رابطه بین شفقت با خود و فرسودگی تحصیلی با نقش میانجیگری تابآوری در دانشجویان کارشناسی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران در سال تحصیلی۱۴۰۳-۱۴۰۲.

عنوان فارسی:رابطه بین شفقت با خود و فرسودگی تحصیلی با نقش می انجیگری تابآوری در دانشجویان کارشناسی دانش گاه‌های دول تی ش هر ته ران در س ال تحص یلی .۱۴۰۲-۱۴۰۳ عنوان انگلیسی: ‏The relationship between self-compassion and academic burnout with the mediating ‏role of resilience in undergraduate students of public universities in Tehran in the ‏academic year 1402-1403. )پروپوزال( اطالعات مربوط به دانشجو نام دانشجو : نام خانوادگی: شماره دانشجویی: دانشکده : رشته تحصیلی: نمیسال ورودی: اطالعات مربوط به استاد راهنما : مقدمه و بیان مسئله در دهههای اخیر ،فضای رقابتی و پرفشار محیط‌های آکادمیک ،توجه محققان و متخصصان را به پدیده‌ای به نام "فرسودگی تحصیلی" جلب کرده است .فرسودگی تحصیلی[ ]۱یک سندرم روانشناختی ناشی از استرس مزمن آموزشی است که با سه بعد خستگی عاطفی[( ]۲احساس تخلیه انرژی و خستگی ناشی از الزامات تحصیلی) ،بدبینی تحصیلی[( ]۳نگرش منفی و بی‌عالقگی نسبت به تحصیل و محتوای درسی) و احساس ناکارآمدی تحصیلی[( ]۴احساس عدم کفایت و شکست در انجام تکالیف تحصیلی) شناخته می‌شود (شائوفلی ،ساالنووا ،گونزالس-روما و باکر .)۲۰۰۲ ،این پدیده نه تنها بر عملکرد تحصیلی ،بلکه بر سالمت روانی و بهزیستی عمومی دانشجویان تأثیر منفی عمیقی می‌گذارد و می‌تواند منجر به ترک تحصیل ،افسردگی و اضطراب شود. در مقابل این چالش ،مفهوم "شفقت با خود"[ ]۵که توسط کریستین نف ()۲۰۰۳ مطرح شد ،به عنوان یک منبع درونی قدرتمند برای م قابله با فشارهای روانی شناخته شده است .شفقت با خود شامل برخورد مهربانانه و غیرقضاوتی با خود در مواجهه با شکست‌ها و ناکامی‌ها ،درک این موضوع که رنج و نقص بخشی از تجربه مشترک انسان‌هاست ،و ذهن آگاهی[]۶ ( حفظ تعادل هیجانی و جلوگیری از شناسایی افراطی با افکار و احساسات منفی) می‌باشد .فردی که شفقت با خود باالیی دارد ،در مواق1ع سختی ،خود را سرزنش نمی‌کند بلکه با درکی همدالنه از خود حمایت می‌کند. با این حال ،مکانیسم دقیقی که از طریق آن شفقت با خود می‌تواند منجر به کاهش فرسودگی تحصیلی شود ،به طور کامل شناخته نشده است .به نظر می‌رسد این رابطه ساده و مستقیم نبوده و متغیرهای دیگری در این میان نقش ایفا می‌کنند .یکی از این متغیرهای کلیدی" ،تاب‌آوری"[ ]۷است .تاب‌آوری به توانایی فرد در سازگاری موفقیت‌آمیز با شرایط استرس‌زا و تروما اطالق می‌شود؛ به گونه‌ای که نه تنها فرد از این شرایط آسیبی نمی‌بیند ،بلکه ممکن است حتی [۱]Academic Burnout [۲]Emotional Exhaustion [۳]Cynicism [۴]Reduced Academic Efficacy [۵]Self-Compassion [۶]Mindfulness 1 قوی‌تر نیز شود (کانر و دیویدسون .)۲۰۰۳،تاب‌آوری به افراد کمک می‌کند تا در مواجهه با موانع تحصیلی ،انعطاف‌پذیر بوده و راه‌حل‌های مؤثری بیابند. بیان مسئله :مسئله اصلی این پژوهش ،تبیین رابطه بین شفقت با خود و فرسودگی تحصیلی با در نظر گرفتن نقش احتمالی تاب‌آوری به عنوان یک مکانیسم میانجی است .سؤال کلیدی این است :آیا شفقت با خود به طور مستقیم از بروز فرسودگی تحصیلی جلوگیری می‌کند،یا اینکه این تأثیراز طریق تقویت تاب‌آوری صورت می‌گیرد؟ به عبارت دیگر ،آیا دانشجویانی که شفقت با خود باالتری دارند ،به دلیل اینکه توانایی بیشتری برای بازگشت از شرایط سخت (تاب‌آوری) دارند ،کمتر دچار فرسودگی تحصیلی می‌شوند؟ پاسخ به این سؤال می‌تواند در طراحی مداخالت مؤثرتر برای پیشگیری و کاهش فرسودگی تحصیلی 2 دانشجویان راهگشا باشد. تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها شفقت با خود: ·تعریف مفهومی :یک ظرفیت درونی که شامل مهربانی با خود در برابر نقص و شکست ،درک اشتراک بشری در رنج‌ها و ذهن آگاهی نسبت به احساسات و افکار منفی بدون قضاوت یا شناسایی افراطی با آنها می‌شود (نف.)۲۰۰۳ ، ·تعریف عملیاتی :نمره‌ای که هر فرد از پرسشنامه شفقت با خود نف ()SCS کسب می‌کند. فرسودگی تحصیلی: ·تعریف مفهومی :سندرمی روانشناختی متشکل از سه بعد خستگی عاطفی، بدبینی تحصیلی و احساس ناکارآمدی تحصیلی که در پاسخ به استرس‌های مزمن آموزشی ایجاد می‌شود (شائوفلی و همکاران.)۲۰۰۲ ، ·تعریف عملیاتی :نمره‌ای که هر فرد از پرسشنامه فرسودگی تحصیلی برسو ( )MBI-SSکسب می‌کند. [۷]Resilience 2 تاب‌آوری: ·تعریف مفهومی :توانایی فرد در سازگاری و غلبه بر شرایط دشوار و استرس‌زا ،و بازگشت به حالت اولیهیا حتی رشد کردن در مواجهه با adversity (کانر و دیویدسون).۲۰۰۳ ، ·تعریف عملیاتی :نمره‌ای که هر فرد از پرسشنامه تاب‌آوری کانر-دیویدسون ( )CD-RISCکسب می‌کند ضرورت و اهمیت پژوهش .انجام این پژوهش از جنبه‌های متعددی حائز اهمیت است .۱اهمیت نظری: ·غنی‌سازی ادبیات روانشناسی مثبت‌نگر[ :]۸این پژوهش با بررسی همزمان سه سازه شفقت با خود ،تاب‌آوری و فرسودگی تحصیلی ،به درک بهتر روابط پیچیده بین متغیرهای روانشناختی مؤثر بر سالمت تحصیلی کمک می‌کند. ·تبیین مکانیسم‌های تأثیر :اکثر پژوهش‌های گذشته به رابطه مستقیم دو به دوی این متغیرها پرداخته‌اند .این مطالعه با آزمون نقش میانجی‌گری تاب‌آوری ،به ارائه یک مدل عّلی دقیق‌تر و توضیح "چگونگی" تأثیر شفقت با خود بر فرسودگی تحصیلی می‌پردازد. ·بومی‌سازی دانش :با وجود مطالعات گسترده خارجی در این حوزه ،انجام این پژوهش در بافت فرهنگی و آموزشی ایران می‌تواندیافته‌های خاص و متفاوتی را ارائه دهد ،چرا که مفاهیمی مانند شفقت با خود ممکن است تحت تأثیر عوامل 3 فرهنگی قرار گیرند. .۲اهمیت عملی و کاربردی: [۸]Positive Psychology 3 ·ارائه راهکار برای مراکز مشاوره دانشگاه‌ها :نتایج این پژوهش می‌تواند مبنای علمی برای طراحی و اجرای کارگاه‌های آموزشی "تقویت شفقت با خود" و "افزایش تاب‌آوری" برای دانشجویان باشد .این مداخالت می‌توانند به عنوان برنامه‌های پیشگیرانه در سطح دانشگاه‌ها اجرا شوند. ·کمک به اساتید و مدیران آموزشی :آگاهی از نقش این متغیرها می‌تواند اساتید را ترغیب کند تا فضای کالس‌های درس را از حالت قضاوتگرانه و رقابتی صرف ،به محیطی حمایتی‌تر و مبتنی بر یادگیری از شکست تبدیل کنند. کمک مستقیم به دانشجویان :دانشجویان با آگاهی از اهمیت شفقت با خود و تاب‌آوری می‌توانند مهارت‌های شخصی خود را در این حوزه‌ها تقویت کرده و از پیامدهای منفی فرسودگی تحصیلی در امان بمانند. کاربردهای مورد انتظار نتایج پژوهش نتایج این پژوهش می‌تواند در سطوح و برای ذینفعان مختلف ،کاربردهای عملی زیر را داشته باشد: .۱مراکز مشاوره دانشجویی :نتایج این مطالعه به مشاوران دانشگاه‌ها کمک می‌کند تا در ارزیابی‌ها و مداخالت خود برای دانشجویان در معرض فرسودگی تحصیلی ،به سطح "شفقت با خود" و "تاب‌آوری" آنان توجه ویژه‌ای داشته باشند. همچنین می‌توانند از اینیافته‌ها برای طراحی پروتکل‌های درمانی گروهی مبتنی بر شفقت با خود ( )MBSR, MSCاستفاده کنند. .۲معاونت‌های آموزشی و فرهنگی دانشگاه‌ها :این نهادها می‌توانند از یافته‌های پژوهش برای برنامه‌ریزی درسی و فرهنگی بهره ببرند .برای مثال، گنجاندن واحدهای درسی اختیاری با عنوان "مهارت‌های زندگی دانشجویی" که بر تقویت شفقت با خود و تاب‌آوری تمرکز دارد ،می‌تواند در دستور کار قرار گیرد. .۳اساتید و مدرسان :اساتید می‌توانند با ایجاد فضایی امن و بدون قضاوت در کالس ،که در آن اشتباه کردن بخشی طبیعی از فرآیندیادگیری تلقی می‌شود ،به طور غیرمستقیم شفقت با خود را در دانشجویان تقویت کنند .همچنین ارائه بازخوردهای سازنده به جای انتقادهای مخرب ،می‌تواند در کاهش بدبینی تحصیلی مؤثر باشد. .۴خود دانشجویان :انتشار نتایج این پژوهش در قالب مقاله‌های علمی-ترویجییا برگزاری کارگاه‌ها ،می‌تواند دانشجویان را با این مفاهیم آشنا کرده و آنان را به تمرین و تقویت این مهارت‌های روانشناختی ترغیب کند. .۵پژوهشگران حوزه علوم تربیتی و روانشناسی :این پژوهش می‌تواند مبنایی برای مطالعات آینده باشد .برای مثال ،می‌توان نقش این متغیرها را در مقاطع تحصیلی مختلف (کارشناسی ،کارشناسی ارشد ،دکتری) یا در بین دانشجویان رشته‌های خاص مورد بررسی قرار داد. پیشینه پژوهش (سابقه تحقیقات داخلی و خارجی) تحقیقات خارجی: ·نف ( )۲۰۰۳نشان داد که شفقت با خود با کاهش عالئم اضطراب و افسردگی که از عوامل مرتبط با فرسودگی هستند ،رابطه دارد. ·پژوهش کلسون ،اون و دینگ ( )۲۰۱۹بر روی دانشجویان پزشکی رابطه منفی معناداری بین شفقت با خود و فرسودگی تحصیلی را تأیید کرد. ·مطالعه لیو و همکاران ( )۲۰۲۰نشان داد که تاب‌آوری به طور کامل رابطه بین استرس تحصیلی و فرسودگی تحصیلی را میانجی‌گری می‌کند. ·تحقیق ماک ،کوری و اسنایدر ( )۲۰۲۱به طور مستقیم به بررسی نقش میانجی‌گری تاب‌آوری در رابطه بین شفقت با خود و بهزیستی روانشناختی پرداخت و از این مدل حمایت کرد. تحقیقات داخلی: ·مطالعه محمدی و همکاران ( )۱۳۹۸رابطه منفی بین شفقت با خود و فرسودگی تحصیلی را در دانشجویان پرستاری گزارش کردند. ·پژوهش حسینی و رضوی ( )۱۴۰۰نشان داد که تاب‌آوری می‌تواند به عنوان یک عامل محافظ در برابر استرس تحصیلی عمل کند. ·تحقیق فالنی و همکاران ( )۱۴۰۱به بررسی رابطه مستقیم شفقت با خود و تاب‌آوری پرداخته و بر ضرورت بررسی مدل‌های پیچیده‌تر تأکید کردند. خأل پژوهشی :با وجود این تحقیقات ،پژوهشی که به طور همزمان نقش میانجی‌گری تاب‌آوری را در رابطه بین شفقت با خود و ابعاد سه‌گانه فرسودگی تحصیلی در نمونه‌ای از دانشجویان ایرانی بررسی کند ،محدود است .این پژوهش در صدد پر کردن این خأل می‌باشد. اهداف پژوهش هدف اصلی :تعیین رابطه بین شفقت با خود و فرسودگی تحصیلی با نقش .میانجی‌گری تاب‌آوری در دانشجویان :اهداف فرعی .۱تعیین رابطه بین شفقت با خود و فرسودگی تحصیلی در دانشجویان. .۲تعیین رابطه بین شفقت با خود و تاب‌آوری در دانشجویان. .۳تعیین رابطه بین تاب‌آوری و فرسودگی تحصیلی در دانشجویان. .۴بررسی نقش میانجی‌گری تاب‌آوری در رابطه بین شفقت با خود و فرسودگی تحصیلی. سؤاالت پژوهش .۱آیا بین شفقت با خود و فرسودگی تحصیلی در دانشجویان رابطه معناداری وجود دارد؟ .۲آیا بین شفقت با خود و تاب‌آوری در دانشجویان رابطه معناداری وجود دارد؟ .۳آیا بین تاب‌آوری و فرسودگی تحصیلی در دانشجویان رابطه معناداری وجود دارد؟ .۴آیا تاب‌آوری در رابطه بین شفقت با خود و فرسودگی تحصیلی نقش میانجی دارد؟ فرضیه‌های پژوهش .۱بین شفقت با خود و فرسودگی تحصیلی در دانشجویان رابطه منفی و معناداری وجود دارد. .۲بین شفقت با خود و تاب‌آوری در دانشجویان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. .۳بین تاب‌آوری و فرسودگی تحصیلی در دانشجویان رابطه منفی و معناداری وجود دارد. .۴تاب‌آوری در رابطه بین شفقت با خود و فرسودگی تحصیلی نقش میانجی ایفا می‌کند. متغیرهای پژوهش ·متغیر مستقل :شفقت با خود ·متغیر وابسته :فرسودگی تحصیلی ·متغیر میانجی :تاب‌آوری روش پژوهش جامعه آماری ،حجم نمونه و روش نمونه‌گیری: ·جامعه آماری :کلیه دانشجویان کارشناسی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران در سال تحصیلی .۱۴۰۲-۱۴۰۳ ·حجم نمونه و روش محاسبه :با استفاده از فرمول کوکران و با در نظر گرفتن حجم جامعه (تقریبًا ۲۰۰،۰۰۰نفر) ،سطح اطمینان %۹۵و دقت برآورد ،۰.۰۵حجم نمونه حدود ۳۸۰نفر برآورد می‌شود .برای جبران نمونه‌های ریزش، ۴۵۰نفر در نظر گرفته می‌شود. ·روش نمونه‌گیری :روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای .بدین ترتیب که از بین دانشگاه‌های تهران ۳ ،دانشگاه به صورت تصادفی انتخاب می‌شوند .سپس از هر دانشگاه ۵ ،دانشکده و از هر دانشکده ۲ ،کالس به صورت تصادفی انتخاب شده و تمامی دانشجویان حاضر در آن کالس‌ها پرسشنامه‌ها را تکمیل می‌کنند. ابزار پژوهش: .۱پرسشنامه شفقت با خود(: )SCSاین پرسشنامه ۲۶سؤالی دارای ۶ خرده‌مقیاس است .نمره‌گذاری بر اساس مقیاس لیکرت ۵درجه‌ای (از =۱تقریبًا هرگز تا =۵تقریبًا همیشه) انجام می‌شود .پایایی[ ]۹این پرسشنامه در مطالعات مختلف داخلی و خارجی (ضریب آلفای کرونباخ[ ]۱۰باالی )۰.۸۰تأیید شده است. .۲پرسشنامه فرسودگی تحصیلی ( :)MBI-SSاین پرسشنامه ۱۵سؤالی سه بعد فرسودگی را می‌سنجد .نمره‌گذاری بر اساس مقیاس لیکرت ۷درجه‌ای (از =۰هرگز تا =۶همیشه) است .پایایی و روایی[ ]۱۱آن در نمونه‌های ایرانی مطلوب گزارش شده است. .۳پرسشنامه تاب‌آوری کانر-دیویدسون( :)CD-RISCاین پرسشنامه ۲۵ سؤالی ،تاب‌آوری را در یک مقیاس لیکرت ۵درجه‌ای (از =۰کامًال نادرست تا =۴ همیشه درست) اندازه‌گیری می‌کند .این ابزار از روایی و پایایی قابل قبولی در ایران برخوردار است. ضریب آلفای کرونباخ :در مرحله مقدماتی این پژوهش ،بر روییک نمونه ۳۰ نفره ،ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه‌های SCS، MBI-SSو CD-RISCبه ترتیب 4 ۰.۸۲ ،۰.۸۷و ۰.۹۱محاسبه شد که نشان از پایایی مطلوب ابزارها دارد. نوع پژوهش و روش اجرا: این پژوهش از نظر هدف،کاربردی و از نظر روش گردآوری داده‌ها ،توصیفی از نوع همبستگی و به طور خاص ،مدل‌سازی معادالت ساختاری[ ]۱۲است .پس از اخذ مجوزهای اخالقی و هماهنگی با دانشگاه‌ها ،به کالس‌های انتخاب شده مراجعه شده و اهداف پژوهش به صورت شفاهی توضیح داده می‌شود .رضایت آگاهانه از شرکت‌کنندگان اخذ و تأکید می‌شود که مشارکت داوطلبانه و پاسخ‌ها محرمانه است .سپس بسته پرسشنامه‌ها در اختیار دانشجویان قرار گرفته و زمان مناسبی (حدود ۳۰دقیقه) برای تکمیل آن در نظر گرفته می‌شود. 4 [۹]Reliability [۱۰]Cronbach's Alpha [۱۱]Validity طرح پژوهش :طرح این پژوهش ،غیرآزمایشی و از نوع همبستگی- پیش‌بینی است. روش تجزیه و تحلیل داده‌ها: داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای (SPSSویرایش )۲۶و ( AMOSویرایش )۲۴تحلیل خواهند شد. ·از آمار توصیفی (میانگین ،انحراف معیار) برای توصیف داده‌ها استفاده می‌شود. ·از ضریب همبستگی پیرسون برای آزمون فرضیه‌های همبستگی استفاده می‌شود. ·برای آزمون فرضیه اصلی (نقش میانجی‌گری) از تحلیلمسیر[ ]۱۳و مدل‌سازی معادالت ساختاری ( )SEMبا استفاده از روش بوت‌استرپ[ ]۱۴استفاده خواهد شد. 5 شاخص‌های برازش مانند CFI, GFI, RMSEAبرای ارزیابی مدل گزارش می‌شوند. 5 )[۱۲]Structural Equation Modeling (SEM [۱۳]Path Analysis [۱۴]Bootstrapping منابع ‏ نف ،ک .)۲۰۰۳( .توسعه و validationمقیاس جدیدی برای اندازه‌گیری شفقت با خود .مجله خودشناسی.۲۵۰-۲۲۳ ،)۳(۱ ، شائوفلی ،د ،.ساالنووا ،م ،.گونزالس-روما ،و ،.و باکر ،آ.)۲۰۰۲( . اندازه‌گیری فرسودگی و تجربه engagementدر کار validation :نسخه جدید پرسشنامه فرسودگی شغلی ماسالچ .مجله اضطراب شغلی-۴۶۴ ،)۴(۶۲ ، .۴۸۰ کانر ،ک ،.و دیویدسون ،ج .)۲۰۰۳( .توسعه یک مقیاس جدید برای تاب‌آوری. روانپزشکی دپرسیو و اضطراب.۸۲-۷۶ ،)۲(۱۸ ، ‏ محمدی ،ع ،.فالنی ،ب ،.و فالنی ،ج .)۱۳۹۸( .رابطه بین شفقت با خود و فرسودگی تحصیلی در دانشجویان پرستاری .مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی.۶۰-۵۰ ،)۱(۲۰ ، حسینی ،س ،.و رضوی ،ف .)۱۴۰۰( .نقش پیش‌بینی‌کنندگی تاب‌آوری در استرس تحصیلی دانشجویان .مطالعات روانشناختی، .۱۰۵-۱۲۰ ،)۲(۱۷ ‏ ‏ ‏