صفحه 1:
irmgn.ir
مقاله در
به معنیگفتر. سخن, مبحث, قول و قصلی از کتاب با رساله با نوشته ای است که در برهموضوصی رنه می
شوددر معنای تخصصی مقاله نوشته ی تظاممنداست که بای درج و اه در مجله ها (عم از عمی, تخمصی. پژوهشی و
عادى). روزتامه هاء كردهم أبى هاء همايش ها و غيره هيه مى شود.
در هر مقاله اى. تويسنده مى بايست عناصرى مانند عنوان. جكيده, مقدمه. متن أصلى نتيجه تكيرى و متابع را لحاظ تمايد.
مقاله ها را مى ثوان به مقاله هاى يزوهشى (يرآمده از يك بزوهش ميدائى يا كتايخانه ى _ اسنادى يا مرورى). انتقادى. و
عمومى يا اجتماعى طبقه بندى كرد. براى ابنكه مقاله هاء جه يؤوهشى و مرورى و جه انتقادى و عمومي. كارآمد و مناسب
باشندء تويسنده مى بايست بيش أز اقنام به نكارش أصولى را مد نظر قرار دهد و مقدماتى را على تفايد.
2- مقدمات مقاله نويسى
1-2- عنوان غود را تعيين كنيد.
در باره عتوان. يرسش هابى را بايد از خودتان مطرح كتيده
من در باره عنوآن مورد نظرم جه مى دائم؟.
چه عقايد ديكرى ممكن است وجود داشته باشند كه من أز آن ها بى اطلاع يا اطلاع كمى از أن دارم
lt به همه برسش هاى مورد نظر از قبيل" جه جيزى؛ در كجاء در جه وقت. جكونه و جرا ياسخ دهم؟
جه كار هابى را بايستى انجام دهم تا قوت. دقت و شفافيت كارم بالائر رود؟.
از نظر من چه جيزهاى در بارد ى اين عنوان از اهميت بالابى برخوردارند و جكونه يه آن ها خواهم برداخت؟
اين عنوان يا جه جيزهابى bls, دارد و جكوته آن ربا آن ها انباط دهم
2-2- مخاطب خود را تعیین کنید؟
مخاطلب احتمالی شم میتواد بر نوع و سیک نگارش شما ای بگاد.
3-2- سطح آگاهی و دانش و بطور کلی تسلط خود روی موضوع را تعيين كنيد.
2
فهرستی از نیع موجود برای رجوع و مشورت را نعیینکنید
lL alg ge cay a رک مره ها کاب ماه و ضخیت پا مصاخبه پا IS و تسا و یز
عردم باشد يهتراست يرلى تميين منايع eS fay ely ARS Jae
5-2- طول مقاله خوة را تعيين كنيد.
صفحه 2:
irmgn.ir
مجله هاء سايت هاء همايش ها و... مخدوديتى را خر زمينه ى طول مقاله يا تعناد صفحه هلى یک مقاله بر اساس اسول مور
تقلر خود تعبين مى كنندد مقاله بيد از نظر ظول به اندازه ياز باشد ونه بيشتر ا كمت.
6-2- نشربه ی مورد نظر بای جاب مقاله را تعيين كنيد.
aly 7-2 مطالب: لوح سازمانی: با غلاضه ی مقافد شوه را نویسید:
سازماندهى به معناى ايجاد يك ساختار منطقى و متناسب برای رنه ی حثایق یا ددم هایی است که قرر است در معرض
خوانندكان قوار كيرند نه تنها حقايق و ذاده ها بر نحوه ى اين ساختار تاثير مى كذارندء يلكه هدف شما در نو
الست. شما مى بايست طى مرحله هاى طراحى: درباره ى الكو و ترئيب كار نو
24 شايد دليل عدم بذيرش و بركشت بسيارى از مقاله ها طرح و سازمائدهى ضعيف أن ها باشد.
8-2- از ارتباط وانسجام مطالب مقاله ى خود اطمينان حاصل كنيد.
9-2- لحن نوشتارى خود را تعيين كنيد.
” هدق شخصيت. مخاطب. و موضوع در انتخاب لحن مناسب موثر مى باشدد اكر مخاطبان شما اقراد عادى هستند. مى باه
خود تصمیم كيريد" (ميززايي. 1388 من
لحن مناسب آنان و عارى از واژکان و اسطلاح های قنیر به كار ببريد. .. اما. اكر خوائندكان شما متخصصان باشند. التخاب
لحن تخصصي نه تنها نا مناسب نيست. بلكه به شما وجهه ى مناسبي نيز خواهد بخشيد" (ميرزابي. 1388:832).
20-2- چگونگی کار با منیع و فنون برداشت از آنها را تعیین کنمد.
تفر هيج مالهایعلمی را ثمىتوان يافت که از منابع كوناكون و معتبر موجود در حوزدى مورد نظرش استفاده تكرده باشف
بويزه در بخش مباتى نظرى. براى برداشت از منايع جند روش وجود دار که تويسنددى مقاله مويايست به آنها اشراف داشت
باشدد يعنى نويسنده مئبايست جكوتكي استخراج اطلاعات مناسب از منايع جم ع أورى بن
هنز مود خامی هستند که ادا هدر استخراج و تأليف بخته شوند. شما در ابتدا مويايست منايع را به صورت فعالانه مطالعه
ده را يداتد. منابعى را كه بيدا مكنيد
كنيد. «اكر تكاه منفعلائه به متايع داشته باشيد. با جند بار مطالعه نيز ييام مولف را درك نخواهيد كرد. در مطالعدى قعال,
خواننده با مولف يا نويسنددى أثر وارد كفتكو ميشود.» (ميرزابى. 1388. ص 407) در اين جا به تحودى مطالعه و اصول
برداشت از منابع كه به صورت كامل از ميرزابي (1388. ص 407-412) كرقته شده است. مىبردازيم.
بيش از شروع مطالعه: اطلاعات مربوط به مولفء ناشر. خاستكاه اثر. عنوان و شكل سازمانى اثر را بررسي كنيد. يعد
ابه اثر تكاة نيطرفانه و منصفانه داشته باشيد. توجه كنيد كه سوكيري جه مثبت و جه منفى: شما را از واقعيت كور
ری و بررسى كرديد. مطالعدى خود را أغاز خواهيد كرد. يك متن را حداقل دوبار مىبايست
مطالعه كنيد "در دور ول با سرعت نب بالابى به مظالعه بيرفازيد و فر غر مان يك يخش يا يك فصل از اثر را
مطالعه كنيد. اكر ائر نسيتا كوتاه استء موتوانيد كل آن را مطالعه كنيد. توجه تمابيد كه در دور أول مطالعه شما
تلاش خواهيد كرد تصويرى كلى از ديدكادهاى اصلى مولف به دست
tale
ريد شر دور دومه به صورت دقيق و أرأم به
دزی و با یک مداد زیر نظرهای کلید و مهم متن خط یکشید ومد آنها را در حاشیه متن بنوسید.به
این عمل حاشیهنویسی گفتهمیشود پساز اثمام حاشيهتويسي: مطالب نشته شده را همره نام مولف و شمارمق
'صفحه متن أصلى به دفترجدى بزوهشى خود يا بركههاى يادداشت أنتقال دهيدد آنكاه مطالب را تفسير تمابيد. براى
2
صفحه 3:
irmgn.ir
أينكه بتوانيد اطلاعات خود را درست استخراج تموده و از سرقت علمی -آذبیاجتنابنماید از فنونی که در امه
توضيع داده مىشوند استفاد کید (میزایی» 3388 س 407
چند روش براى برداشت از منبع وجود دارد (نقل معنابى, نقل قول: خلاصه كردن, تركيب. و نقد) که یک مولف خوب
همواره به درستى از آنها استفاده م ىكند. بسته به نياز شما در مقاله. مى توانيد از هر كدام از اين روشها استفاده تمابيد. پیش
از اينكه تكارش مقالدي خود 1
و كنيف مشخص تمابيد كه كنجائدن جه مطالبى از كار ذبكران به غناى كار شما كم
خواهد كرده ين مطالب از جه اهميتى برخوردارند و بتابرلين در كجاى كار شما و جكونه أورده مىشوند.
1-0-2 نقل معنابى يا تقل قول غير مستقيم
به ياكوبى يا بلؤنويسى بخشى أز يك متن به صورتى كد همان معا
تن اصلى لحاظ كردد اما با وازكان يا جملدهاى غير از
وازكان يا جملمهاى متن اصلى نقل معنابى كفته مىشود. براق انجام نقل معناني درست و دقيق: a ايد متن را به صورت
:دقيق مطالعه و آن زا درك كنيد اكر متن را ه صورت تاقص درک کنید با حدس و گمان را راد کار كنيد: تقل مغناين ممكن
الست نارسا و نادرست باشد. برلى انجام نقل معنابى درست. بيشنهاد مىشود موارد زير را رعايت كنيده
الف) اطلاعات منبع اصلى را با ترتيب جديدى بجينيد.
ب) عقايد ييجيده و كسترده را به واحدهاى كوجكتر خرد كنيد و واحدهاى كوجكتر را به واحدهاى بز كتر تبديل كنيد.
ب) به جایواژههای پیچیده و فنی از اژههای روشن و دقيق استقاده كنيد
ات) از مترادفها يا متضادهاى وازدهاى موجود در منبع استفاده كنيد.
ث) الكوى جملدها را تقبير داده و از الكوى جديد استفاده تماببد (ميرزابي. 1388 س 408
2-103 علاسه نویسن
در خلامهتویسی معبل یک سوم متن اسلیتوشتهمیشود.پس,بید دو سوم متن کار گذاشته شود طبیعی است که
میبایست در خلاصه لب کلام یعنیعقایدکلیدی و اسدلالها آورده شود و از آوودن نمو
Bl sated sets
sf La و كسترده اجتناب مىشود. رای اجام یک خلامه نویسی خوبءنکتههای زیر
زير مطالب و تكتدهاى اصلى خط يكشيد و بعد آنها را در حاشيه بنويسيد.
وى يك ورق جداكائه منتقل كنيد.
قنکتهی اصیلیمتن را نعین و آن ره صورت یک حکم یا قضیهپتوبنید:توچه نماد که حکم ی قضیهی lye La
عقیدی محوری کل متن را در خوددشتهباشد
#ديا تركيب حكهها يا قضيدها با يادداشتهاى حاشيفاى خود. رئوس مطالب خلاصدى خود را شكل دهيد. دقت تماييد كه
أهرخلاصه تيزاز ولؤكان وجملدهاى مولف استفاده تكنيد: بلكه ممتي رابا واؤنها و جملفاى خود يه تصوير يكشيد.
اك بالستفاده از وس مطالب تهیه شدهتسخهی وله خود اتود
در چندجملهی GES gs GA J ماه و مولف را معرفیکنید. بعد. حکم یا قشیه كام خود خلاصه ربا رید
7- از عم دیدگاها و نظرهای خود در خلاصه اجتتاب كنيد. توجه تمابيد كه خلاصدى شما بايد به صورت دقیق و عینی
معرف محتوای متن اصلی باشد.
B يس از اتمام نوشتن نسخدى اوليه. منبع مورد نظر را مرور كنيد نا از عينيت و دقت أن اطمينان حاصل كنيد. همجنين.
در اين مرور خود از روشنى و ارتياط منطقى و موجز متن مطمئن شويد.
a
صفحه 4:
irmgn.ir
3 خلاصدى خود را از نظر سيك. نحود وان
10 نسخه نهابى را توشته و آن را غلطكيرى كنيد (مبرزاني. 1388. ص 408-409)
روائى جملههاء قواعد دستورى و علام كذارى بازبيني نمابيد.
3-30-2- تقل قولهاى مستقيم
گاهی ممکن است بخواهيد علاوه بر تقل معنايى و خلاصه از نقل قول مستقيم يعنى آوردن عين مطلب مولف استفاده كنيد.
براى كنجاندن مناسب نقل قولهاى مستقيم به نكتدهاى زير توجه كنيد:
iy نفل قول جهارخط يا ككمتر است. أن را درون علامت نقل قول قرار دهيد و در متن بکنجاند.
ا وقتى نقل قول بيشترازجهار خط استء آن را در يك بند جنا قرار دهيد ويه النازهى بنج حرف ابثدا و آخر سطرها فاصله.
بكناريد. فاصلدى بند نقل قول با بند يا بندهائ قبلى و بعدى حداقل يه سطر خواهد بود (نكتهد در برخى از رتهها ول
براى نوشتن نقل قولهاى بيش از جهار سطر. ثنها ده حرف از ابتداى سطر فاصله مىدهند. ابن فاصله در متنهاى فارسى از
سفت راست و در متهایانگلیسی از سمت
اق در آخر نقل قولهاى بيش از جهار سطر از علامت تكنارى متن اصلى ببروى كنيد.
4 بعد از نوشتن متن نفل قول به فاصلدى دو حرف مشخصات منبع نقل قول را داخل برائتز ذكر كنيد
اكد نقل قول رابا استفاده از افعالى كه زمآن آن متناسب با زمان نقل eS fl ath JS
6د براى ثبيين و تفسير يا نوضيحى كه مىخواهيد به متن اصلى بيفزابيد از كروشه استفاده كنيد.
7-ازسه نقطه براى نشان ددن اين كه مطلبى از نقل قول حذف شده است استفاده كنيد. براى مطالبى كه قبل از شروع نفل
اقول حذف شدمائد نيازى به استفاده سه تقطه نيست.
قد کر بخشی از آخر نقل را حذف كردي قبل از سه نقطه كه تشائدى خدق است. يك تقطهى ديكر يكتاريد.
9 علامت كذارى متن اصلى را عينأ در تقل قول بياوريد اماء علامت آخر تقل قول كوت را برای همخوانی با متن تغبيز دهيد.
0 اكر بعد از تقل قول جمله ادامه داشته باشدء نقطه يا ويركول يا نقطه ويركول داخل علامت نقل قول قرار مىككيرد.
tT وقتى بعد از نقل قول منبع نقل قول در بر
ويركول يا تقطه وبركول كذاشته مى شود
12 اكر كل جملدى شما يك جملدى برسشى يا تعجبى است. علامت يرسش يا تعجب را خارج از علامت نفل ول بكقاريد.
أمء كر فقط نقل قول يرسشى يا تعجبى است. علامت پرسش با تعجب را داخل علامت نقل قول (كيومه) قرار ذهيد.
3- ار مطلب رنه شدهقبل از تقل قول طولاتى أست يا خود مطلب نقل قول بيشتر از يك
كول استفاده كنيد.
انز أورده مىشود. علامت آخر نقل قول حذف مىشود و بعد از برانتز نقطه.
جمله است. بای SAN
تقل قول از دونقطهاستفاهکنید. رای نقل قلهای کوناه میتانید.
14 در متنهای نگیسی. اكر لازم است. حروف بزرك متن نقل قول را به حروف كوجك با برعكس تغیر دهید. (میزیی:
8 409-410
4-30-2- تركيب
در اين فر يند. اطلاعات كوناكون با هم تلفيق nt ge تلفيق يا تركيب اطلاعات. مىيايست به روابط ميان منايع و
أراثدى يكيارجه و قانع كننددى آنها دقت شود. برل انجام تركيب.
رد زرا رعیت کنید:
4
صفحه 5:
irmgn.ir
الف) كار خود رابا مطالعدى فعال شروع و زير عقايد كليدى خط كشيده و آنها را در جاشيدى متن بنويسيد.
اب) به غوض خلاصة کردن صرق رویط موجود بين يك منیع با متخ دیگر را مشخص نماید. متايع همکن است به یک با
جند صورت يا هم مرتبط باشند:
1 ممكن است تموندهايى از يك موضوع كلى آرائه دهند يا يك متبع تمونداى برلى منبع ديكر ارائه دهده
2 منکن است مسألة یا موضوع شمارا توصیف با دیف sla
3 ممكن لست اطلاعاتى را ارائه دهند كه بتوان آنها رابا هم مقايسه يا مقابله كرد.
بس از تعيين روابط ميان منابع. حكم يا قضيداى را بنويسيد كه بياذكر اين رابطه باشد.
ات) براساس طرح سازمانى اين قضيه: رئوس مطالب خود را سازماندهی کنید
ج) قضيه يا حكم خود را بياوريد و بعد ققط آن اطلاعاتى را انتخاب كنيد كه به حكم يا قضیهی شم مبوط میشوند
ج) ازذكر متابع يا مأخد انديشدها و اطلاعات به كار رفته در تركيب خود اطمينان حاصل كنيد.
ح) بار ديكر نسخدى اوليدى خود خوائده و از سازمائدهى منطقى مطالب و بيوست كزارههاى كاقى بين بخش هاي كوناكون
ترکیب خود المینان حاصل نید
خ) تركيب خود را از لحاظ سيك تكارشء دستورء عله
كنيد (ميرزابى. 1388 ص 410-411).
5-0-2 تقد
اكنارى بازتكرى نموده و نسخه تهابى خود را دوین و SPR
در نقد كردن خواشده يك رويكرد ازياانه و نتقادى به يك منبع خاص اتخاذ مىكند. نقد نويسى مهمترين و دشوارترين نوع
نوشتن از ماع است.
ون در بسیاری از پژوهشها از ژوهشگر خواسته میشود عقايد و قضاوت انتقادى خود رأ دوين نمايد.
تقد مويايست براساس قضاوت بيطرقانه و منصفانه صورت كبرد نقد نيز يا مطالعدى قعال و يادداشت بردارى شروع میشود
اغنكامي كه نكتهها و عقايد اصلى مولف را شناسابى و فرك كرديد. م توانيد آنها رابا دقت ارزشيابى كنيد يا توجه به نكتدهاق
ؤيره مدبع را ارزشيابي نمابيده
كنوع تويسدده و elle geal
2 اهمیت و gages ارئدی نکتههای اصلی و عمدهی alga
3 یه واساس استدلالهای مولف
4- شواهد و مسائلى كه از نظر شما مولف أنها را ناديده كرفته استه
اك اعتبار نتايج ارائه شده
6
وشیح. سازمان و لحن توشتارى منبع
7 متبع مورد نظر را مرور كنيد ثااز ارائدى دقيق آرلى مولف اطمینان حاصل کنید
نقد خود را أز نظر محتواء سبك. صحت املابي و دستور بازبينى كنيد.
ل نسخدئ نهانى تقد خود را بنويسيد و آن را غلط كيرى كنيد (ميرزابي. 1388: ص 411-412
33-3- نعودي مستتدسازي در داغل متن را تعيين كتيد.
روشهای وناونی بای مستندسازی در دغل متن
مقاه قک مینند. نارای پیشهاد مکردد پیش از نارش.به بخش راهنماینشریهی مود نظنان رجوع کنید.گاهی فيز
ود درد و معملاً نشیهها روش مستندسازی خود رادر بخش راهنمای
5
صفحه 6:
irmgn.ir
در بخش راهنماى نشريه نحودى مستند كردن در داخل متن ذكر نمىشوند. اما معمولاً هيأت تحريريه يا مستولان تشريدى
موردنظر روى روش خاصى نظر دارند. اكر شما مىخواهيد مقالدى خود را به نشريهاى بفرستيد كه در يخش راهنماى أن به
روش مستتدسازى اشاره نشده است. بيشنهاد مىكردد به مقالههابى كه در تشريدى موردنظر جاب شددائد رجوع كنيد و
نحودى مستندسازى آنها را مدنظر قرار دهيد.
معدودى از تشريدها از مستندسازى آنها را مدنظر قرار دهيد. معدودى از نشريدها از مستندسازى در باتوشت و معدودى نيز
در بىنوشت استقبال مىكندد كه اين روشها زياد مورد يديرش نيست. بطور كلى بيشنهاد مىشود از شيوه مستندسازى در
داخل متن استفاده نماد
1-11-2- نحوه مستندساژی در داخل مشن براساس ای بی ی
أخر اين شيوه كه به صورت مؤلفاتاريخ انجام مي كيرد منايع تقل قول ذر خود متن آرائه مي شود و به خوانندة كمك میکند به
'صورت بهرنك به مراجع يا مولفان يا تاريخ انتشار دست يابد اما يايد يه ياددائت كه اين شيودى مستندسازى وقتى فيد
است که خواننده تنها به اطلاعات مربوط به مولف يا تاريخ بسنده نمايد و به اطلاعات كامل در مورد منيع موردنظر نياز نداشته
ka
باشد. برخى از متخصصان برا دسترسى آنى به منايع. مستندسازى قر يخشن يانوشت را بيشنهاة م ىكتدد اما بان
جاى توضيح يا روشن كردن مطلب است و بنابرين ارآئدى سند در آنجا نمى توائد به عنوان مستند كردن به حساب آيد. بسء
لازم است يرل مستند كردن در داخل متن قواعد و اصولى را رعايت كرد كه در اينجا به صورت موجز به اين قواعد و اصول
م بردازيم. لازم به ذكر است كد بيشتر نمونهها از هالت (1379)برداشت شده است.
1- درجای مناسبی از متن كه معمولً در بايان نقل قول است برائتز باز نموده ابتدا نام مولف را بنويسيد بعد يك ويركول
كناشته و به فاصلدى يك حرف سال اتتشار اثر را ذكر كنيد.
eB ote
أمروزه انكشت تكارى به جنبدهاى زيادى از علوم زيستى راه ياقته لست (قرانكلين - بربیسا 0992
تمونه اتكليسي:
Today, genetic fingerprinting has expanded into several aspects of the life sciences
{Franklin. Barbajosa, 1992).
2 كاهى تصميم مىكيريد من و شيودى نگارش خود رز یک تواختی خارج سازد. رای حالت. مى توانيد فلم مولف را در
متن بياوريد و سال انتشار را در فال برائتز قوار دهيد.
تموندى فارسي:
همائكونه كه تامسون وقورد (1990) يادآور مىشوند. روش تشخیص هوبت با دى أن لى در حال كسترش الست.
sell igs
‘As Thompson and Ford (1980) point out, ONA profiling is ready for the course.
امینیست: tn ذكر تاريخ براى مرتبدى دوم و ge اق وقتى كه در يك بند به صورت مكرر از يك منبع نفل قول
مشروط به إين كه متابع ديكرى ب نام مولفان همنام با مولف موردنظر وجود نداشت
eB ote
در مطلمای دربرجی دی ان ای. ورنتون (1983) دریفت .... همجنين ثورنتون شرح مىدهد.
este
صفحه 7:
irmgn.ir
‘The field of forensics involves the application of given evidence to specific Court cases
(Thompson and Ford, 1990)
6 اکر بیش از دو مولف منبع مورد استفاده را در تأليف كرده باشندء بای بار أول نام خانادگي همهی مولفان را بنویسید و
براى مرتبدى دوم ويه بعد نام خانوادكى اولين مولف ار همرا با وأزدى و ديكران يا و همكاران (در انكليسى tal $5 كنيد.
eB ote
- تقل قول براى بار اول
(كارقينكل. رنه شور و تامسون. 1980)
ee chs
(كارقينكل و ديكران. 1980
set tes
-تقل قول برای بر اول
(Garfinkle, Carner, Schwartz, & Thompson, 1980)
-نقل قولهای بعدی
(Garfinkle et.al, 1980)
7-اکرمولف آثر مرن استفاده مشخص نبودهعنان ثرا شکل کوتاهشدهی آن را نوسيد. عتان مذکوررا درون علامت نقل
Js
نموهیفارسی:
خط بکشید.
ار دهی. و زیر عنوان کتلب. روشور. یا گزارشی که ثر موردظر درآ آمده
المعارف ره
("نشیخص هویت با دی آن ی" دب شاسی, 0983
تموندى اتكليسى:
("DNA Profiling", The Encyclopedia of Psychology, 1984).
اق اكر نام خانوادكى دو يا جند مولف يكى بوده خرف أول نام آنها رأ ذكر كنيد.
ce ote
الام وودمن. 1989) - (جى وودمن. 0981
تموندى اتكليسى:
(Mawoodman, 1988) .. J.Woodmen, 1981)
ISS Yaga slid hss pte JL وف که در یک
ل اکر در پژوهش با کرنوشت خود از دو با چند
حروف
الفبا در جلوى تاريخ ترثيب انتشار أنها را مشخص و مستند تماييد (توجه تماييد كه در زبان انكليسى برلى اين كار از حروف
کوچک استفاده میشود
ce oes
)...41982( )1982.35(
اتموندى الكليسي:
(2urer, 19922)... (2urer, 19926)
صفحه 8:
irmgn.ir
te sar alg ge $1.10 را در يك يرانتز ذكر iS نام خانواكى مولفان رابه ترثيب حروف القب بنويسيد وبين مدخلها
یا مشخصات نقطه وبرگول بذارید
نمونی فارسی:
جند مطالعه (كارليزل 1190: لورى و ولز. 1191: لوين. 1912: وب. 1992) نشان مى دهتد
تموندى الكليسي:
Several studies (Carlisle, 1990; Lowrie & Well, 1991; Webb, 1992) Shows
مکابههای شخسی. نامه ادداشتها. ادداشتهایی از سختانهاءپست اکتونیکی.خبنمههایالکتونیکی و یره 11
اين نوع مطالب حرف اول نام. تام خانوادكى نلمه
اتنها هر خود متن مستتد مي شوند ونه هر صفحدى منايع: ya ae ly
نگار يا كزارشكر. نوع مكاتبه و تاريخ آن را ذكر كنيد.
الموندى قارسي:
اجي: يى: ميلر (نامه به مولفء أوريل 0989
wl sts
LP.Willer (Letter to author, April 1989)
TS نموي راقو ومسي رامين ايد
برخی از نشرهها رجیح میدهند مستندسازی در پنوشت صورت گیرد. اما بسيارى از متخصصان امروزه لين روش را نمى-
يسندند و بانوشت را مكائى براى ای نوضحهایاشاثی و روشنگری میدانند که تويسنده بنا يه دلايلى نمىتوائد در دل
بخود بياورد. فرض كنيد شما مخواهيد معادل خارجى واه یا اصطلاحى را
اله دهيد يا در خصوص یک وهی فنی با
توضيح دهيد. مىتوانيد از بانوشت استفاده كنيد.
برلى ارائدى باتوشت. متوانيد در بای واه با اصطلاح موردنظر و كر در مورد يك متن مىخواهيد توضيح دهيد. در بايان
متن موردتظر عدد يا ستاره (8) بكفاريد (از ستاره بيشتر در زمائى استفاده م شود كه بانوشت اندك باشد ويا لازم باشد به
دو طريق عمل شود. برلى نمونه از عد برلى ارائدى معادل و از ستاره براى توضيح) و در بابين صفحه و در زير آخرين سطر
نوشته شده در همان صفحه يك خط اققى بكشيد به طورى كه بانوشت را از متن اصلى جدا نمايد و كمى بابينتر از خط مور
نظر برلى ارأئهى توضيح فارسى در سمت راست و براى ارائه توضيح اتكليسى در سمت جب عد موردنظر يا ستاره را بنويسيد
و بعد توضيح (يا منبع) را ذكر كنيد.
لازم به ذكر ست که ار عندمطلبهای نوضیحی با ماع پنوشتی بیش از یکی در هر صفحه بد از اد 3 نا 9.0
وقوقول وی 3 2 ۰1 - ستره استفدهکنید. در زماتی كه مىخواهيد از يانوشت برلى نوشتن منيع استفاده تمابيد: حرف
ول نام كوجك يا نام كامل. نام خانودگی, تریخ انتشار نام منبع.نشره و شمارهی صفحه را ذکرکنید (براى نمونه. خليل
میرزابی (1388) پژوهش. پژوهشگری و پژوهش نامهنویسی. تهرن: اتشارات جامعهشناسان ص 511-52). در خصوص
انوشتی در بخش منایعبهتفصیل Ca خواهد شد.
ری تسار جتحا jis gals
33-2- تجوننی پتیشت را تین کنید:
معمولاً بونوشت در مفالههاى طولائي: كتابهاء و بزوهش تامدها كاربرد نارد و بعد از متن اصسلی و پیش از ماع آورده
با اسطلاحی که میخواهید برایش بینوشت بياوريد
میشود. بای نوشتن بینوشت. مىتوانيد در يايان متن و يا بالاى وازه.
صفحه 9:
irmgn.ir
بایان فصلها و در ماه در
ی ردیف را به صورت پیایی(- و3 و2 ول)بنوبسید و بعد در بایان متن (درکتابها
این متن) بهتتیبی که در متن اصلی شمارگذاری شده است (نه براساس حروق الفبا يا مسايل ديكر) آنها را با كقاشتن
ge a gg ag as gf a, وروي ووم هد قير
مىخواهيد منبعى را بباوريم. نحودى نكارش آن به صورتى الست كه در نحودى بانوشتنويسى توضيح داده شد
بايد دقت تمابيد كه بونوشت در كتابها در صفحداى جداكائه ميآيد و در بای صفحه با فاصلدى 2/5 ساتتيمتر از بلاق
یا درون علامت گیومه قرر نمیگیرد. ما
با فوتی درشتتر و مشخصترء قرار دهيد.
14-2- نحودى قرار كرفتن شكلهاء تصويرها. جدولها و بطور كلى نكاردها را تعبين كنيد.
"گاهی رای سهولت و خرك يهتر خوانندكان تصميم م كيريد اطلاغات خود را خر Soe el ofS as anf A
که معمولً ددههای کمن را شان م دهتدء شكل كه به صورت تمودار: منحنئ يا رسم فنئ ست وبا تصویری که Se JA
صفحه عنوان بونوشت در وسط سطر درج مىكردد و زبرآن خط كشيده نمىث
در ln میتاید عنوان پینوشت را در سمت.
است. مىشود"(مبرزابى. 1388. ص830) وقتى مىخواهيد تكاره را درون متن خود قرار دهيد. مىبايست آن را طورى قرار
syns كه خواندن و تفكيك آن براى خوائندة آسان باشد بنابراين يا تكاره را ذر صفحدلى مجزا قرار ذهيد و يا ا فاضلدى طولی
مناسب از متن طورى قرار دهيد كه از بقيدى متن قابل تفكيك باشد. اكر تكاره را درون متن قرآر مودهيد فاصلمى 2 3
خط ازبالاو بايين مناسب خواهد بود. بايد دقت شود كه وجود تكاره حتمً شماره و عنوانى منظور كرد ودر مثن حداقل يكبار
به آن اشاره شده باشد. براى شماركذارى انواع تكاره (أجدول. نمودار. شكل و تضوير) از شمارهكنارى جذا استفاذه كنيد ابراى
aig جدول شمارهی 3 شکل شماردی 2 تصوير شمازمئ 1: تصوير شماری 42 در عين خال: تكازنهارا به ثرقيب a شده
در كار نوشت شمارهكقارى كنيد و در متن بياوريد.
كاهى ديده شده است برخى از نويسندكان تكارمها را از منيع ديكرى برناشت مىكدلد ويا منبع آن را ذكر ثم ىكنتد ويا به
oe SS در انو
أدبى استد وقتى نكاره راز متيع ديكرى بزداشت م ىكنيد. بلافاصله منيع آن را ذكر كنيد. بزاى ذكر منبع ته تنها مىبايست
استناد ذر درون متن اصلى و در هنكام اشاره به آن صورت تميرد. بلكه در قسمتى از تكاره كه معمولا این آن است. ان کار
یا صفحهی منایع اکتفا میکنند. ان روش: روش مناسبی به حساب نمیآید وه نوعی سوقت علمی یا
صورت مىكيرد. ييشنهاد م يكرد براى اين منظور. ذر يايين تكاره يك ستاره (8) بكقاريد و بعد از آن منيع آن را ذكر كنيده
برای نمونه. © بركرفته از ميرزابي: 1388. ص 685
35-2- نعودى مستندسازى در صفحهى متابع را تعيين كنيد.
روش هاى مستندسازى كوناكونى در صفحه منابع وجود درد كه هر كدام منطق خاص خودشان را دارند. هر نشريه نيز بسته
به شرايط خود روش خاصى را ترجيح مىدهد و معمولاً آن را در بخش راهنماى تكارش مقالدى خود معرقى و مطرح مىتمايد.
بنابراين. اكر شما مقالماى را تدوين كنيد كه ياب بيش أز شروع به مقالمنويسى بخش رأهنماى تشريدى موردتظر را با دقت
مطالعه تكتيد. gle fl مورداظر در بخش راهنمای شود چیزی هر آين مورد ننوشته بود رجوع به يش منايع جند قال
أز جديدترين شمارمهاى آن مىتوائد راهتماى خونى براى شما sh
ابنج روش بركاربرد براى مستند كردن عبارتند از: JAPA) a, روش ,روش شیکاگو
هر كدام براساس قواعد معبنى صورتيندى مىشوند.
صفحه 10:
irmgn.ir
16-2- جكونكى اطمينان به مقاله ى نهابى خود را تعيين كتيد.
وین كه عازن رین مر میم ی وود و وح از وه ازور
پاسخ خواهد داد
2- عینی بودن تمونه ها و توضیح هاى خود را بازسنجى تماييد.
ht ید A Sag lang HANS Jo 23
بركرفته از كتاب شيوه ى علمى مقاله تويسى/ تاليف خليل ميرزابي
سید صمدحینی
گروهمدیریت دانشگاه تریز
3
irmgn.ir
باسمه تعالی
اصول کلی مقاله نویسی:
-1مقدمه:
مقاله در واژه به معنی گفتار ،سخن ،مبحث ،قول و فصلی از کتاب یا رساله یا نوشته ای است که در باره موضوعی ارائه می
شود.در معنای تخصصی ،مقاله نوشته ای نظام مند است که برای درج و ارائه در مجله ها (اعم از علمی ،تخصصی ،پژوهشی و
عادی) ،روزنامه ها ،گردهم آیی ها ،همایش ها و غیره تهیه می شود.
در هر مقاله ای ،نویسنده می بایست عناصری مانند عنوان ،چکیده ،مقدمه ،متن اصلی ،نتیجه گیری و منابع را لحاظ نماید.
مقاله ها را می توان به مقاله های پژوهشی (برآمده از یک پژوهش میدانی یا کتابخانه ای _ اسنادی یا مروری) ،انتقادی ،و
عمومی یا اجتماعی طبقه بندی کرد .برای اینکه مقاله ها ،چه پژوهشی و مروری و چه انتقادی و عمومی ،کارآمد و مناسب
باشند ،نویسند ه می بایست پیش از اقدام به نگارش اصولی را مد نظر قرار دهد و مقدماتی را طی نماید.
-2مقدمات مقاله نویسی:
-1-2عنوان خود را تعیین کنید.
در باره عنوان ،پرسش هایی را باید از خودتان مطرح کنید:
من در باره عنوان مورد نظرم چه می دانم؟
چه عقاید دیگری ممکن است وجود داشته باشند که من از آن ها بی اطالع یا اطالع کمی از آن دارم؟
آیا می توانم به همه پرسش های مورد نظر از قبیل" چه چیزی ،در کجا ،در چه وقت ،چگونه ،و چرا پاسخ دهم؟
چه کار هایی را بایستی انجام دهم تا قوت ،دقت و شفافیت کارم باالتر رود؟
از نظر من ،چه چیزهایی در باره ی این عنوان از اهمیت باالیی برخوردارند و چگونه به آن ها خواهم پرداخت؟
این عنوان با چه چیزهایی ارتباط دارد و چگونه آن را با آن ها ارتباط دهم؟
...
-2-2مخاطب خود را تعیین کنید؟
مخاطب احتمالی شما می تواند بر نوع و سبک نگارش شما تاثیر بگذارد.
-3-2سطح آگاهی و دانش و بطور کلی تسلط خود روی موضوع را تعیین کنید.
-4-2فهرستی از منابع موجود برای رجوع و مشورت را تعیین کنید.
این فهرست می تواند شامل اسناد ،مدارک ،آماره ها ،کتاب ها ،مقاله ها ،و صحبت یا مصاحبه با نخبگان و متخصصان و نیز
مردم باشد .بهتراست برای تعیین منابع مکتوب ،از کتابخانه و اینترنت شروع کنید.
-5-2طول مقاله خود را تعیین کنید.
1
irmgn.ir
مجله ها ،سایت ها ،همایش ها و ...محدودیتی را در زمینه ی طول مقاله یا تعداد صفحه های یک مقاله بر اساس اصول مورد
نظر خود تعیین می کنند .مقاله باید از نظر طول به اندازه نیاز باشد و نه بیشتر یا کمتر.
-6-2نشریه ی مورد نظر برای چاپ مقاله را تعیین کنید.
-7-2رئوس مطالب ،طرح سازمانی ،یا خالصه ی مقاله خود را بنویسید.
سازماندهی به معنای ایجاد یک ساختار منطقی و متناسب برای ارائه ی حقایق یا داده هایی است که قرار است در معرض
خوانندگان قرار گیرند .نه تنها حقایق و داده ها بر نحوه ی این ساختار تاثیر می گذارند ،بلکه هدف شما در نوشتار نیز موثر
است ،شما می بایست طی مرحله های طراحی ،درباره ی الگو و ترتیب کار نوشت خود تصمیم بگیرید" (میرزایی ،1811 ،ص
.)128شاید دلیل عدم پذیرش و برگشت بسیاری از مقاله ها طرح و سازماندهی ضعیف آن ها باشد.
-8-2از ارتباط و انسجام مطالب مقاله ی خود اطمینان حاصل کنید.
-9-2لحن نوشتاری خود را تعیین کنید.
" هدف ،شخصیت ،مخاطب ،و موضوع در انتخاب لحن مناسب موثر می باشد .اگر مخاطبان شما افراد عادی هستند ،می بایست
لحن مناسب آنان و عاری از واژگان و اصطالح های فنی را به کار ببرید ... .اما ،اگر خوانندگان شما متخصصان باشند ،انتخاب
لحن تخصصی نه تنها نا مناسب نیست ،بلکه به شما وجهه ی مناسبی نیز خواهد بخشید" (میرزایی.)1811،182 ،
-11-2چگونگی کار با منابع و فنون برداشت از آنها را تعیین کنید.
تقریباً هیچ مقالهای علمی را نمیتوان یافت که از منابع گوناگون و معتبر موجود در حوزهی مورد نظرش استفاده نکرده باشد،
بویژه در بخش مبانی نظری .برای برداشت از منابع چند روش وجود دارد که نویسندهی مقاله میبایست به آنها اشراف داشته
باشد ،یعنی نویسنده میبایست چگونگی استخراج اطالعات مناسب از منابع جمعآوری شده را بداند .منابعی را که پیدا میکنید
هنوز مواد خامی هستند که باید با هنر استخراج و تألیف پخته شوند .شما در ابتدا میبایست منابع را به صورت فعاالنه مطالعه
کنید« .اگر نگاه منفعالنه به منا بع داشته باشید ،با چند بار مطالعه نیز پیام مولف را درک نخواهید کرد .در مطالعهی فعال،
خواننده با مولف یا نویسندهی اثر وارد گفتگو میشود( ».میرزایی ،1811 ،ص .)804در این جا به نحوهی مطالعه و اصول
برداشت از منابع که به صورت کامل از میرزایی ( ،1811ص )804-812گرفته شده است ،میپردازیم.
پیش از شروع مطالعه ،اطالعات مربوط به مولف ،ناشر ،خاستگاه اثر ،عنوان و شکل سازمانی اثر را بررسی کنید .بعد
به اثر نگاه بی طرفانه و منصفانه داشته باشید .توجه کنید که سوگیری ،چه مثبت و چه منفی ،شما را از واقعیت دور
خواهد کرد.
هنگامی که منابع را جمعآوری و بررسی کردید ،مطالعهی خود را آغاز خواهید کرد .یک متن را حداقل دوبار میبایست
مطالعه کنید .در دور اول ،با سرعت نسبتاً باالیی به مطالعه بپردازید و در هر زمان یک بخش یا یک فصل از اثر را
مطالعه کنید .اگر اثر نسبتاً کوتاه است ،میتوانید کل آن را مطالعه کنید .توجه نمایید که در دور اول مطالعه شما
تالش خواهید کرد تصویری کلی از دیدگاه های اصلی مولف به دست آورید .در دور دوم ،به صورت دقیق و آرام به
مطالعه بپردازید و با یک مداد زیر نظرهای کلیدی و مهم متن خط بکشید و بعد آنها را در حاشیه متن بنویسید .به
این عمل حاشیهنویسی گفته میشود .پس از اتمام حاشیهنویسی ،مطالب نوشته شده را همراه با نام مولف و شمارهی
صفحه متن اصلی به دفترچهی پژوهشی خود یا برگههای یادداشت انتقال دهید .آنگاه مطالب را تفسیر نمایید .برای
2
irmgn.ir
اینکه بتوانید اطالعات خود را درست استخراج نموده و از سرقت علمی ـ ادبی اجتناب نمایید ،از فنونی که در ادامه
توضیح داده میشوند استفاده کنید (میرزایی ،1811 ،ص.)804
چند روش برای برداشت از منبع وجود دارد (نقل معنایی ،نقل قول ،خالصه کردن ،ترکیب ،و نقد) که یک مولف خوب
همواره به درستی از آنها استفاده میکند .بسته به نیاز شما در مقاله ،میتوانید از هر کدام از این روشها استفاده نمایید .پیش
از اینکه نگارش مقاله ی خود را شروع کنید ،مشخص نمایید که گنجاندن چه مطالبی از کار دیگران به غنای کار شما کمک
خواهد کرد؛ این مطالب از چه اهمیتی برخوردارند و بنابراین در کجای کار شما و چگونه آورده میشوند.
1-11-2ـ نقل معنایی یا نقل قول غیر مستقیم
به بازگویی یا بازنویسی بخشی از یک متن به صورتی که همان معنای متن اصلی لحاظ گردد اما با واژگان یا جملههای غیر از
واژگان یا جملههای متن اصلی نقل معنایی گفته میشود .برای انجام نقل معنایی درست و دقیق ،ابتدا باید متن را به صورت
دقیق مطالعه و آن را درک کنید .اگر متن را به صورت ناقص درک کنید یا حدس و گمان را وارد کار کنید ،نقل معنایی ممکن
است نارسا و نادرست باشد ،برای انجام نقل معنایی درست ،پیشنهاد میشود موارد زیر را رعایت کنید:
الف) اطالعات منبع اصلی را با ترتیب جدیدی بچینید.
ب) عقاید پیچیده و گسترده را به واحدهای کوچکتر خرد کنید و واحدهای کوچکتر را به واحدهای بزرگتر تبدیل کنید.
پ) به جای واژههای پیچیده و فنی از واژههای روشن و دقیق استفاده کنید.
ت) از مترادفها یا متضادهای واژههای موجود در منبع استفاده کنید.
ث) الگوی جملهها را تغییر داده و از الگوی جدید استفاده نمایید (میرزایی ،1811 ،ص.)801
2-11-2ـ خالصه نویسی
در خالصه نویسی معموالً یک سوم متن اصلی نوشته میشود ،پس ،باید دو سوم متن کنار گذاشته شود .طبیعی است که
میبایست در خالصه لب کالم یعنی عقاید کلیدی و استداللها آورده شود و از آوردن نمونهها ،توضیحها و تبیینهای اضافی
و گسترده اجتناب میشود .برای انجام یک خالصه نویسی خوب ،نکتههای زیر را لحاظ کنید:
1ـ متن را به صورت کامل خوانده و زیر مطالب و نکتههای اصلی خط بکشید و بعد آنها را در حاشیه بنویسید.
2ـ مطالب در حاشیه نوشته شده را روی یک ورق جداگانه منتقل کنید.
8ـ نکته ی اصیلی متن را تعیین و آن را به صورت یک حکم یا قضیه بنویسید .توجه نمایید که حکم یا قضیهی شما میبایست
عقیدهی محوری کل متن را در خود داشته باشد.
8ـ با ترکیب حکمها یا قضیهها با یادداشتهای حاشیهای خود ،رئوس مطالب خالصهی خود را شکل دهید .دقت نمایید که
در خالصه نیز از واژگان و جملههای مولف استفاده نکنید ،بلکه معنی را با واژهها و جملهای خود به تصویر بکشید.
5ـ با استفاده از رئوس مطالب تهیه شده نسخهی اولیه خود را بنویسید.
6ـ در چند جملهی اول خالصه ی خود ،کتاب یا مقاله و مولف را معرفی کنید .بعد ،حکم یا قضیه و آنگاه خود خالصه را بیاورید.
4ـ از اعمال دیدگاهها و نظرهای خود در خالصه اجتناب کنید .توجه نمایید که خالصهی شما باید به صورت دقیق و عینی
معرف محتوای متن اصلی باشد.
1ـ پس از اتمام نوشتن نسخه ی اولیه ،منبع مورد نظر را مرور کنید تا از عینیت و دقت آن اطمینان حاصل کنید .همچنین،
در این مرور خود از روشنی و ارتباط منطقی و موجز متن مطمئن شوید.
8
irmgn.ir
9ـ خالصهی خود را از نظر سبک ،نحو ،واژهها ،روانی جملهها ،قواعد دستوری و عالم گذاری بازبینی نمایید.
10ـ نسخه نهایی را نوشته و آن را غلطگیری کنید (میرزایی ،1811 ،ص .)801-809
3-11-2ـ نقل قولهای مستقیم
گاهی ممکن است بخواهید عالوه بر نقل معنایی و خالصه از نقل قول مستقیم یعنی آوردن عین مطلب مولف استفاده کنید.
برای گنجاندن مناسب نقل قولهای مستقیم به نکتههای زیر توجه کنید:
1ـ وقتی نقل قول چهارخط یا کمتر است ،آن را درون عالمت نقل قول قرار دهید و در متن بگنجانید.
2ـ وقتی نقل قول بیشتر ازچهار خط است ،آن را در یک بند جدا قرار دهید و به اندازهی پنج حرف ابتدا و آخر سطرها فاصله
بگذارید .فاصله ی بند نقل قول با بند یا بندهای قبلی و بعدی حداقل یه سطر خواهد بود( .نکته :در برخی از رشتهها معموالً
برای نوشتن نقل قولهای بیش از چهار سطر ،تنها ده حرف از ابتدای سطر فاصله میدهند .این فاصله در متنهای فارسی از
سمت راست و در متنهای انگلیسی از سمت چپ است).
8ـ در آخر نقل قولهای بیش از چهار سطر از عالمت گذاری متن اصلی پیروی کنید.
8ـ بعد از نوشتن متن نقل قول به فاصلهی دو حرف مشخصات منبع نقل قول را داخل پرانتز ذکر کنید.
5ـ نقل قول را با استفاده از افعالی که زمان آن متناسب با زمان نقل قول باشد ،آغاز کنید.
6ـ برای تبیین و تفسیر یا توضیحی که میخواهید به متن اصلی بیفزایید از کروشه استفاده کنید.
4ـ از سه نقطه برای نشان دادن این که مطلبی از نقل قول حذف شده است استفاده کنید .برای مطالبی که قبل از شروع نقل
قول حذف شدهاند نیازی به استفاده از سه نقطه نیست.
1ـ اگر بخشی از آخر نقل را حذف کردید ،قبل از سه نقطه که نشانهی حذف است ،یک نقطهی دیگر بگذارید.
9ـ عالمت گذاری متن اصلی را عیناً در نقل قول بیاورید .اما ،عالمت آخر نقل قول کوتاه را برای همخوانی با متن تغییر دهید.
10ـ اگر بعد از نقل قول جمله ادامه داشته باشد ،نقطه یا ویرگول یا نقطه ویرگول داخل عالمت نقل قول قرار میگیرد.
11ـ وقتی بعد از نقل قول منبع نقل قول در پرانتز آورده میشود ،عالمت آخر نقل قول حذف میشود و بعد از پرانتز نقطه،
ویرگول یا نقطه ـ ویرگول گذاشته میشود.
12ـ اگر کل جملهی شما یک جملهی پرسشی یا تعجبی است ،عالمت پرسش یا تعجب را خارج از عالمت نقل قول بگذارید.
اما ،اگر فقط نقل قول پرسشی یا تعجبی است ،عالمت پرسش یا تعجب را داخل عالمت نقل قول (گیومه) قرار دهید.
18ـ اگر مطلب ارائه شده قبل از نقل قول طوالنی است یا خود مطلب نقل قول بیشتر از یک یا دو جمله است ،برای ارائهی
نقل قول از دو نقطه استفاده کنید .برای نقل قولهای کوتاه میتوانید از ویرگول استفاده کنید.
18ـ در متن های انگلیسی ،اگر الزم است ،حروف بزرگ متن نقل قول را به حروف کوچک یا برعکس تغییر دهید( .میرزایی،
،1811ص.)809-810
-4-11-2ترکیب
در این فرآیند ،اطالعات گوناگون با هم تلفیق میشوند .در تلفیق یا ترکیب اطالعات ،میبایست به روابط میان منابع و نحوهی
ارائهی یکپارچه و قانع کنندهی آنها دقت شود .برای انجام ترکیب ،موارد زیر را رعایت کنید:
8
irmgn.ir
الف) کار خود را با مطالعهی فعال شروع و زیر عقاید کلیدی خط کشیده و آنها را در حاشیهی متن بنویسید.
ب) به عوض خالصه کردن صرف ،روابط موجود بین یک منبع با منابع دیگر را مشخص نمایید .منابع ممکن است به یک یا
چند صورت با هم مرتبط باشند:
1ـ ممکن است نمونههایی از یک موضوع کلی ارائه دهند یا یک منبع نمونهای برای منبع دیگر ارائه دهد؛
2ـ ممکن است مسأله یا موضوع شما را توصیف یا تعریف نمایند؛
8ـ ممکن است اطالعاتی را ارائه دهند که بتوان آنها را با هم مقایسه یا مقابله کرد.
پ) پس از تعیین روابط میان منابع ،حکم یا قضیهای را بنویسید که بیانگر این رابطه باشد.
ت) براساس طرح سازمانی این قضیه ،رئوس مطالب خود را سازماندهی کنید.
ج) قضیه یا حکم خود را بیاورید و بعد فقط آن اطالعاتی را انتخاب کنید که به حکم یا قضیهی شما مربوط میشوند.
چ) از ذکر منابع یا مأخذ اندیشهها و اطالعات به کار رفته در ترکیب خود اطمینان حاصل کنید.
ح) بار دیگر نسخهی اولیهی خود خوانده و از سازماندهی منطقی مطالب و پیوست گزارههای کافی بین بخشهای گوناگون
ترکیب خود اطمینان حاصل نمایید.
خ) ترکیب خود را از لحاظ سبک ،نگارش ،دستور ،عالمت گذاری بازنگری نموده و نسخه نهایی خود را تدوین و غلطگیری
کنید (میرزایی ،1811 ،ص.)810-811
5-11-2ـ نقد
در نقد کردن ،خواننده یک رویکرد ارزیابانه و انتقادی به یک منبع خاص اتخاذ میکند .نقد نویسی مهمترین و دشوارترین نوع
نوشتن از منابع است ،چون در بسیاری از پژوهشها از پژوهشگر خواسته میشود عقاید و قضاوت انتقادی خود را تدوین نماید.
نقد میبایست براساس قضاوت بیطرفانه و منصفانه صورت گیرد .نقد نیز با مطالعهی فعال و یادداشت برداری شروع میشود.
هنگامی که نکتهها و عقاید اصلی مولف را شناسایی و درک کردید ،میتوانید آنها را با دقت ارزشیابی کنید .با توجه به نکتههای
زیر ،منبع را ارزشیابی نمایید:
1ـ نوع ،نویسنده و خوانندهی مطلب
2ـ اهمیت و نحوهی ارائهی نکتههای اصلی و عمدهی مولف
8ـ پایه و اساس استداللهای مولف
8ـ شواهد و مسائلی که از نظر شما مولف آنها را نادیده گرفته است.
5ـ اعتبار نتایج ارائه شده
6ـ وضوح ،سازمان و لحن نوشتاری منبع
4ـ منبع مورد نظر را مرور کنید تا از ارائهی دقیق آرای مولف اطمینان حاصل کنید.
1ـ نقد خود را از نظر محتوا ،سبک ،صحت امالیی و دستور بازبینی کنید.
9ـ نسخهی نهایی نقد خود را بنویسید و آن را غلطگیری کنید (میرزایی ،1811 ،ص.)811-812
-11-2نحوهی مستندسازی در داخل متن را تعیین کنید.
روشهای گوناگونی برای مستندسازی در داخل متن وجود دارد و معموالً نشریهها روش مستندسازی خود را در بخش راهنمای
مقاله ذکر میکنند .بنابراین ،پیشنهاد میگردد پیش از نگارش ،به بخش راهنمای نشریهی مورد نظرتان رجوع کنید .گاهی نیز
5
irmgn.ir
در بخش راهنمای نشریه نحوهی مستند کردن در داخل متن ذکر نمیشوند ،اما معموالً هیأت تحریریه یا مسئوالن نشریهی
موردنظر روی روش خاصی نظر دارند .اگر شما میخواهید مقالهی خود را به نشریهای بفرستید که در بخش راهنمای آن به
روش مستندسازی اشاره نشده است ،پیشنهاد میگردد به مقالههایی که در نشریهی موردنظر چاپ شدهاند رجوع کنید و
نحوهی مستندسازی آنها را مدنظر قرار دهید.
معدودی از نشریهها از مستندسازی آنها را مدنظر قرار دهید .معدودی از نشریهها از مستندسازی در پانوشت و معدودی نیز
در پینوشت استقبال میکنند که این روشها زیاد مورد پذیرش نیست .بطور کلی پیشنهاد میشود از شیوه مستندسازی در
داخل متن استفاده نمایید.
-1-11-2نحوه مستندسازی در داخل متن براساس ای پی ای
در این شیوه که به صورت مؤلف/تاریخ انجام میگیرد ،منابع نقل قول در خود متن ارائه میشود و به خواننده کمک میکند به
صورت بی درنگ به مراجع یا مولفان یا تاریخ انتشار دست یابد .اما ،باید به یادداشت که این شیوهی مستندسازی وقتی مفید
است که خواننده تنها به اطالعات مربوط به مولف یا تاریخ بسنده نماید و به اطالعات کامل در مورد منبع موردنظر نیاز نداشته
باشد .برخی از متخصصان برای دسترسی آنی به منابع ،مستندسازی در بخش پانوشت را پیشنهاد میکنند ،اما پانوشت فقط
جای توضیح یا روشن کردن مطلب است و بنابراین ارائهی سند در آنجا نمی تواند به عنوان مستند کردن به حساب آید .پس،
الزم است برای مستند کردن در داخل متن قواعد و اصولی را رعایت کرد که در اینجا به صورت موجز به این قواعد و اصول
میپردازیم .الزم به ذکر است که بیشتر نمونهها از هالت ( )1849برداشت شده است.
1ـ درجای مناسبی از متن که معموالً در پایان نقل قول است پرانتز باز نموده ،ابتدا نام مولف را بنویسید ،بعد یک ویرگول
گذاشته و به فاصلهی یک حرف سال انتشار اثر را ذکر کنید.
نمونهی فارسی:
امروزه انگشت نگاری به جنبههای زیادی از علوم زیستی راه یافته است (فرانکلین ـ بربایوسا.)1992 ،
نمونه انگلیسی:
Today, genetic fingerprinting has expanded into several aspects of the life sciences
.(Franklin. Barbajosa, 1992).
2ـ گاهی تصمیم میگیرید متن و شیوه ی نگارش خود را از یک نواختی خارج سازید .در این حالت ،میتوانید نام مولف را در
متن بیاورید و سال انتشار را در داخل پرانتز قرار دهید.
نمونهی فارسی:
همانگونه که تامسون وفورد ( )1990یادآور میشوند ،روش تشخیص هویت با دی ان ای در حال گسترش است.
نمونهی انگلیسی:
As Thompson and Ford (1990) point out, DNA profiling is ready for the course.
8ـ وقتی که در یک بند به صورت مکرر از یک منبع نقل قول میکنید ،ذکر تاریخ برای مرتبهی دوم و به بعد الزامی نیست،
مشروط به این که منابع دیگری با نام مولفان همنام با مولف موردنظر وجود نداشته باشد.
نمونهی فارسی:
در مطالعهای دربارهی دی ان ای ،ثورنتون ( )1918دریافت .....همچنین ثورنتون شرح میدهد.
نمونهی انگلیسی:
6
irmgn.ir
The field of forensics involves the application of given evidence to specific Court cases
(Thompson and Ford, 1990).
6ـ اگر بیش از دو مولف منبع مورد استفاده را در تألیف کرده باشند ،برای بار اول نام خانوادگی همهی مولفان را بنویسید و
برای مرتبهی دوم و به بعد نام خانوادگی اولین مولف ار همراه با واژهی و دیگران یا و همکاران (در انگلیسی )et.alذکر کنید.
نمونهی فارسی:
ـ نقل قول برای بار اول
(گارفینکل ،گارنر ،شوارتز ،و تامسون)1910 ،
ـ نقل قولهای بعدی
(گارفینکل و دیگران)1910 ،
نمونهی انگلیسی:
ـ نقل قول برای بار اول
)(Garfinkle, Carner, Schwartz, & Thompson, 1980
ـ نقل قولهای بعدی
)(Garfinkle et.al., 1980
4ـ اگر مولف اثر مورد استفاده مشخص نبود ،عنوان اثر یا شکل کوتاه شدهی آن را بنویسید .عنوان مذکور را درون عالمت نقل
قول قرار دهید .و زیر عنوان کتاب ،بروشور ،یا گزارشی که اثر موردنظر در آن آمده است ،خط بکشید.
نمونهی فارسی:
("تشیخص هویت با دی ان ای" ،دایره المعارف روان شناسی.)1918 ،
نمونهی انگلیسی:
("DNA Profiling", The Encyclopedia of Psychology, 1984).
1ـ اگر نام خانوادگی دو یا چند مولف یکی بود ،حرف اول نام آنها را ذکر کنید.
نمونهی فارسی:
(ام وودمن( ... )1919 ،جی وودمن)1911 ،
نمونهی انگلیسی:
)(M.woodman, 1919) … (J.Woodmen, 1911
9ـ اگر در پژوهش یا کارنوشت خود از دو یا چند اثر مولف که در یک سال منتشر شدهاند استفاده گردید ،با گذاشتن حروف
الفبا در جلوی تاریخ ترتیب انتشار آنها را مشخص و مستند نمایید (توجه نمایید که در زبان انگلیسی برای این کار از حروف
کوچک استفاده میشود).
نمونهی فارسی:
(زورر 1912 ،الف) ( ...زورر1912 ،ب)
نمونهی انگلیسی:
)(Zurer, 1992a)…. (Zurer, 1992b
4
irmgn.ir
10ـ اگر می خواهید چند مقاله را در یک پرانتز ذکر کنید ،نام خانوادگی مولفان را به ترتیب حروف الفبا بنویسید و بین مدخلها
یا مشخصات نقطه ویرگول بگذارید.
نمونهی فارسی:
چند مطالعه (کارلیزل1190 ،؛ لوری و ولز1191 ،؛ لوین1912 ،؛ وب )1992 ،نشان میدهند ....
نمونهی انگلیسی:
… Several studies (Carlisle, 1990; Lowrie & Well, 1991; Webb, 1992) Shows
11ـ مکاتبههای شخصی ،نامهها ،یادداشتها ،یادداشتهایی از سخنرانیها ،پست الکترونیکی ،خبرنامههای الکترونیکی و غیره
تنها در خود متن مستند میشوند و نه در صفحهی منابع .برای مستند نمودن این نوع مطالب حرف اول نام ،نام خانوادگی نامه
نگار یا گزارشگر ،نوع مکاتبه و تاریخ آن را ذکر کنید.
نمونهی فارسی:
جی ،پی ،میلر (نامه به مولف ،آوریل )1919
نمونهی انگلیسی:
)J.P.Miller (Letter to author, April 1989
-12-2نحوهی پانوشتنویسی را تعیین کنید.
برخی از نشریهها ترجیح میدهند مستندسازی در پانوشت صورت گیرد ،اما بسیاری از متخصصان امروزه این روش را نمی-
پسندند و پانوشت را مکانی برای ارائهی توضیحهای اضافی و روشنگری میدانند که نویسنده بنا به دالیلی نمیتواند در دل
متن خود بیاورد .فرض کنید شما می خواهید معادل خارجی واژه یا اصطالحی را ارائه دهید یا در خصوص یک واژهی فنی یا
تخصصی توضیح دهید ،میتوانید از پانوشت استفاده کنید.
برای ارائهی پانوشت ،میتوانید در باالی واژه یا اصطالح موردنظر و اگر در مورد یک متن میخواهید توضیح دهید ،در پایان
متن موردنظر عدد یا ستاره (*) بگذارید (از ستاره بیشتر در زمانی استفاده می شود که پانوشت اندک باشد و یا الزم باشد به
دو طریق عمل شود .برای نمونه از عدد برای ارائهی معادل و از ستاره برای توضیح) و در پایین صفحه و در زیر آخرین سطر
نوشته شده در همان صفحه یک خط افقی بکشید به طوری که پانوشت را از متن اصلی جدا نماید و کمی پایینتر از خط مورد
نظر برای ارائه ی توضیح فارسی در سمت راست و برای ارائه توضیح انگلیسی در سمت چپ عدد موردنظر یا ستاره را بنویسید
و بعد توضیح (یا منبع) را ذکر کنید.
الزم به ذکر است که اگر تعداد مطلب های توضیحی یا منابع پانوشتی بیش از یکی در هر صفحه بود ،از اعداد 1تا ...( ... n
و8و2و )1و یا ... ،1 ،2 ،8ستاره استفاده کنید .در زمانی که میخواهید از پانوشت برای نوشتن منبع استفاده نمایید ،حرف
اول نام کوچک یا نام کامل ،نام خانوادگی ،تاریخ انتشار ،نام منبع ،نشر ،و شمارهی صفحه را ذکر کنید (برای نمونه ،خلیل
میرزایی ( .)1811پژوهش ،پژوهشگری و پژوهش نامهنویسی .تهران :انتشارات جامعهشناسان .ص .)511-52در خصوص
نحوهی مستندسازی در صفحهی منابع و یا به صورت پانوشتی در بخش منابع به تفصیل بحث خواهد شد.
-13-2نحوهی پینوشت را تعیین کنید.
معموالً پینوشـــت در مقاله های طوالنی ،کتاب ها ،و پژوهش نامه ها کاربرد دارد و بعد از متن اصـــلی و پیش از منابع آورده
می شود .برای نوشتن پینوشت ،میتوانید در پایان متن و یا باالی واژه و یا اصطالحی که میخواهید برایش پینوشت بیاورید
1
irmgn.ir
شمارهی ردیف را به صورت پیاپی ( ...و 8و 2و )1بنوی سید و بعد در پایان متن (در کتابها در پایان ف صلها و در مقالهها در
پایان متن) به ترتیبی که در متن اصلی شمارهگذاری شده است (نه براساس حروف الفبا یا مسایل دیگر) آنها را با گذاشتن
شـــــــمــــارهی
مــــورد
نــــظــــر
ذکــــر
نــــمــــایــــیــــد.
در
پــــینــــوشـــــــت،
اگــــر
میخواهید منبعی را بیاوریم ،نحوهی نگارش آن به صورتی است که در نحوهی پانوشتنویسی توضیح داده شد.
باید دقت نمایید که پینوشت در کتابها در صفحهای جداگانه میآید و در باالی صفحه با فاصلهی 2/5سانتیمتر از باالی
صفحه عنوان پینوشت در وسط سطر درج میگردد و زیر آن خط کشیده نمیشود و یا درون عالمت گیومه قرار نمیگیرد .اما،
در مقالهها میتوانید عنوان پینوشت را در سمت راست ،اما با فونتی درشتتر و مشخصتر ،قرار دهید.
-14-2نحوهی قرار گرفتن شکلها ،تصویرها ،جدولها و بطور کلی نگارهها را تعیین کنید.
"گاهی برای سهولت و درک بهتر خوانندگان تصمیم میگیرید اطالعات خود را در قالب نگارهها ارائه دهید .نگاره شامل جدول
که معموالً دادههای کمی را نشان میدهند ،شکل که به صورت نمودار ،منحنی یا رسم فنی است و یا تصویری که شامل عکس
است ،میشود"(میرزایی ،1811 ،ص .)180وقتی میخواهید نگاره را درون متن خود قرار دهید ،میبایست آن را طوری قرار
دهید که خواندن و تفکیک آن برای خواننده آسان باشد .بنابراین ،یا نگاره را در صفحهای مجزا قرار دهید و یا با فاصلهی طولی
مناسب از متن طوری قرار دهید که از بقیهی متن قابل تفکیک باشد .اگر نگاره را درون متن قرار میدهید ،فاصلهی 2تا 8
خط از باال و پایین مناسب خواهد بود .باید دقت شود که وجود نگاره حتماً شماره و عنوانی منظور گردد ودر متن حداقل یکبار
به آن اشاره شده باشد .برای شمارهگذاری انواع نگاره (جدول ،نمودار ،شکل و تصویر) از شمارهگذاری جدا استفاده کنید (برای
نمونه ،جدول شمارهی ،1شکل شمارهی ،2تصویر شمارهی ،1تصویر شمارهی .)2در عین حال ،نگارهها را به ترتیب ارائه شده
در کار نوشت شمارهگذاری کنید و در متن بیاورید.
گاهی دیده شده است برخی از نویسندگان نگارهها را از منبع دیگری برداشت میکنند و یا منبع آن را ذکر نمیکنند و یا به
ذکر منبع در پانوشت یا صفحهی منابع اکتفا میکنند .این روش ،روش مناسبی به حساب نمیآید و به نوعی سرقت علمی یا
ادبی است .وقتی نگاره را از منبع دیگری برداشت میکنید ،بالفاصله منبع آن را ذکر کنید .برای ذکر منبع ،نه تنها میبایست
استناد در درون متن اصلی و در هنگام اشاره به آن صورت گیرد ،بلکه در قسمتی از نگاره که معموالً پایین آن است ،این کار
صورت میگیرد .پیشنهاد میگردد برای این منظور ،در پایین نگاره یک ستاره (*) بگذارید و بعد از آن منبع آن را ذکر کنید؛
برای نمونه * ،برگرفته از میرزایی ،1811 ،ص.615
-15-2نحوهی مستندسازی در صفحهی منابع را تعیین کنید.
روش های مستندسازی گوناگونی در صفحه منابع وجود دارد که هر کدام منطق خاص خودشان را دارند .هر نشریه نیز بسته
به شرایط خود روش خاصی را ترجیح میدهد و معموالً آن را در بخش راهنمای نگارش مقالهی خود معرفی و مطرح مینماید.
بنابراین ،اگر شما مقالهای را تدوین کنید که باب پیش از شروع به مقالهنویسی بخش راهنمای نشریهی موردنظر را با دقت
مطالعه کنید .اگر نشریه ی موردنظر در بخش راهنمای خود چیزی در این مورد ننوشته بود ،رجوع به بخش منابع چند مقاله
از جدیدترین شمارههای آن میتواند راهنمای خوبی برای شما باشد.
پنج روش پرکاربرد برای مستند کردن عبارتند از :روش ( ،)APAروش ،MLAروش شیکاگو ،روش هاروارد ،و روش ونکوور که
هر کدام براساس قواعد معینی صورتبندی میشوند.
9
irmgn.ir
-16-2چگونگی اطمینان به مقاله ی نهایی خود را تعیین کنید.
-1اطمینان یابید که مقاله شما به پنج پرسش در زمینه ی چه چیزی و چرا ،چه وقت ،چگونه ،در کجا و خوب که چه
پاسخ خواهد داد.
-2عینی بودن نمونه ها و توضیح های خود را بازسنجی نمایید.
-8یک بار دیگر اطالعات و مطلب هایی را که می خواهید ارائه کنید ،باز سنجی نمایید.
برگرفته از کتاب شیوه ی علمی مقاله نویسی /تالیف خلیل میرزایی
سید صمدحسینی
گروه مدیریت دانشگاه تبریز
10