کلیات تک یالخته ها 2.

كليات تك ياخته ها تهيه و تنظيم: دكتر محمدرضا محمودی استاد دانشگاه علوم پزشکی گيالن كليات تك ياخته ها Protozoa تك ياخته ها Sarcomastigophora ساركوماستيگوفورا Apicomplexa (Sporozoa) Ciliophora مژه داران Microsporidia اسپور داران Cryptosporidium Balantidium coli Plasmodium Toxoplasma gondi Sarcodina Mastigophora آميبها تاژكداران Entamoeba histolytica Giardia lambelia Tricomonas Leishmania بنام خداوند بخشنده مهربان آميب ها آمیب ها اعمال حياتی توسط - پروتوپالسم صورت ميگيرد :و شامل نوكلئوپالسم - سيتوپالسم - سيتوپالسم از دو - :بخش اندوپالسم - اكتوپالسم - کیست تروفوزوآیت • آک ثر آمیبها درآی 2فرم در چرخه زندگی خود هستند آميب های عفونی كننده انسان – برخی از گونه های: – جنس انتامبا – جنس اندوليماكس – جنس يدومبا انتامبا هيستوليتيكا • • اپیدمیولوژی بیماری • مرفولوژی انگل • راه ابتالء انسان ها • وجود یا عدم وجود مخازن حیوانی • محل زندگی انگل در بدن انسان • مکانیسم بیماریزایی • عالیم بالینی • تشخیص آزمایشگاهی • درمان • پیشگری ار عفونت اپيدميولوژی - موارد بيماری تقريباً از تمام نقاط دنيا گزارش ميشود ولی در مناطق گرمسير و معتدله شيوع بيشتری دارد. زنان ،مردان و اطفال در تمامی سنين به اين بيماری حساس هستند. در مواردی ( در پانسيون ها مهدكودك ها و پادگانها ) ممكن است به شكل همه گير بروز كند. مواردی از اپيدمی به علت آلودگی آب آشاميدنیيك منطقه با فاضالب گزارش شده است زيرا كلر افزوده شده به آب قادر به نابود كردن كيست نيست. در گذشته شيوع عفونت %10گزارش می شد ولی در سال های اخير مشخص شد كه اين ميزان اشتباه است و در واقع %1می باشد. اين انگل دارای دو فرم است: -1فرم كيستی( فرم عفونتزا ) بدون حركت فرم كيستيك -2تروفوزوايت ( فرم بيماريزا ) دارای پای كاذب بوده و اريتروسيت ها را بلعد .می فرم تروفوزوايت راه انتقال بيماری از طريق انتقال كيست- : از انسان به انسان بصورت - مدفوعی – دهانی غذای آلوده - توسط حشراتی مثل پشه و - سوسك صورت ميگيرد. محل زندگی انگل در بدن ضايعات اغلب در• : سكوم – كولون باالرونده – سيگموئيد – گاهي نيز ممكن است – آپانديس را نيز گرفتار كند.  Life Cycleچرخه زندگی كيست ها عفونتزا بوده و توسط دست های آلوده ،مواد غذايی يا آب آلوده ميتواند وارد دستگاه گوارش انسان گردد. كيست ها در روده تحت تاثير آنزيمهایگوارشی قرار گرفته و باز ميشوند و ترفوزوايت آزاد ميشوند. تروفوزوايت های تك هسته ای درشرايط مساعد سكوم و در مجاورت باكتريها و محتويات مايع اين قسمت با تقسيم دوتايی تكثير ميشود. Pathogenesisبيماريزايی در ديسانتری - فولمينانت(برق آسا) كولون ممكن است پر از زخم وانهدام وسيع نسوج باشد كه حاصل آنزيمهای پروتئوليتيك مثل سيستئين پروتئازهای آميب است. تروفوزوئيت بوسيله عملمكانيكی واثر آنزيم پروتئوليتيك به زير مخاط روده بزرگ نفوذ ميكند و موجب زخمهای فالسکی شکل ،ادم و نکروز ميگردد. ‏Flask shaped ulcer از به هم پيوستن زخم های كوچك زخمهای وسيعی حاصل ميشود كه در اثر عفونت ثانويه باكتريال بشدت ملتهب و چركی خواهد شد. در اثر تهاجم به نسج روده - ممكن است روده كامالً سوراخ شده ،مواد مدفوعی به صفاق ريخته و پريتونيت را در پی داشته باشد . • -در موارد مزمن بيماری در اثر تهاجم مكرر آميب هيستوليتيكا به ديواره كولون و اضافه شدن عفونت ثانوی زوايد پوليپ مانندی بنام آمبوما تشكيل شود كه تشخيص آنها از كارسينوم كولون دشوار است. -2ديسانتری آميبی: تنها در تعداد كمی از افراد آلوده رخ ميدهد و شروع آن ناگهانی است و ممكن است در افراد حامل كيست نيز بوقوع بپيوندد. عاليم شكل حاد بيماری: سردرد ،تهوع ،لرز ،تبكرامپهای شديد شكمیمدفوع آبكی همراه با خون و موكوس است. •درگيري وسيع كولون وگانگرن •زخمهاي عمقي كه خونريزي شديد و كشنده اي دارد به همراه پريتونيت، •ضعف شديد و كاشكسي • همچنين گرفتاري اندامهايي مانند كبد و بروز اسكار و تغيير شكل در كولون بسيار شايع است. •در آزمايش شمارش افتراقي گلبولهاي سفيد اكثريت با نوتروفيلهاست . آميبياز خارج روده ای آبسه آميبي كبد عارضه مهم آميبيازروده است آبسه آميبي كبدي آبسه آميبي كبد امكان دارد بطور ديررس حتيبعد از گذشت 20سال از عفونت روده اي ايجاد شود ولي گاهي فاصله آن چند هفته يا چند ماه است. ضايعه اغلب در لوب راست كبد و تنها %16موارد در لوب چپ كبد است. بيماري ممكن است فاقد عالمت ( عفونتخاموش ) باشد .بنابر اين بايد در مناطق اندميك يا بيماراني كه به اين مناطق سفر داشته اند و بيماران با سابقه ديسانتري مد نظر قرار بگيرد. Clinicalآميبياز كبدي ‏finding از جمله مهمترين عاليم اين بيماري ميتوان از - احساس سنگيني و پري در هيپوكندر راست - درد شديد مشابه فرو رفتن چاقو در كبد است كه با - سرفه ،حركت و تنفس تشديد مي شود. اين درد دائمي است و ممكن است به سمت شانه - راست انتشار يابد. چنانچه آبسه در عمق كبد نباشد در محل احساستورم قابل مشاهده است. مناطق حساس اغلب در فواصل بين دنده اي و زيردنده هاست. عاليم باليني • حدود %40بيماران كه دارای آبسه های كبدی هستند ،فاقد سابقه ای ازنشانه های رود ه ای در گذشته هستند. تب پريوديك و تعريق زياد وجود دارد و گاهی باماالريا اشتباه ميشود. لكوسيتوز( 15-35هزار در ميليمتر مكعب ) باتعداد نوتروفيلهای طبيعی يك آنمی نورموكروم – نورموسيت و ياهيپوكروم -نورموسيت وجود دارد. اغلب سرفه و شواهد راديولوژيك مانند وجودمايع در جنب و باال رفتن ديافراگم ديده ميشود. خالصه نشانه های بالينی آبسه آميبی كبد آميبيازيس روده ای آميبيازيس خارج روده ای عوامل موثر در پاتوژنسيته و عاليم بالينی آميبيازيس تشخيص آميبيازيس روده ای ازمايشات ميكروسكوپيك مشاهده مستقيم تروفوزوايتها يا كيست انگل در آزمايش مدفوع سه نوبتی است. روش مستقيم گسترش مرطوب رنگ لوگول روش های تغليظ مدفوع (كيستها را با روش تغليظ می توان راحت تر بدست آورد) تشخيص آميبيازيس خارج روده ای بر اساس مجموعه ای از يافته های حاصل از مراحل زير است • بر اساس عاليم بالينی • تاريخچه و شرح حال بيمار • نتايج آزمايشگاهی • نتايج راديوگرافی Figure 3: a) Thoracic X-ray of a patient with amoebic liver ‏abscess showing the elevation of the right hemi-diaphragm. ‏Ultrasound images of: b) Single large amoebic abscess and ‏c) Three amoebic hepatic abscesses. d) Contrasted )computed tomography (CT) scan of a single abscess and e ‏Three clear amoebic liver abscesses سونوگرافی يك روش بیخطر و مفيد سريع و غيرتهاجمی است كه بخوبی توسط بيمار تحمل ميشود و ميتوان از آن مكرراً جهت بررسی وضع بيمار و كنترل جريان عمل آسپيراسيون كيستی مورد استفاده قرار داد. راديوگرافی در مورد آبسه كبدی •زمانی كاربرد دارد كه جدار آبسه ها ضخيم و يا كلسيفيه شده باشد كه در اين حالت حدود كيست و سطح مايع داخل آن مشخص خواهد شد. • بر اساس عاليم بالينی تاريخچه و شرح حال بيمار • نتايج آزمايشگاهی نتايج راديوگرافی • • استفاده از تستهای سرو لوژيك و ايمنولوژيك نظير: ) ( IHAآزمون هماگلوتيناسيون مستقيم، و( Elisa )...آزمون االيزا آسپيراسيون مايع داخل كيست درمان دارويی• -1داروهای با اثر مستقيم برروی ارگانيسم ،كه در داخل روده مؤثرند مانند: دی يدو هيدروكسی كينولون تركيبات آرسنيك ديلوكسانايد و پارمومايسين -2داروهای با اثر غيرمستقيم برروی ارگانيسم كه در داخل روده و جدار تتراسايکلين آن اثر ميكنند و در كبد بی تاثيرند مانند: -3داروهايی كه بطور عمده در كبد مؤثرند مانند: كلروكين -4داروهايی كه در ديواره روده و كبد موثرند :امتين هيدروكلرايد و دی هيدروامتين -5داروهايی كه در تمام نقاط بدن مؤثرند مانند: درمان جراحی• تخليه مايع داخل كيست• مترونيدازول