FRBR و RDA

صفحه 1:
بسم الله الرحمن الرحيم عنوان ارائه: ۳ 4 00 

صفحه 2:
CPRROR C@usvtowd Qequreweus Por @ibloyruphic Revords الگوی ملزومات کارکردی برای پیشینه های کتابشناختی 

صفحه 3:
مقدمه یکی از مهمترین اهداف علم اطلاعات و دانش شناسی(علوم کتابداری و اطلاع رسانی سابق) سازماندهی و بازیابی اطلاعات است. حرفه مندان و متخصصان این حوزه همواره به دنبال راه هایی برای بازیابی بهتر و سریع تر اطلاعات هستند. علاوه بر این آنها در تلاش هستند تا بازیابی را به شکل یک دست و جهانی امکان پذیر سازند. تلاشهای متخصصان فهرستنویسی باعث تدوین قواعد فهرست نویسی انگلوامریکن و طرح مارک شد. 1 فهرست نویسی به مفهوم امروزی از قرن 16 رواج یافت و در نتیجه افزایش مواد کتابخانه ای و نیاز کاربران تکامل پا کرد. قواعد آنتونی یانیتسی که در سال 00050 منتشر شد و شامل 00 قانون نخستین قواعد فهرست نویسی مهم و امروزی بود و براین پایه استوار بود که در حقیقت هدف جستجوگردرفهرست تنها یک کتاب نیست بلکه اثری است که در کتاب وجود دارد. تفاوت کتاب با اثر در این است که آثر محتوای فکری کتاب را دربرمی گیرد و ممکن است بتوان ن اثر را در ویرايش هاء ترجمه ها يا لثلر وابسته اى كه زير تلم هلى مختلف نويستده ويا يااعنوان هاق مكلف جات شده است یافت 

صفحه 4:
اصول یاریس اولین قانون فیرست نویسی بین المللی» حاصل اولین همایش بین المللی متخصصان فهرست نویسی به میزبانی ایفلا در پاریس ودر سال 4660 است. اين قواعد مبنایی برای گسترش و توسعه همه استاندارد های فهرست نویسی معاصر فراهم آورد. قواعد فهرست نویسی آنگلوآمریکن مهم ترین و پرلستفاده ترین قواعد فهرست نویسی در جهان محسوب می اين قواعد بارها مورد بازنگری قرار گرفت. امروزه به وجود آمدن نیازهای تازه در کتابخانه ها و مراکز اطلاعاتی» لزوم تغییر در خلق پیشینه های کتابشناختی؛ ذخیره و برون داد آن ها را اجتناب ناپذیر کرده است. 

صفحه 5:
اف آر بی آر چیست؟ الگویی که برای سازگاری با نیازهای جدید طرلحی و ایجاد شده است. الگوی ملزومات کارکردی برای بيشينه هاى كتابث (اف.آر.بی.آر) است که درسال 900 از سوی ایفلا به وجود آمد. الكوى مفهومى اف.آر.بى.لر ديدكاهى كلى ازجهان كتابشناختى ارائه مى دهد و به عنوان ابزارى كليدى برا انجام وظايف كاربرمحور بازيابى» شناسايى »انتخاب و دسترسى به اطلاعات مورد توجه قرارمى كيرد. اف.آر.بى.لر بر روابط كتابشناختى بين دو يا جند موجوديت ‎Gb ASG‏ اين روابط به منزله ابزارى براى ترسيم ارتباط بين يك موجوديت و ساير موجوديت هاى مرتبط ديكر تلقى مى شوند و به كاربر كمك خواهد كرد كه به جستجو در جهان كتابشناسى بيردازد و بين موجوديت ها رابطه برقرار كند. 

صفحه 6:
در این مدل جداسازی موجودیت هایی که در صدر جستجوی کاربران قرار دارند مبنای عمل مى باشد. ویژگی های هر موجودیت و همچنین ارتباط میان موجودیت که برای کاربران بیشترین اهمیت را در مرحله ‎ala‏ مشخص شده و امکان مرور اطلاعات در کل موجودیت های پيشینه های کتابشناختی را فراهم آورد. عملکرد اف.آر.بی.آر مبتنی بر اهدافی است که عبارتند از: یافتن مدرک شانیی مدرک انتخاب مدرک دسترسی به مدرک راهبری میان مدرک ۲ برقراری ارتباط میان مدرک به طور کلی علاوه بر موارد ذکر شده در بالاء اين الگو دارلی دو هدف عمده است: یکی برآوردن نیاز کاربران؛ و دیگری ارانه برای سطح حداقل پيشینه های کتابشناختی» تا هم نیاز کاربران به درستی برآورده شود و هم هزینه های فهرستنویسی کاهش یابد. مى ‎v‏ ‎v‏ ‎v‏ ‎v‏ ‎v‏ 

صفحه 7:
19 roy ‏مئولیت منايع‎ موجودیت های اف.آر.بی.آر ‎ee‏ موره | ‎os‏ ]هنت[ اثز ‎ ‏موجودیت های الگوی اف.آر.بی.آر شامل سه گروه به شرح زیر است: ‏گروه اول شامل آثار هنری یا فکری (معنوی) است که در پيشینه های کتابشناختی توصیه شده اند: اثرء برداشت: قالب؛ مدرک ‏۲ گروه دوم شامل موجوديت هايى است که مسئول محتوای هنری یا فکری هستند: شخص یا تنالگان ‏7 گروه سوم شامل موجودیت هایی است که موضوع اثر هنری یا فکری را مشخص می کنندز مفهوم؛ شىء؛ رويداد و مكان ‏بى.آر روى موجوديت هاى كروه يك (يعنى اثرء برداشت؛ قالب؛ مدرك) تمركز دارد. كروه جديد ايفلا با نام "فرانار" كه به أن "فرد" (اف.آر.اى.دى) هم مى كويند؛ با همكارى تام دلسی روی گروه دوم و "فرسار" (اف.آر.سار) رويى كروه سوم اتمركز دارند. كروه دوم و سوم موجوديت ها به مستندات توجه دارند» گروه دوم به ستند مولف و گروه سوم به مستند موضوع تمرکز دارند. ‎ ‏اف] 

صفحه 8:
شمای زیر نشان دهنده رابطه در یکی از اين موجودیت ها است دهده ‎A ۷‏ 

صفحه 9:
موجودیت های گروه یک “” اثر مخلوق هنرى يا معنوى در اين الكوء اثر ناميده مى شود. شاهنامه فردوسى به عنوان يك اثر مى باشدء در 01 00 سن يا دف وبرايش خاص از أن نيسث» بلكه مقصود آن مفهوم و محتوایی است که در پس همه ويرايش هاى اين اثر نهفته است. با توجه به اين كه شاهنامه فردوسى يك مفهوم انتزاعى و ذهنى است» و مرز دقيق و صريحى براى اين موجوديت نمى توان تعريف كرد. برداشت درک و برداشت های مختلف یک اثر هنری یا معنوی را منعکس می کند. ویرایش های مختلف از یک اثر» ترجمه های مختلف یک اثر به عنوان برداشت های یک اثر در نظر گرفته می شوند. اگر محتوا خیلی تغییر کند» حاصل کار یک اثر جدید است. از اين رو ترجمه همراه با تفسیر بازنویسی اقتباس برای کودکان تقلید و ... آثار جدید محسوب می شوند. 

صفحه 10:
:مثال 0 اثر: نظريه هاى رشد نوشته ويليام كرين برداشت 0: متن و تصاوير ويرايش 0 برداشت ©: متن و تصاوير ويرايش © برداشت ©: ترجمه فارسى اين اثر :مثال © اثر 0: شاهنامه فردوسى اثر ©: زن در شاهنامه توسط رودابه رزمجويى اثر ©: رستم و سهراب: بركرفته از شاهنامه فردوسى توسط مرجان فولادوند 

صفحه 11:
قالب شکل فیزیکی شامل کتاب» مجله؛ لوح فشرده و تمام رونوشت های یک نسخه خطی قالب آن محسوب می شود. هرگونه تغییر در اندازه قلم. قطع اثر» ناشر و ... قالب جدیدی را بوجود .می آورد :مثال اثر) : دیوان حافظ .برداشت) : آثر اصلی که متن کامل دیوان را شامل می شود قالب) : لوح فشرده دیوان خواجه حافظ برداشت : ترجمه آلمانی توسط یوزف فون هامریورگشتال با عنوان مه ) قالب0 : کتاب منتشر شده در سال 19720 م. توسط انتشارت گثورگ اولمز ورلاگ 

صفحه 12:
¥ مدرک .هر نسخه منحصر به فرد از قالب را مدرک می گوییم :مثال اثر: رباعیات حکیم برداشت : رباعیات حکیم عمر خیام: فارسی. انگلیسی» عربی, آلمانی» فرانسه قالب) : کتابی که در سال 1720 توسط انتشارات نگاه منتشر شده است مدرک)) : نسخه موجود در کتابخانه ملی به شماره بازیابی 60960896 وقتی که فرایند تولید یک اثر به پایان رسید و اثر منتشر شد در اين زمان اكر در يك نسخه خاص تغییراتی به وجود آورده شود (برای مثال صحافی مجدد یک کتاب در کتابخانه)» اين دیگر یک برداشت یا یک قالب ,جدیدی نیست؛ بلکه یک نمونه یا مدرک خوانده می شود 

صفحه 13:
Lo» a موجودیت های گروه یک 

صفحه 14:
طبق شکل اسلاید قبل» روابط بین موجودیت های گروه یک اف.آر.بی.آر به این شکل است که یک اثر میتواند چند برداشت داشته باشد (دوفلش از اثر به برداشت در شکل, نمایانگر اين مسئله است)؛ در حالیکه برداشت فقط دربردارنده محتوای یک اثر است. یک برداشت میت اند در یک یا چند قالب تجسم بيدا كند و همینطور یک قالب میتواند یک یا چند برداشت ممكن است يك يا جذ را در خود جای دهد. از یک قالب 2 مدرک موجود باشد؛ اما یک مدرک فقط یک قالب دارد. فلشی که از اثر به .خودش کشیده شده» نشان می دهد که اثر با اثر هم میتواند روابطی داشته باشد ار و بر داشت به محنو| اشاره می کنند و قالب و مدرک به شکل توجه می کنند 

صفحه 15:
موجودیت های گروه دو :موجودیت های این گروه شامل :قخص و قالگان می بلشد که در ذبل به آنها اشاره می شود ‎se‏ شخص .به فردی گفته می شود که در خلق یک اثر نقش دارد یا این که موضوع یک اثر به وی اختصاصا داده شده است :مثال 7 سعدی شیرلزی پروین اعتصامی ” تنالكان سازمان» كروه؛ افراده نمایشگاه» كنكره و ... كه يا در مسئوليت خلق يك اثر شريك هستند يا اين که اثر راجع به آنهاست :مثال سازمان مدیریت و برنامه ریزی نمایشگاه بین المللی کتاب تهران 

صفحه 16:
موجودیت های گروه سه موجودیت های این گروه شامل: مفهوم» اشیاء رویداد و مکان می باشد که در زیر به آنها اشاره :میشود مور 7 محتوای یک آثر که نشان دهنده افکار و عقاید پدید آورنده آن است. اين مفهوم میتواند رشته های ,مختلف علوم. مکتب های مختلف فکر (فلسفی؛ دینی سیاسی...) نظریه هاء فنون و غیره باشد :مثال دموكراسى اقتصاد شعر فارسى 

صفحه 17:
” اشياء ‎oe‏ اشياى موجود در طبيعت؛ اشياى ساخت دست بشر و... مى شود آزادی ‎ ‏7 رویداد ‏شيل رویدادهای تاریخی برهه ای از زمان» عصر تاریخی و ... می شود ‏جنگ ایران و عراق 4999-4087 حمله مغول ها به ابران ‏7 مکان ‎ ‏میتواند یک مکان تاریخی باشد یا در عصر حاضر نیز موجود باشد و یا اینکه زمینی یا ماورای .زمینی و يا ... باشد ‏:مثال ‏کاخ گلستان خورشید مرز جلفا 

صفحه 18:
مزایای اف.آر.بی.آر *** دستیابی به یک شکل بیان مشخص از یک اثر خاص را امکان پذیر می سازد. ** دستیابی همزمان به اطلاعات مربوط به یک آثر و تمام شکل بیان های مختلف آن اثر در موجودی پایگاه مورد جستجو را که ممکن است در قالب های گوناگون باشد میسر می سازد. ** امکان رسیدن به محمل های گوناگون را که محتوای اطلاعاتی مورد جستجو می تواند در آنها ذخیره شده باشد فراهم می آورد. 7 * به طبقه بندی اثر بر اساس شکل بیان و محمل های ذخیره سازی آن می پردازد. ** ردگیری اطلاعات و رسیدن به پيشینه های مدارکی که ممکن است در رسیدن و برآورده ساختن نیاز اطلاعاتی مناسب تر باشند ممکن می سازد. ** اين مدل به گونه ای طراحی شده است که بتواند کارکردهایی چون فراهم آوری در مجموعه سازی» فهرستنویسی مديريت بيشينه هاء امانت و امانت بین کتابخانه ای را پیش بینی کند. #۶ کاهش دوباره کاری در فهرستنویی مدارک *** اف.آر.بی.آر تا حد ممکن گستره وسیعی از محمل های گوناگون مانند منابع کاغذی؛ منابع دیداری و شنیداری نقشه هاء منابع سه بعدی و مانند آن را دربرمی گیرد. 

صفحه 19:
معايب اف.آر .بى.آر نياز به ارتقاى قواعد فهرستنويسى بر يايه اف.آر.بى.آر نياز به ايجاد ساختارى بر يايه اف.آر.بى.آلر براى ركوردهاء استاندارد كدكذارى؛ جارجوب جهت اجرای اف.آر ‎i}‏ ‏.ار .بی.ار انياز به ارتقا و آزمايش ابزارها و نرم افزارهايى که تبدیل رکوردها را بر پایه اف آر _بی,آر ممکن سازد. نیاز به ارتقاء كسترش و آزمايش ابزارهاى مختلف براى بياده سازى اف.آر.بى.آر نیاز به هدایت مطالعات بر پایه اف.آر.بی.آر چگونگی تبدیل داده های موجود یا استانداردهای مختلف به مدل اف.آر.بی.آر نیاز به ارتقای استاندارد مستندات آثار بر پایه اف.آر.بی,آر نیاز به دستنامه و نمونه اجرایی از اف.آر_بی.آر نیاز به ارتقاء گسترش و طراحی رابط کاربر مناسب 

صفحه 20:
نتیجه گیری الگوی اف.آر.بی.آر نسبت به مارک و دیگر الگوهای فهرستتویسی الگوی بهتری را ارئه می دهد. از نظر نقاط دسترسیء آسان تر شدن کار برای کاربران» قرار دادن آثار مشابه در كنار هم. نسبت به الگوهای قبلی برتری دارد. اين الگو برای کاربر قابل فهم است. پایین بودن هزینه ها در اين الگو از نکات مهم و قابل توجه می 7 مدل اف.آر.بی.آر سلسله مراتبی است. به عنوان پدیده ای جدید در سازماندهی اطلاعات کاربر محور و کاربر مدار است. یادگیری آن آسان و راحت است و فهرست نویسان نمیتواند سليقه خودشان در فهرست نویسی دخالت .دهند اگر این الگو عملی و کاربردی و فراگیر شود بسیاری از مشکلات سازماندهی اطلاعات رفع می شود. کاربر با .یک جستجو می تواند به تمام موجودیت های مربوط به یک آثر را یکجا دسترسی پیدا کند 

صفحه 21:
COO Qesvuve Orsoripiod wad @rvess توصیف و دسترسی منبع 

صفحه 22:
مقدمه ویرایش اول قواعد فهرستنویسی انگلوامریکن در سال 10078 منتشر شد. اين قواعد مربوط به انتخاب نقاط دسترسی و فهرستنویسی منابع غیرکتابی بود. به دلیل خلق لستانداردی بین المللی» ویرایش اول قواعد هر توتی آنگراتریکن بازنگری و در سال “09706 ويرايش دوم آن منتشر شد و با استاندارد بين المَلى توصیف کتابشناختی (آی.اس,بی.دی) یکپارچه گردید و به عنوان استاندارد بین المللی توصیف کتابشناختی» شناخته شد. 7 پس از انتشار ويرايش دوم قواعد فهرستنويسى انكلوامريكن؛ برای سازگاری قوانین با منابع جدید از/قبی نشریه هاء منابع الکترونیکی و منابع پیوسته؛ ویرایشهای متعددی با همان ساختار قبلی در بین سا 6 666 و 0006 بر روی آن صورت گرفت. در سال 19060 الگوی ملزومات کارکردی های کتابشناختی (اف.آر.بی.لر) و در سال 60009 الگوی ملزومات کارکردی داده های مستند (اف.آر.ای.دی) از سوی ایفلا معرفی شد. بر مبنای اين دو الگوی مفهومی» پیش نویس استاندارد توصیف و دسترسی منابع (آر.دی.ای) در سال 0000260 از سوی کمیته همکاری مشترک برای تامین نیازهای موجود ظهور یافت. متن کامل آن در ژوئن 000000 با عنوان ‎Gal» Gee ROB ۷۷‏ بازخوردهای بین المللی ارانه گردید. 

صفحه 23:
آر. دى. إى مؤيد الالح للدت كد كتايخادةقا أكنون در محيط اطلاعات رقمي و وب عمل مي‌کنند و ناگزیر بايد ارتباط فرادادههاء يديدآوران» و کاربران خارج لز کتابخانه را مشخص کنند. آر. دی. ای از يكپارچه‌سازي ركوردهاي فهرستنويسي كتابخانه‌اي با فراداده‌هايي که توسط جوامع دیگر به‌وجود آمده است پشتيباني مي‌کند و در نتیجه استفادة بهینه و تازه‌اي را از ركوردهاي كتابخانه‌اي ایجاد مي‌نماید. آر. دی. ای از مشورت با گروههاي داخل و خارج از جامعة كتابداري بهرسند است. علاوه بر اين» كميتة مشترك سازماندهی (1690) ضمن کار با اف.آريبي آر.» و اف.آر.ا.دي.؛ با سازمانهای زیر نیز همکاری دارد: دابلین کور و سایر جوامع وب مفهومی» براي مقایسه مدلهاي مفهومي و استانداردهاي مورد استفاده آنها. (در مورد پیوند و ایجاد اتحاد. کوششهایی مبتنی بر توصیه‌های برآمده از گرده‌مانیهای این گروهها در حال پیشرفت است) 

صفحه 24:
دفتر گسترش شبكة کتابخانه کنگره و دفتر استانداردهاي «مارك» به منظور اطمینان از سازگاري آرردی!. با مارک ۲۱. (به سرپرستی کتابخانة ملي بریتانیاه کتابخانه و آرشیو کانادا. و کتابخانة کنگره يك گروه کار براي هماهنگ‌سازي آر. دی. !. با مارك 0 به‌وجود آمده است) «اجلاس خبرگان ایفلا در زمينة گدهاي بين‌المللي فیرستنویسی». که مسئولیت تجدیدنظر و یه روزرساني «اصول پاریس» را - که انگلوآمریکن مبتني بر آن است - برای تدوین اصولي مناسّب با قرن 00 به عهده دارد. جامعه نشرء که سياهه‌اي از اصطلاحات مشاغل را که جامعه کتابدار و ناشر بتوانند مشترکاً از آن استفاده کنند. بر استاندارد أنیکس (0000/00)) منتشر کرده 

صفحه 25:
هدفهای ایجاد استاندارد آر.دی,ای استاندارد توصیف و دسترسی به منابع با توجه به نیازهای محیط دیجیتالی طراحی شده است؛ به این معنا که استاندارد آر.دی.ای» یک ابزار پیوسته است (اگرچه متن چاپی آن منتشر شده لست)» که همه منابع از جمله مایم دیجیتالی را توصیت می کند و پيشینه های تولید شده به وسیله آن قابلیت کاربرد در محیط اینترنت و ایک های تحت وب را دارا هستند. , استاندارد محتوایی چند ملیتی است که توصیف و دسترسی به انواع منابع موجود در کتابخانه های را امکان پذیر می شازد. اين استاندارد به گونه لی طراحی شده است که قابلیت استفاده در همه زبان ها را داشته باشد. استانداردی است که سازگاری بیشتری با انواع مناع و محتواها دارد و اشتراک انواع مختلف منابع را 

صفحه 26:
% دارای دستورالعمل های قانون مدار بوده که براساس قضاوت کتابدار ساخته و استفاده از آن آسان است. این قابلیت را دارا است که علاوه بر کتابخانه. در دیگر مراکز از جمله آرشیو» موزه ها و... متناسب با نیازها به کار رود. % استانداردی کاربر مدار است. عناصر داده ای آن براساس نیازهای کاربر که در الگوی مفهومی اف.آر.بی.لر وجود دارد. تعریف شده است. داده های اطلاعاتی خلق شده توسط آر.دی.ای در یک رو: ساختار مفهومی تر به کاربر ارائه میشود. روابط کتابشناختی در آر.دی.ای گسترده تر شده است و در نتیجه مسیرهای راهبردی بیشتری را در اختیار کاربران کتابخانه قرار می دهد. ” از تولید و نگه داری کارآمد داده های اطلاعاتی حمایت میکند. داده های نوع محتوا و نوع حامل آن براساس ویژگی های استاندارد نشر انیکس تهیه شده است که استفاده دوباره از داده های ناشر را تسهیل می نماید. 

صفحه 27:
انواع توصیف در استاندارد آر.دی.ای ** توصيف کلی یا جامع ** توصیف تحلیلی ** توصيف سلسله مراتبى توصیف جامع: توصيفى است كه يك اثر را به طور كامل توصيف مى كند. به عنوان مثال: يك مجمو از يوسترهايى كه بوسيله يك كتابخانه كردآورى شده است یک جعبه شامل فیلم استریپ» یک نوار صوتى .و يك منبع كه شامل دستورالعمل هاى يك معلم است توصيف تحليلى: بخشى از يك مجموعه بزركتر را شامل مى شود. مانند يك جلد از مجموعه سه جلدى .يك زندكينامه» يا يك نقشه خاص كه زيرمجموعه يك سرى از نقشه هاست .توصيف سلسله مراتبى: شامل يك توصيف جامع و يك توصيف تحليلى است 

صفحه 28:
عناصر و سطوح توصیف در استاندارد آر.دی.ای .در استاندارد آر.دی.آی دو دسته از عناصر وجود دارند که عناصر هسته و عناصر اختیاری نامیده می شوند ناصر هسته حتما بید در یک پیشینه کتابشناختی که یک موجودیت را توصیف مینمایده وجود داشته باشد. سطح پایه توصیف استاندارد آر.دی.آی است و با سطح اول توصیف قواعد فهرسیت نویسی انگلوامریکن هم طراز است .عناصر اختیاری» عناصری جهت متمایز کردن یک موجودیت از موجودیت مشابه دیگر است عناصر هسته در بيشينه كتابشناختى كه يك موجوديت مربوط به يك منبع را توصيف مى كند؛ باید شامل همه عناصر هسته ای که برای آن موجودیت کاربرپذیر است باشد. همچنین پیشینه كتابشناختى براى اينكه يك موجوديت را از یک با چند موجودیت دیگر که دارای اطلاعات کتابشناختی مشابه است؛ تفکیک نماید. باید شامل عناصر اضافی یا 

صفحه 29:
گزینه های موجود در متن استاندارد آر.دی.ای در استاندارد آر.دی.ای برخلاف قواعد فهرستنویسی انگلوامریکن که توصیف براساس نوع مواد صورت میگیرد و هر فصل مربوط به یک نوع خاص از منابع است. در استاندارد آر.دی.ای دستورالعمل های توصیف همه انواع منابعء با هم یکسان و مشابه است. و در هربخش, دستورالعمل های کلی برای توصیف همه لنواع منابع داده شده است. 7 گزینه های موجود در استاندارد توصیف و دسترسی به منابع موارد زیر هستند: ” قوانینی با عنوان جایگزین: این گزینه به کتابدار اجازه می دهد تا قانونی متفاوت از دستورالعملی که قبل ‎oad‏ به کار ببرد. % عناصر اضافی: عناصری هستند که علاوه بر عناصر هسته؛ برای متمایز کردن یک منبع از منبع دیگر با ویژگی های مشابه به کار میروند. مثلا در ناحیه اثر» عنوان اثر یک عنصر هسته است که باید حتما در یک پیشینه ذکر شود ولی اگر در منبع دیگر با همان عنوان وجود داشته باشد» عناصر اضافی مثل قالب اثرء زبان اثرء تاريخ اثر برلى تشخيص اين دو منبع از يكديكر به كار مى رود. 

صفحه 30:
% عناصر اضافه انتخابی: که به فهرستنویس اجازه می دهد براساس خط مشی سازمان خود» برخی از عناصر را حذف یا اضافه کند. به عنوان مثال» اگر عنوان منبعی بلند بوده می توان برخی از مطالبی را که به مطلب ضرر نمی رساند» حذف کرد. عبارت «اگر به نظر فیرستنویس مهم تلقی می شود... قضاوت و تشخیص فهرستنویس به کار رود. قوانینی است که میتواند بر 

صفحه 31:
روابط کتابشناختی در استاندارد آر.دی.ای روابط یا پیوند کتابشناختی به رابطه ای گفته می شود که میان دو یا چند اثر در جهان کتابشناختی برقرار است. روابط کتابشناختی» نقش مهمی را در کمک به کاربر جهت یافتن منابع مورد نیازش ایفا می کند. آر.دی.ای برای تهیه پيشینه های کتابشناختی» هدفهایی را تعیین کرده است. که عبارتنداز: یافتن همه آثاری که یک اثر یا یک برداشت خاصی از آن اثر را دربرمیگیرد. یافتن همه منابع مربوط به یک فرد. خانواده یا تنالگان یافتن همه منابع مرتبط به یک موضوع شناسایی فرد. خانواده و تنالگان (برای مثال تایید کند که موجودیت توصیف شده با موجودیت مورد جستجو هماهنگی دارد. یا تشخیص بین دو یا چند موجودیت با نامهای یکسان و مشابه). فهم روابط بين دو يا جند موجوديت فهم روابط بين موجوديت توصيف شده و نامى كه موجوديت به وسيله آن شناخته مى شود. 

صفحه 32:
هدفهای ذکر شده وجود روابط کتابشناختی را در پیشینه های کتابشناختی نشان می دهد. در قواعد فهرستنویسی انگلوامریکن نیز روابط کتابشناختی ثبت می گردید» ولی ماهیت و نوع روابط متس نود درحالی که در استاندارد آردی.ای با استفاده ار اصطلاحات و واژگان هار شدهء نوع روابط مشخص می گردد. در محیط چیوسته جهت استفاده بهتر از روابط کتابشناختی» مهم ‎Gul,‏ که نوع روابط مشخص باشد :برای مثال در قواعد انگلوامریکن نام فرد.... در استاندارد آر.دى.اى نام فرد 

صفحه 33:
استاندارد آر.دی.ای دارای سه پیوست از مشخص کننده های روابط می باشد: پیوست 1 : روابط بین منبع و افراد» خانواده و تنالگان مرتبط به منبع ۰ پیوست ل : روابط بین آثار» برداشت. قالب و موردها ۰ پیوست ) : روابط بین افراده خانواده و تنالگانها مشخص کننده های روابط در پیوست 1" و ل, در تشخیص منابع اطلاعاتی مختلف کمک زیادی می کنند. پیوست ) برای ثبت داده های مستند مفید است. نقش دهنده های روابط براساس موجودیت های اف.آر.بی.آر سازماندهی شده است تا یافتن اصطلاح مناسب آسان شود. 

صفحه 34:
تغییر قوانین در مقایسه با قواعد انگلوامریکن برخی از قوانین و ساختارهای تغبیر يافته در آر.دی.ای نسبت به انگلوامریکن» به شرح زیر است: مبنای توصیف: در قواعد انگلوامریکن» اطلاعات و داده های پيشینه براساس نوع منبع تهيه مى شود؛ درحالیکه در آر.دی.ای نوع توصیف اعم از تحلیلی» جامع و سلسله مراتبی مهم است. منبع اخذ اطلاعات: در قواعد فهرستنویسی انگلوامریکن منبع اصلی اخذ اطلاعات براساس نوع منبع اطلاعاتی متفاوت است و براساس نوع منبع مشخص می شود؛ ولی در آر.دی.ای منبع اصلی به منبع مستند اخذ اطلاعات تبدیل و براساس سه دسته بندی (منابع دارای یک یا چند صفحه؛ برگ» ورق و...؛ منابع متشکل از تصاویر متحرک و منابع دیگر) انتخاب می شوند. آر.دی.ای در رابطه با تصحیح اشتباهات رویکرد متفاوتی را برگزیده است. در قواعد انگلوامریکن» ‎i‏ یج می شده اما آر.دی.ای فهرستنویس را راهنمایی می کند تا اشتباهات را اطلاعاتی ظاهر شده» ثبت و یادداشتی را ایجاد کند و آن را تصحیح شده رائه 

صفحه 35:
نتيجه ككيرى استاندارد آر.دی.ای یک استاندارد محتوایی است که برای محیط دیجیتالی طراحی شده است. آر.دی.ای براساس انگلوامریکن ساخته شده و در نتیجه برخی دستورالعمل های آن را نیز به کار می برد. این استاندارد؛ بر الگوهای مفهومی کاربرمدار ایفلا یعنی اف.آر.بی.آر و اف.آر.ای.دی و + بر ران انب تمركز دارد و مجموعه دستورالعمل هاى أن براساس قوانين فهرستنويسى بيك المللی است. استفاده از استاندارد آر.دی.ای گام بزرگی در جهت ساخت فهرستها و نظام هاى ذخيره و بازیابی پیشرفته تر است. به نظر می رسد در چند سال آینده استاندارد آر.دی.ای جایگزین قواعد فهرستنویسی انگلوامریکن کتابخانه ها و سایر مراکز اطلاع رسانی ایران گردد. در نتيجه؛ کتابداران باید ساختار جدید استاندارد آر.دی.ای را بشناسند و با بخشهای مختلف آن آشنا باشند. یکی از گزینه های مهم در شناخت استاندارد آر.دی,دی این است که کتابداران و فهرستنویسان ساختار و ویژگی های الگوهای مفهومی اف.آر.بی.لرء اف.آر.ای.دی و نیازهای کاربر تعریف شده در آنها و همچنین قوانین فهرستنویسی بین لمللی را بشناسند. طراحان پایگاه های اطلاعاتی و نرم افزارهای کتابخانه ای نیز باید با الگوهای مفهومی و استاندارد نوین آر.دی.ای آشنا شوند تا بتوانند نظامهای خود را براساس هدفها و کارکرد های مطرح شده در آنها پیاده سازی کنند. 

صفحه 36:
منابع . فدائی» غلامرضا (190). بدیلی برای اف.آر | مرادی» خدیجه و حاجی زین العابدینی» محسن. تغیبر قواعد فهرستنویسی استاندارد توصیف و احمدی نیکوسادات؛ اجاق» فرخنده سادلت و نامور زهرا. (900). استانداردهای ابرداده ای. تهران. نشر چاپار. 190۳-90 خوشبخت. ملیکا (0600). معرفی مدل ملزومات کارکردی پيشینه های کتابشناختی. مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات» ‎OP‏ ©00-©029. ,.لر؟. تحقیقات اطلاع رسانی و کتابخانه/های .6-48 ‏ص.‎ PO ole (MOO serve ‏فتاحی, رحمت الله (0©76). روابط كتابشناختى در فیرستنویسی توصیفی. فصلنامه کتابداری و‎ .©©©©-0<0< ‏اطلاع رسانى.‎ رخشانى؛ مريم؛ نوكاريزى؛ محسن؛ حاجی زین العابدینی» محسن ‎ne (JODO)‏ منابع ی. در مقایسه با فواعد فورستنویسی انگلوامریکن. فصلنامه مطالعات ملی اینترنتی در آر.دی.ای کتابداری و سازماندهی اطلاعات. دسترسی به منابع (026)جایگزین قواعد فهرستنویسی انگلوامریکن. فصلنامه کتابداری و اطلاع رسانی. 

بسم الله الرحمن الرحیم عنوان ارائه: عنوان ارائه: ‏FRBR & ‏RDA ‏FRBR & RDA 1 2 FRBR FRBR Functional Requirements for Bibliographic Records الگوی ملزومات کارکردی برای پیشینه های کتابشناختی مقدمه یک9ی از مهمتری9ن اهداف عل9م اطالعات و دان9ش شناس9ی(علوم کتابداری و اطالع رس9انی س9ابق) س9ازماندهی و بازیابی اطالعات است .حرفه مندان و متخص9صان این حوزه همواره به دنبال راه هایی برای بازیابی بهتر و سریع ت9ر اطالعات هستند .عالوه بر ای9ن آنه9ا در تالش هس9تند ت9ا بازیاب9ی را ب9ه شک9ل ی9ک دس9ت و جهان9ی امکان پذی9ر س9ازند .تالشهای متخص9صان فهرس9تنویسی باعث تدوین قواعد فهرست نویسی انگلوامریکن و طرح مارک شد. فهرس9ت نویس9ی ب9ه مفهوم امروزی از قرن 15رواج یاف9ت و در نتیج9ه افزای9ش مواد کتابخان9ه ای و نیاز کاربران تکامل پیدا کرد. قواع9د آنتون9ی پانیتس9ی ک9ه در س9ال 1841منتش9ر ش9د و شام9ل 91قانون بود نخس9تین قواع9د فهرس9ت نویس9ی مهم و امروزی بود و برای9ن پای9ه اس9توار بود ک9ه در حقیق9ت هدف جس9تجوگردرفهرست تنه9ا ی9ک کتاب نیس9ت بلک9ه اثری اس9ت که در کتاب وجود دارد .تفاوت کتاب ب9ا اث9ر در ای9ن اس9ت که اث9ر محتوای فکری کتاب را دربرمی گیرد و ممکن اس9ت بتوان آ9ن اث9ر را در ویرایش ها ،ترجمه ها یا آثار وابسته ای که زیر نام های مختلف نویسنده و یا با عنوان های مختلف چاپ شده است یافت. 3 4 اص9ول پاری9س اولی9ن قانون فهرس9ت نویس9ی بین الملل9ی ،حاص9ل اولین همایش بین الملل9ی متخصصان فهرس9ت نویسی ب9ه میزبان9ی ایفال در پاری9س ودر س9ال 1961اس9ت .ای9ن قواع9د مبنای9ی برای گس9ترش و توس9عه هم9ه استاندارد های فهرست نویسی معاصر فراهم آورد. قواع9د فهرست نویسی آ9نگلوآمریکن مهم ترین و پرا9ستفاده ترین قواعد فهرست نویس9ی در جهان محسوب می شود، این قواعد بارها مورد بازنگری قرار گرفت. امروزه ب9ه وجود آمدن نیازهای تازه در کتابخان9ه ه9ا و مراک9ز اطالعات9ی ،لزوم تغیی9ر در خل9ق پیشینه های کتابشناختی ،ذخیره و برون داد آن ها را اجتناب ناپذیر کرده است. اف آر بی آر چیست؟ الگوی9ی ک9ه برای س9ازگاری ب9ا نیازهای جدی9د طرا9ح9ی و ایجاد شده است ،الگوی ملزومات کارکردی برای پیشینه های کتابشناختی (اف.آر.بی.آر) است که درسال 1998از سوی ایفال به وجود آمد. الگوی مفهومی اف.آر.بی.آ9ر دیدگاه9ی کل9ی ازجهان کتابشناخت9ی ارائه می ده9د و به عنوان ابزاری کلیدی برای انجام وظایف کاربرمحور بازیابی ،شناسایی ،انتخاب و دسترسی به اطالعات مورد توجه قرارمی گیرد. اف.آر.بی.آ9ر بر رواب9ط کتابشناخت9ی بی9ن دو ی9ا چن9د موجودی9ت تاکی9د دا9رد ،ای9ن رواب9ط ب9ه منزله ابزاری برای ترس9یم ارتباط بی9ن ی9ک موجودی9ت و س9ایر موجودی9ت های مرتب9ط دیگ9ر تلق9ی م9ی شون9د و ب9ه کاربر کم9ک خواهد کرد که به جستجو در جهان کتابشناسی بپردازد و بین موجودیت ها رابطه برقرار کند. 5 در ای9ن مدل جداس9ازی موجودی9ت های9ی ک9ه در ص9در جس9تجوی کاربران قرار دارن9د مبنای عم9ل می باشد. ویژگ9ی های ه9ر موجودی9ت و همچنی9ن ارتباط میان موجودی9ت ک9ه برای کاربران بیشتری9ن اهمی9ت را در مرحله جس9تجو دارد ،مشخ9ص شده و امکان مرور اطالعات در ک9ل موجودی9ت های پیشین9ه های کتابشناخت9ی را فراهم می آورد .عملکرد اف.آر.بی.آر مبتنی بر اهدافی است که عبارتند از: یافتن مدرک9 شناسایی مدرک انتخاب مدرک9 دسترسی به مدرک راهبری میان مدرک9 برقراری ارتباط میان مدرک ب9ه طور کل9ی عالوه بر موارد ذک9ر شده در باال ،ای9ن الگ9و دارا9ی دو هدف عمده اس9ت :یکی برآوردن نیاز کاربران؛ و دیگری ارائ9ه ا9لگوی9ی برای س9طح حداق9ل پیشین9ه های کتابشناخت9ی ،ت9ا ه9م نیاز کاربران ب9ه درستی برآورده شود و هم هزینه های فهرستنویسی کاهش یابد. 6 7 موجودیت های اف.آر.بی.آر موجودیت های الگوی اف.آر.بی.آر شامل سه گروه به شرح زیر است: گروه اول شامل آثار هنری یا فکری (معنوی) است که در پیشینه های کتابشناختی توصیه شده اند: اثر ،برداشت ،قالب ،مدرک گروه دوم شامل موجودیت هایی است که مسئول محتوای هنری یا فکری هستند: شخص یا تنالگان گروه سوم شامل موجودیت هایی است که موضوع اثر هنری یا فکری را مشخص می کنند:9 مفهوم ،شیء ،رویداد و مکان اف.آر.بی.آر روی موجودیت های گروه یک (یعنی اثر ،برداش9ت ،قالب ،مدرک) تمرک9ز دارد ،گروه جدید ایفال با نام "فرانار" که ب9ه آ9ن "فرد" (اف.آر.ای.د9ی) ه9م م9ی گوین9د ،ب9ا همکاری تام د9لس9ی روی گروه دوم و "فرس9ار" (اف.آر.س9ار) روی9ی گروه سوم تمرک9ز دارند .گروه دوم و س9وم موجودی9ت ه9ا ب9ه مس9تندات توج9ه دارن9د ،گروه دوم 9ب9ه مس9تند مول9ف و گروه س9وم ب9ه مستند موضوع تمرکز دارند.9 شمای زیر نشان دهنده رابطه در یکی از این موجودیت ها است اثر :هری پاتر برداشت :متن فارسی قالب1ن شر الف مورد کتابخانه الف قالب 2نشر ب مورد کتابخانه ب برداشت :متن آلمانی قالب1 نشر الف قالب 2نشر ب برداشت :متن فرانسه قالب1 نشر الف 8 موجودیت های گروه یک اثر مخلوق هنری ی9ا معنوی در ای9ن الگ9و ،اث9ر نامیده م9ی شود .شاهنام9ه فردوس9ی ب9ه عنوان ی9ک اث9ر م9ی باشد ،در اینج9ا منظور یک مت9ن ی9ا یک ویرای9ش خاص از آ9ن نیس9ت ،بلک9ه مقص9ود آ9ن مفهوم و محتوای9ی اس9ت که در پس هم9ه ویرای9ش های ای9ن اث9ر نهفت9ه اس9ت .با توجه به ای9ن ک9ه شاهنام9ه فردوس9ی ی9ک مفهوم انتزاع9ی و ذهن9ی است، و مرز دقیق و صریحی برای این موجودیت نمی توان تعریف کرد. برداشت درک و برداش9ت های مختل9ف ی9ک اث9ر هنری ی9ا معنوی را منعک9س م9ی کند .ویرای9ش های مختل9ف از ی9ک اثر، ترجم9ه های مختل9ف ی9ک اث9ر ب9ه عنوان برداش9ت های مختل9ف ی9ک اث9ر در نظ9ر گرفت9ه م9ی شوند .اگر محتوا خیل9ی تغیی9ر کن9د ،حاص9ل کار ی9ک اث9ر جدی9د اس9ت ،از ای9ن رو ترجم9ه همراه ب9ا تفس9یر بازنویسی اقتباس برای کودکان تقلید و ...آثار جدید محسوب می شوند. 9 10 :مثال 1 اثر :نظریه های رشد نوشته ویلیام کرین برداشت :1متن و تصاویر ویرایش 1 برداشت :2متن و تصاویر ویرایش 2 برداشت :3ترجمه فارسی این اثر :مثال 2 اثر :1شاهنامه فردوسی اثر :2زن در شاهنامه توسط رودابه رزمجویی اثر : 3رستم و سهراب :برگرفته از شاهنامه فردوسی توسط مرجان فوالدوند  قالب شکل فیزیکی شامل کتاب ،مجله ،لوح فشرده و تمام رونوشت های یک نسخه خطی قالب آن محسوب می شود .هرگونه تغییر در اندازه قلم ،قطع اثر ،ناشر و ...قالب جدیدی را بوجود .می آورد :مثال اثر : 1دیوان حافظ .برداشت : 1اثر اصلی که متن کامل دیوان را شامل می شود قالب : 1لوح فشرده دیوان خواجه حافظ برداشت : 2ترجمه آلمانی توسط یوزف فون هامر-یورگشتال با عنوان Der Diwan قالب : 2کتاب منتشر شده در سال 1973م .توسط انتشارت گئورگ اولمز ورالگ9 11  مدرک .هر نسخه منحصر به فرد از قالب را مدرک می گوییم :مثال اثر :رباعیات حکیم .برداشت : 1رباعیات حکیم عمر خیام :فارسی ،انگلیسی ،عربی ،آلمانی ،فرانسه قالب : 1کتابی که در سال 1378توسط انتشارات نگاه منتشر شده است مدرک : 1نسخه موجود در کتابخانه ملی به شماره بازیابی 3424131 وقتی که فرایند تولید یک اثر به پایان رسید و اثر منتشر شد ،در این زمان اگر در یک نسخه خاص تغییراتی به وجود آورده شود (برای مثال صحافی مجدد یک کتاب در کتابخانه) ،این دیگر یک برداشت یا یک قالب .جدیدی نیست ،بلکه یک نمونه یا مدرک 9خوانده می شود 12 13 موجودیت های گروه یک 14 طبق شکل اسالید قبل ،روابط بین موجودیت های گروه یک اف.آر.بی.آر به این شکل است که یک اثر میتواند چند برداشت داشته باشد (دوفلش از اثر به برداشت در شکل ،نمایانگر این مسئله است)، در حالیکه برداشت فقط دربردارنده محتوای یک اثر است .یک برداشت میتواند در یک یا چند قالب تجسم پیدا کند و همینطور یک قالب میتواند یک یا چند برداشت را در خود جای دهد .از یک قالب ممکن است یک یا چند مدرک موجود باشد؛ اما یک مدرک فقط یک قالب دارد .فلشی که از اثر به .خودش کشیده شده ،نشان می دهد که اثر با اثر هم میتواند روابطی داشته باشد .اثر و برداشت به محتوا اشاره می کنند و قالب و مدرک به شکل توجه می کنند موجودیت های گروه دو :موجودیت های این گروه شامل :شخص و تنالگان می باشد که در ذیل به آنها اشاره می شود شخص .به فردی گفته می شود که در خلق یک اثر نقش دارد یا این که موضوع یک اثر به وی اختصاصا داده شده است :مثال سعدی شیرا9زی پروین اعتصامی تنالگان سازمان ،گروه ،افراد ،نمایشگاه ،کنگره و ...که یا در مسئولیت خلق یک اثر شریک هستند یا این که اثر راجع به .آنهاست :مثال سازمان مدیریت و برنامه ریزی نمایشگاه بین المللی کتاب تهران 15 موجودیت های گروه سه موجودیت های این گروه شامل :مفهوم ،اشیاء ،رویداد و مکان می باشد که در زیر به آنها اشاره :میشود مفهوم محتوای یک اثر که نشان دهنده افکار و عقاید پدید آورنده آن است .این مفهوم میتواند رشته های .مختلف علوم ،مکتب های مختلف فکر (فلسفی ،دینی ،سیاسی )...نظریه ها ،فنون و غیره باشد :مثال دموکراسی اقتصاد شعر فارسی 16  اشیاء .شامل اشیای موجود در طبیعت ،اشیای ساخت دست بشر و ...می شود :مثال برج آزادی جنگل رویداد .شامل رویدادهای تاریخی ،برهه ای از زمان ،عصر تاریخی و ...می شود :مثال جنگ ایران و عراق 1359-1367 حمله مغول ها به ایران مکان میتواند یک مکان تاریخی باشد یا در عصر حاضر نیز موجود باشد و یا اینکه زمینی یا ماورای .زمینی و یا ...باشد :مثال کاخ گلستان خورشید مرز جلفا 17 مزایای اف.آر.بی.آر ‏ ‏ ‏ دستیابی به یک شکل بیان مشخص از یک اثر خاص را امکان پذیر می سازد. دس9تیابی همزمان ب9ه اطالعات مربوط ب9ه ی9ک اث9ر و تمام شک9ل بیان های مختل9ف آ9ن اثر در موجودی پایگاه مورد جستجو را که ممکن است در قالب های گوناگون باشد میسر می سازد. امکان رس9یدن ب9ه محم9ل 9های گوناگون را ک9ه محتوای اطالعات9ی مورد جس9تجو م9ی توان9د در آنها ذخیره شده باشد فراهم می آورد. به طبقه بندی اثر بر اساس شکل بیان و محمل های ذخیره سازی آن می پردازد. ‏ ردگیری اطالعات و رس9یدن ب9ه پیشین9ه های مدارک9ی ک9ه ممک9ن اس9ت در رس9یدن و برآورده ساختن نیاز اطالعاتی مناسب تر باشند ممکن می سازد. ای9ن مدل ب9ه گون9ه ای طراح9ی شده اس9ت ک9ه بتوان9د کارکردهای9ی چون فراه9م آوری در مجموع9ه سازی، فهرستنویسی ،مدیریت پیشینه ها ،امانت و امانت بین کتابخانه ای را پیش بینی کند. کاهش دوباره کاری در فهرستنویی مدارک اف.آر.بی.آ9ر ت9ا ح9د ممک9ن گس9تره وس9یعی از محم9ل های گوناگون مانن9د مناب9ع کاغذی ،منابع دیداری و شنیداری ،نقشه ها ،منابع سه بعدی و مانند آن را دربرمی گیرد. 18 معایب اف.آر.بی.آر 19 نیاز به ارتقای قواعد فهرستنویسی بر پایه اف.آر.بی.آر نیاز ب9ه ایجاد س9اختاری بر پای9ه اف.آر.بی.آ9ر برای رکورده9ا ،اس9تاندارد کدگذاری ،چارچوب جهت اجرای اف.آر.بی.آر نیاز به ارتقا و آزمایش ابزارها و نرم افزارهایی که تبدیل رکوردها را بر پایه اف.آر.بی.آر ممکن سازد. نیاز به ارتقا ،گسترش و آزمایش ابزارهای مختلف برای پیاده سازی اف.آر.بی.آر نیاز به هدایت مطالعات بر پایه اف.آر.بی.آر چگونگی تبدیل داده های موجود یا استانداردهای مختلف به مدل اف.آر.بی.آر نیاز به ارتقای استاندارد مستندات آثار بر پایه اف.آر.بی.آر نیاز به دستنامه و نمونه اجرایی از اف.آر.بی.آر نیاز به ارتقا ،گسترش و طراحی رابط کاربر مناسب نتیجه گیری الگوی اف.آر.ب9ی.آر نسبت ب9ه مارک و دیگر الگوهای فهرستنویسی الگوی بهتری را ارئه می دهد .از نظر نقاط دسترسی ،آسان تر شدن کار برای کاربران ،قرار دادن آثار مشابه در کنار هم ،نسبت به الگوهای قبلی برتری دارد .این الگو برای کاربر قابل فهم است .پای9ین ب9ودن هزینه ها در این الگو از ن9کات مهم و قابل توجه می .باشد مدل اف.آر.بی.آر سلسله مراتبی است ،9به عنوان پدیده ای جدید در سازماندهی اطالعات کاربر محور و کاربر مدار است .یادگیری آن آسان و راحت است و فهرست نویسان نمیتواند سلیقه خودشان در فهرست نویسی دخالت .دهند اگر این الگو عملی و کاربردی و فراگیر شود بسیاری از مشکالت 9سازماندهی اطالعات رفع می شود .کاربر با .یک جستجو می تواند 9ب9ه تمام موجودیت های مربوط به یک اثر را یکجا دسترسی پیدا کند 20 21 RDA RDA Resource Description and Access توصیف و دسترسی منبع مقدمه ویرای9ش اول قواع9د فهرس9تنویسی انگلوامریک9ن در س9ال 1967منتش9ر شد .ای9ن قواع9د مربوط به انتخاب نقاط دس9ترسی و فهرس9تنویسی مناب9ع غیرکتاب9ی بود .ب9ه دلی9ل 9خل9ق ا9س9تانداردی بی9ن الملل9ی ،ویرای9ش اول قواعد فهرستنویسی انگلوامریکن بازنگری و در سال 1974ویرایش دوم آ9ن منتش9ر ش9د و با اس9تاندارد بین المللی توص9یف کتابشناخت9ی (آی.اس.9بی.دی) یکپارچ9ه گردی9د و ب9ه عنوان اس9تاندارد بی9ن الملل9ی توص9یف کتابشناختی، شناخته شد. پ9س از انتشار ویرای9ش دوم قواع9د فهرس9تنویسی انگلوامریک9ن ،برای س9ازگاری قوانی9ن ب9ا مناب9ع جدی9د از قبیل نشری9ه ه9ا ،مناب9ع الکترونیک9ی و مناب9ع پیوس9ته ،ویرایشهای متعددی ب9ا همان س9اختار قبل9ی در بی9ن سالهای 1998 ،1988و 2002بر روی آن صورت گرفت. در س9ال 1998الگوی ملزومات کارکردی پیشین9ه های کتابشناخت9ی (اف.آر.بی.آ9ر) و در سال 2005 الگوی ملزومات کارکردی داده های مس9تند (اف.آرِ .ای.دی) از س9وی ایفال معرف9ی شد .بر مبنای این دو الگوی مفهوم9ی ،پی9ش نوی9س اس9تاندارد توص9یف و دس9ترسی مناب9ع (آر.دیِ .ای) در س9ال 2008از سوی کمیت9ه همکاری مشترک برای تامی9ن نیازهای موجود ظهور یافت .مت9ن کام9ل آ9ن در ژوئ9ن 2010با عنوان RDA Toolkitجهت دریافت بازخوردهای بین المللی ارائه گردید. 22 23 آر .دی .اِی مؤيد اين نكته اس9ت ك9ه كتابخانه‌ها اكنون در محيط اطالعات رقمي و وب عمل مي‌كنن9د و ناگزير بايد ارتباط فراداده‌ه99ا ،پديدآوران ،و كاربران خارج ا9ز كتابخان99ه را مشخص كنند .آر .دیِ .ای از يكپارچه‌س9ازي ركوردهاي فهرس9تنويسي كتابخانه‌اي ب9ا فراداده‌هايي ك9ه توس9ط جوام9ع ديگ9ر به‌وجود آمده است پشتيباني مي‌كند و در نتيجه استفادة بهينه و تازه‌اي را از ركوردهاي كتابخانه‌اي ايجاد مي‌نمايد. آر .دی .اِی از مشورت ب9ا گروههاي داخ9ل و خارج از جامع9ة كتابداري بهره‌من9د اس9ت .عالوه بر اين ،كميتة مشترك س9ازماندهی ( )JSCضم9ن كار ب9ا اف.آر9.بي.آر ،.و اف.آرِ .ا.دي ،.ب9ا س9ازمانهای زی9ر نیز همکاری دارد: دابلی9ن کور و س9ایر جوام9ع وب مفهوم9ی ،براي مقايس9ه مدلهاي مفهوم9ي و اس9تانداردهاي مورد استفاده آنها( .در مورد پیون9د و ايجاد اتحاد ،كوششهايی مبتن9ی بر توص9يه‌های برآمده از گردهمائيهای اين گروهها در حال پيشرفت است) 24 دفت9ر گس9ترش شبك9ة كتابخان9ه كنگره و دفت9ر اس9تانداردهاي «مارك» ب9ه منظور اطمينان از سازگاري آر.دی.اِ .ب9ا مارک ( .۲۱ب9ه س9رپرستی کتابخان9ة ملّ9ي بريتانيا ،كتابخان9ه و آرشيو كانادا ،و كتابخانة كنگره يك گروه كار براي هماهنگ‌سازي آر .دیِ .ا .با مارك 21به‌وجود آمده است) « اجالس خ9برگان ايفال در زمین9ة ُكدهاي بين‌الملل9ي فهرس9تنويسي» ،ك9ه مس9ئوليت تجديدنظ9ر و به ‌روزرس9اني «اص9ول پاريس» را -ك9ه انگلوآمريك9ن مبتن9ي بر آ9ن اس9ت -برای تدوی9ن اص9ولي مناس9ب با قرن 21به عهده دارد. جامع9ه نش9ر ،ك9ه س9ياهه‌اي از اص9طالحات مشاغ9ل را مبن9ي بر اس9تاندارد اُنيك9س ( )ONIXمنتشر کرده که جامعه کتابدار و ناشر بتوانند مشترکا ً از آن استفاده کنند. هدفهای ایجاد استاندارد آر.دیِ .ای اس9تاندارد توص9یف و دس9ترسی به مناب9ع ب9ا توجه ب9ه نیازهای محیط دیجیتال9ی طراحی شده اس9ت؛ به ای9ن معنا که استاندارد آر.دی.ای ،یک ابزار پیوسته است (اگرچه متن چاپی آن منتشر شده ا9ست) ،که همه منابع از جمل9ه مناب9ع دیجیتال9ی را توص9یف م9ی کن9د و پیشین9ه های تولی9د شده ب9ه وس9یله آ9ن قابلی9ت کاربرد در محیط اینترنت و اپک های تحت وب را دارا هستند. استاندارد محتوایی چند ملیتی است که توصیف و دسترسی به انواع منابع موجود در کتابخانه های مختلف را امکان پذی9ر م9ی شازد .ای9ن اس9تاندارد ب9ه گون9ه ا9ی طراح9ی شده اس9ت ک9ه قابلی9ت اس9تفاده در هم9ه زبان ها را داشته باشد. اس9تانداردی اس9ت ک9ه س9ازگاری بیشتری ب9ا انواع مناع و محتواه9ا دارد و اشتراک انواع مختل9ف منابع را تسهیل میکند. 25 26 دارای دستورالعمل های قانون مدار بوده که براساس قضاوت کتابدار ساخته و استفاده از آن آسان است. ای9ن قابلی9ت را دارا اس9ت ک9ه عالوه بر کتابخان9ه ،در دیگ9ر مراک9ز از جمل9ه آرشی9و ،موزه ه9ا و ...متناس9ب با نیازها به کار رود. اس9تانداردی کاربر مدار اس9ت .عناص9ر داده ای آ9ن براس9اس نیازهای کاربر ک9ه در الگوی مفهومی اف.آر.بی.آ9ر وجود دارد ،تعری9ف شده اس9ت .داده های اطالعات9ی خل9ق شده توس9ط آر.دی.ای در یک روش و ساختار مفهومی تر به کاربر ارائه میشود. رواب9ط کتابشناخت9ی در آر.دی.ای گس9ترده ت9ر شده اس9ت و در نتیج9ه مس9یرهای راهبردی بیشتری را در اختیار کاربران کتابخانه قرار می دهد. از تولید و نگه داری کارآمد داده های اطالعاتی حمایت میکند .داده های نوع محتوا و نوع حامل آن براساس ویژگی های استاندارد نشر انیکس تهیه شده است که استفاده دوباره از داده های ناشر را تسهیل می نماید. انواع توصیف در استاندارد آر.دیِ .ای توصیف کلی یا جامع توصیف تحلیلی توصیف سلسله مراتبی توصیف جامع :توصیفی است که یک اثر را به طور کامل توصیف می کند .به عنوان مثال :یک مجموعه از پوسترهایی که بوسیله یک کتابخانه گردآوری شده است ،یک جعبه شامل فیلم استریپ ،یک نوار صوتی .و یک منبع که شامل دستورالعمل های یک معلم است توصیف تحلیلی :بخشی از یک مجموعه بزرگتر را شامل می شود .مانند یک جلد از مجموعه سه جلدی .یک زندگینامه ،یا یک نقشه خاص که زیرمجموعه یک سری از نقشه هاست .توصیف سلسله مراتبی :شامل یک توصیف جامع و یک توصیف تحلیلی است 27 عناصر و سطوح توصیف در استاندارد آر.دیِ .ای .در استاندارد آر.دی.آی دو دسته از عناصر وجود دارند که عناصر هسته و عناصر اختیاری نامیده می شوند عناصر هسته حتما باید در یک پیشینه کتابشناختی که یک موجودیت را توصیف مینماید ،وجود داشته باشد. عناصر هسته در حقیقت سطح پایه توصیف استاندارد آر.دی.آی است و با سطح اول توصیف قواعد فهرست .نویسی انگلوامریکن هم طراز است .عناصر اختیاری ،عناصری جهت متمایز کردن یک موجودیت از موجودیت مشابه دیگر است پیشینه کتابشناختی که یک موجودیت مربوط به یک منبع را توصیف می کند ،باید شامل همه عناصر هسته ای که برای آن موجودیت کاربرپذیر است ،باشد .همچنین پیشینه کتابشناختی برای اینکه یک موجودیت را از یک یا چند موجودیت دیگر که دارای اطالعات کتابشناختی مشابه است ،تفکیک نماید ،باید شامل عناصر اضافی یا .گزینشی نیز باشد 28 گزینه های موجود در متن استاندارد آر.دیِ .ای در اس9تاندارد آر.دی.ای برخالف قواع9د فهرس9تنویسی انگلوامریک9ن ک9ه توص9یف براس9اس نوع مواد صورت میگیرد و ه9ر فص9ل مربوط ب9ه ی9ک نوع خاص از مناب9ع اس9ت ،در اس9تاندارد آر.دی.ای دستورالعمل های توص9یف هم9ه انواع مناب9ع ،ب9ا ه9م یکس9ان و مشاب9ه اس9ت .و در هربخ9ش ،دس9تورالعمل های کل9ی برای توصیف همه ا9نواع منابع داده شده است. گزینه های موجود در استاندارد توصیف و دسترسی به منابع موارد زیر هستند: قوانین9ی ب9ا عنوان جایگزی9ن :ای9ن گزین9ه ب9ه کتابدار اجازه م9ی ده9د ت9ا قانون9ی متفاوت از دس9تورال9عملی که قبال آمده ،به کار ببرد. عناصر اضافی :عناص9ری هس9تند که عالوه بر عناصر هسته ،برای متمایز کردن یک منبع از منبع دیگر با ویژگ9ی های مشاب9ه ب9ه کار میروند .مثال در ناحی9ه اث9ر ،عنوان اث9ر ی9ک عنص9ر هس9ته اس9ت ک9ه بای9د حتما در ی9ک پیشین9ه ذک9ر شود ول9ی اگ9ر در منب9ع دیگ9ر ب9ا همان عنوان وجود داشت9ه باش9د ،عناص9ر اضاف9ی مث9ل قالب اثر ،زبان اثر ،تاریخ اثر برا9ی تشخیص این دو منبع از یکدیگر به کار می رود. 29 30 عناص9ر اضاف9ه انتخاب9ی :ک9ه ب9ه فهرس9تنویس اجازه م9ی ده9د براس9اس خ9ط مش9ی سازمان خود، برخ9ی از عناص9ر را حذف ی9ا اضاف9ه کند .ب9ه عنوان مثال ،اگ9ر عنوان منبع9ی بلن9د بود ،می توان برخی از مطالبی را که به مطلب ضرر نمی رساند ،حذف کرد. عبارت «اگ9ر ب9ه نظ9ر فهرس9تنویس مه9م تلق9ی م9ی شود :»...قوانین9ی اس9ت ک9ه میتوان9د براساس قضاوت و تشخیص فهرستنویس ،به کار رود. روابط کتابشناختی در استاندارد آر.دی.ای رواب9ط ی9ا پیون9د کتابشناخت9ی ،ب9ه رابط9ه ای گفت9ه م9ی شود ک9ه میان دو ی9ا چن9د اث9ر در جهان کتابشناختی برقرار اس9ت .رواب9ط کتابشناخت9ی ،نق9ش مهم9ی را در کم9ک ب9ه کاربر جه9ت یافت9ن مناب9ع مورد نیازش ایفا می کند. آر.دی.ای برای تهیه پیشینه های کتابشناختی ،هدفهایی را تعیین کرده است ،که عبارتنداز: یافتن همه آثاری که یک اثر یا یک برداشت خاصی از آن اثر را دربرمیگیرد. یافتن همه منابع مربوط به یک فرد ،خانواده یا تنالگان یافتن همه منابع مرتبط به یک موضوع شناس9ایی فرد ،خانواده و تنالگان (برای مثال ،تایی9د کن9د ک9ه موجودی9ت توص9یف شده ب9ا موجودیت مورد جستجو هماهنگی دارد ،یا تشخیص بین دو یا چند موجودیت با نامهای یکسان و مشابه). فهم روابط بین دو یا چند موجودیت فهم روابط بین موجودیت توصیف شده و نامی که موجودیت به وسیله آن شناخته می شود. 31 32 هدفهای ذکر شده وجود روابط کتابشناختی را در پیشینه های کتابشناختی نشان می دهد .در قواعد فهرستنویسی انگلوامریکن نیز روابط کتابشناختی ثبت می گردید ،ولی ماهیت و نوع روابط مشخص نبود ،درحالی که در استاندارد آ.دی.ای با استفاده ار اصطالحات و واژگان مهار شده، نوع روابط مشخص می گردد .در محیط چیوسته جهت استفاده بهتر از روابط کتابشناختی ،مهم .است که نوع روابط مشخص باشد :برای مثال در قواعد انگلوامریکن نام فرد........عنوان در استاندارد آر.دی.ای نام فرد........نوع رابطه........عنوان 33 استاندارد آر.دی.ای دارای سه پیوست از مشخص کننده های روابط می باشد: • پیوست : Iروابط بین منبع و افراد ،خانواده و تنالگان مرتبط به منبع • پیوست : Jروابط بین آثار ،برداشت ،قالب و موردها • پیوست : Kروابط بین افراد ،خانواده و تنالگانها مشخ9ص کننده های رواب9ط در پیوس9ت Iو Jدر تشخی9ص مناب9ع اطالعات9ی مختل9ف کمک زیادی م9ی کنند .پیوس9ت Kبرای ثب9ت داده های مس9تند مفی9د اس9ت .نق9ش دهنده های رواب9ط براساس موجودیت های اف.آر.بی.آر سازماندهی شده است تا یافتن اصطالح مناسب آسان شود. تغییر قوانین در مقایسه با قواعد انگلوامریکن برخی از قوانین و ساختارهای تغییر یافته در آر.دی.ای نسبت به انگلوامریکن ،به شرح زیر است: مبنای توص9یف :در قواع9د انگلوامریک9ن ،اطالعات و داده های پیشین9ه براس9اس نوع منب9ع تهی9ه می شود، درحالیکه در آر.دی.ای نوع توصیف اعم از تحلیلی ،جامع و سلسله مراتبی مهم است. منب9ع اخ9ذ اطالعات :در قواع9د فهرس9تنویسی انگلوامریک9ن ،منب9ع اص9لی اخ9ذ اطالعات براس9اس نوع منبع اطالعات9ی متفاوت اس9ت و براس9اس نوع منب9ع مشخ9ص م9ی شود؛ ول9ی در آر.دی.ای منب9ع اص9لی ب9ه منبع مستند اخذ اطالعات تبدیل و براساس سه دسته بندی (منابع دارای یک یا چند صفحه ،برگ ،ورق و...؛ منابع متشکل از تصاویر متحرک و منابع دیگر) انتخاب می شوند. آر.دی.ای در رابط9ه ب9ا تص9حیح اشتباهات رویکرد متفاوت9ی را برگزیده اس9ت .در قواع9د انگلوامریکن، اشتباهات موجود تص9حیح م9ی ش9د ،ام9ا آر.دی.ای فهرس9تنویس را راهنمای9ی م9ی کن9د تا اشتباهات را همانگون9ه ک9ه در منب9ع اطالعات9ی ظاه9ر شده ،ثب9ت و یادداشت9ی را ایجاد کن9د و آ9ن را تص9حیح شده رائه دهد. 34 نتیجه گیری اس9تاندارد آر.دی.ای ی9ک اس9تاندارد محتوای9ی اس9ت ک9ه برای محی9ط دیجیتال9ی طراح9ی شده است. آر.دی.ای براس9اس انگلوامریک9ن س9اخته شده و در نتیج9ه برخ9ی دس9تورالعمل های آ9ن را نی9ز ب9ه کار می برد .ای9ن اس9تاندارد ،بر الگوهای مفهوم9ی کاربرمدار ایفال یعن9ی اف.آر.بی.آر و اف.آر.ای.دی و نیازهای کاربران آنه9ا تمرک9ز دارد و مجموع9ه دس9تورالعمل های آ9ن براس9اس قوانی9ن فهرس9تنویسی بین الملل9ی اس9ت .اس9تفاده از اس9تاندارد آر.دی.ای گام بزرگ9ی در جه9ت س9اخت فهرستها و نظام های ذخیره و بازیابی پیشرفته تر است. ب9ه نظ9ر م9ی رس9د در چن9د س9ال آینده اس9تاندارد آر.دی.ای جایگزی9ن قواع9د فهرس9تنویسی انگلوامریکن در کتابخان9ه ه9ا و س9ایر مراک9ز اطالع رس9انی ایران گردد .در نتیج9ه ،کتابداران بای9د س9اختار جدی9د استاندارد آر.دی.ای را بشناس9ند و ب9ا بخشهای مختل9ف آ9ن آشن9ا باشند .یک9ی از گزین9ه های مهم در شناخ9ت استاندارد آر.دی.دی ای99ن اس99ت ک99ه کتابداران و فهرس99تنویسان س99اختار و ویژگ99ی های الگوهای مفهومی اف.آر.بی.آ9ر ،اف.آر.ای.دی و نیازهای کاربر تعری9ف شده در آنه9ا و همچنی9ن قوانی9ن فهرس9تنویسی بین الملل9ی را بشناس9ند .طراحان پایگاه های اطالعات9ی و نرم افزارهای کتابخان9ه ای نی9ز بای9د با الگوهای مفهوم9ی و اس9تاندارد نوی9ن آر.دی.ای آشن9ا شون9د ت9ا بتوانن9د نظامهای خود را براس9اس هدفها و کارکرد های مطرح شده در آنها پیاده سازی کنند. 35 منابع .1 احمدی ،نیکوس9ادات ،اجاق ،فرخنده س9ادا9ت و نامور ،زهرا .)1388( .استانداردهای ابرداده ای. تهران .نشر چاپار.154-131 . .2خوشبخ9ت ،مل9یک9ا ( .)1388معرف9ی مدل ملزومات کارکردی پیشینه های کتابشناختی .مطالعات کتابداری و سازماندهی اطالعات.129-116 .87 ، .3فدائ9ی ،غالمرض9ا ( .)1393بدیل9ی برای اف.آر.بی.آ9ر؟ .تحقیقات اطالع رس9انی و کتابخانه های عمومی ،)1(20 ،پیاپی ،76ص.27-16 . .4فتاح9ی ،رحم9ت هللا .)1375( 9رواب9ط کتابشناخت9ی در فهرس9تنویسی توص9یفی .فصلنامه کتابداری و اطالع رسانی.2632-44 ، .5رخشانی ،مریم؛ نوکاریزی ،محسن؛ حاجی زین العابدینی ،محسن ( .)1392توصیف منابع ی .در مقایس9ه ب9ا قواع9د فهرس9تنویسی انگلوامریکن .فص9لنامه مطالعات مل9ی اینترنتی در آر.دی.ای کتابداری و سازماندهی اطالعات. .6مرادی ،خدیج9ه و حاج9ی زی9ن العابدین9ی ،محس9ن .تغیی9ر قواع9د فهرس9تنویسی اس9تاندارد توصیف و دس9ترسی ب9ه مناب9ع RDAجایگزی9ن قواع9د فهرس9تنویسی انگلوامریکن .فصلنامه کتابداری و اطالع رسانی. 36