب انقالب 1905دوباره دخالت های استعماری اش را که خود توام
با تهدید و خشونت بود در ایران از سر گرفت
قرارداد 1907روسیه و انگلستان ،دست روس ها را برای دخالت بی حد و حصر در
امور ایران باز گذاشت