صفحه 1:
دانلودفايل ياوريوينت نواد ۳
aS PowerPoint
مدرسه از نگاه ایوان ایلیچ
9
نگاهی بر مدرسه زدایی از جامعه ایوان ایلیچ
و نظام آموزشی ایران
نسخه قابل ویراش
بهمن ماه ۱۴۰۲ و a
تعداد صفحات :۸۱ ۳ at
لحت
صفحه 2:
دانلودفابل پاورپوینت
PowerPoint
مدرسه از نگاه ایوان ایلیچ
3
نكاهى بر مدرسه زدايى از جامعه
ايوان ايليج ونظام آموزشى ايران
نسخه قابل ويرايش
بهمن ماه ۱۴۰۲
صفحه 3:
دانش آموزان در مدارس به آمو زگاران مدرک دار
تسلیم می شوند تا خودشان نیز مدر کی کسب کنند.
هر دو گروه سرخورده اند و هر دو گروه کمبود
منابع و امکاناتی جون بول » دقت را در
سرخوردگی متقابل خود مقصر می دانند "
60
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 4:
جهان در عصر حاضر . افقٍ دید جدید و متمایزی
به مدرسه و معلم و آموزش پیدا کرده است » ولی
ما هنوز در تفکر آموزش حروف الفبا و تثبیت
نظم پادگاتی برای اطمینان از تعلیم و تربیت مانده
ايم و ما جهت تولید محصولی به نام انسانهای
اخلاق مدارٍ مطیع قوانین » در حالت چشم 5 :
بسته درمانده ایم.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 5:
کتاب " مدرسه زدایی از جامعه "
ایوان ایلیچ انگلیسی در سال 1971 به چاپ رسید. او اثرات سوء آموزش
رسمی و اجباری بر دانش آموزان و آموزگاران و جامعه را بررسی
کرده است هر چند تحلیل ایلیچ از مدرسه در جامعه امروزی تماما و یا
اصلا » جامه عمل نپوشیده است » اما در بررسی شیوه آموزش عمومی
در برخی از کشورهای برتر آموزشی » شاهد تغیبراتی نسبت به آموزش
سنتی گذشته هستیم که دانش آموز محوری و یا حذف کتب درسی و
جایگزینی آموزش الکترونیک از جمله آن موارد است که ایلیچ ۰ آنها
را پیش بینی کرده بود.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 6:
کتاب " مدرسه زدایی از جامعه "
زایش تفکر و مراحل رشد و بلوغ هر تحولی نو » اصولا
از کشور های پیشرفته آغاز می شود. سرعت و جهت
حركت هر نوع تحولى در اين كشورها به سه دليل يعنى :
دسترسى به دانش » نيروى انسانى كارآمد متخصص و
سرمايه » بسيار بيشتر و عميق تر است. حُسن اصلى
فراهم سازی چنین امكانى در اين جوامع ضرورت وجود
شر ایط تفکر خلاق خلاق » بدیع و استقبال مراجع تصمیم
aula از
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 7:
کتاب " مدرسه زدایی از جامعه "
نیک می دانیم که تحولات اجتماعی با توجه به
خرد جمعی جامعه می تواند حرکتی رو به جلو
و یا عقب داشته باشد. لزوما هر نوع تحول
اجتماعی رخ داده » مثبت و سازنده » تعریف
نمی شود. جهت گیری های مغرضانه می تو اند
تحولات اجتماعى را عقيم و با ناكار .د .و
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 8:
حال به توضیح هر فصل و مقایسه آن در
كشورخود مىي دلم :
فصل اول
" ايوان ايليج در فصل اول در ياسخ به سئوال
جرا بايد تحصيل را از حالت رسمى و
سازمانى خارج سازيم » موارد زير را بيان
نموده است:
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 9:
" ایوان ایلیچ در فصل اول در پاسخ به سئوال جرا بايد تحصيل را از
Oe Tet aaa ase انیبان رده اک
1- مدارس به دانش اموزان می آموزند که
فرآيند را با محتوا » تدریس را با یادگیری »
نمره های بهتر را با دانش و مدارک را با
قابلیت و روانی بیان را با توانایی گفتن حرف
هاى تازه اشتباه بگیرند.
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 10:
" ایوان ایلیچ در فصل اول در پاسخ به سئوال جرا بايد تحصيل را از
حالت رسمی و سازمانی خارج سازیم » موارد زير را بیان نموده است:
2- مدرسه پول و نیروی انسانی و اهداف مثبتی را که
برای آموزش وجود دارد در اختیار خود می OS
3- آموزش اجباری ناگریز به قطبی شدن جامعه می
انجامد و کشورهای جهان رابر اساس نوعی نظام
طبقاتی بین المللی درجه بندی می کند.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 11:
" ايوان ايليج در فصل اول در باسخ به سنوالٍ جرا بايد تحصيل را از حالت
رسمی و سازمانی خارج سازیم » موارد زیر را بیان نموده است:
4- در مدارس ‘ معلمان اصر ار دارند امر
آموزش و مسأله اعطای مدرک را معادل هم
قرار دهند.
5واگذاری نقش ها و مشاغل بر اساس
شر ایط مشخص eae ت
می گیرد.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 12:
" ایوان ایلیچ در فصل اول در ياسخ به سئوالٍ چرا باید تحصیل را از
حالت رسمی و سازمانی خارج سازیم » موارد زير را بیان نموده است:
6- در مدارس توهم عمده این است
که بخش اعظم یادگیر ی نتیجه تدریس
است اما اغلب مردم دانش خود را
بیرون از مدرسه کسب می کنند.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 13:
" ايوان ايليج در فصل اول در ياسخ به سئوالٍ چرا باید تحصیل را از حالت
رسمى و سازمانى خارج سازيم » موارد زير را بيان نموده است:
7- كار » اوقات فراغت » سياست » زندكى شهرى
و خانوادگی به جای اين که در خکم وسایلی برای
او اد تا اد هار اک
دارند » به مدرسه و ابسته اند.
8- مدرسه در آموزش مهارت ها کارابی ندارد از
لك روك ب اسان برناعه درس عل مس برو
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 14:
در یک نظر » اگر به هر دلیل ذکر شده » دقیق شویم
» مشکلات نظام آموزشی ما هم همین موارد هست
» داده ها و ستاده های ما در نظام آموزشی به جای
همخوانی از هم گریزانند » انتظار ما از مدرسه
معجزه ای برای انسان سازی و با نیروی كار غير
ماهر است.هم: ما هنگام استخدام به یک سری از
محفوظات مرتبط و غیرمرتبط با شغل انتخاد
محکوم هستیم . 25(
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 15:
قدي ات ان 7 57 ای ام سل about bya ee ob م TA ور قد بيد
رز مامت On POE صل يم ری ند ی ارو
وت رت وت است وک ملیف هط نو ال خر الل اور آموزش
Gms مر و م لف وچ قل الى roe eae
Ch tea be A Bist ote Bo Lon be OMe یک نز
"
ol وا te ashy
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 16:
1 و
در چهار هدف انقلاذب مدرسه
زدایی ایلیچ » هدف اصلی
رهاسازی قیودات هدایتگر در امر
آموزش است. اجازه دادن به جریان
رشد طبیعی استعدادها و علایق و ذوق
کودکان مد نظر است
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 17:
فصل دوم
" در فصل دوم کتاب ایوان اپلیچ به توضیح
" پدیدار شناسی " مدرسه می پردازد ؛ به
عفیده وی برخی از واژه ها آن قدر انعطاف
پذیر می شوند که دیگر به کار نمی آیند.
مدرسه و تدریس چنین واژه هایی هستند.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 18:
ویژگی های مدارس رسمی : .. .
* سن دانش آموزان : مدرسه افراد را بر پایه سن آن ها دسته
بندی می کند. این دسته بندی بر سه اصل تردید ناپذیر متکی
است:
1 جای کودکان در مدرسه است. 2. کودکان در مدرسه ياد مى
گيرند. 3. کودکان فقط در مدرسه می توانند آموزش ببینند. خرد
نهادينه به ما می گوید که کودکان به مدرسه نیاز دارند و
کودکان در مدرسهیاد می گیرند اما همین خرد» خود محصول
مدرسه است چون عقل سلیم به ما می گوید نتها کودکا
رامی توان در مدرسه آموزش دلد. (3s)
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 19:
* آموزگاران و دانش آموزان : کم دگلنند - = سرت
یرس مدي دك مس سل با
5 0 هو اه بكسن وود tiene = بو
- -ل. iets ul Peed wh بویت meet ago be
Ya
Folie شاد وده ل بحت سل سس + gi ans
ee عله - ey’ اد = Liye tk
4 شلد سي کنر خرد سازمانى مدارس تس رب وا ال وا
7 مو ایو aie 4 eller yet ماس see ۱ ۳ ۳
glee a: Narr als si lye T وی
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 20:
* درس خواندن تمام وقت : مدرسه بنا بر ماهیت خود به
آن جهت گر ايش دارد که تمام وقت و انرژی افرادی را
که با آن سروکار دارد به خود اختصاص دهد. حضور
در کلاس درس ۰ کودکان را از دنیای روزمره بیرون
می برد و در محیطی بسیار ابتدایی » جادویی و كاملا
جدّی و خشک غوطه ور می کند. حتی بهترین
آموزگاران هم نمی توانند دانش آموزان خود را کاملا
در بر ابر ین برنامه مدارس محافظت کند. (وج)
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 21:
yp Slay آرزش هلیچیدکن کی وکلئل دگّیریلی إنمهم
جهت جگرنی آن مود نود »نتب ييت. كمد 5
Grate dk Gos با دزد دب انفل فهنگو
لب رجله ژهم گد »و زوین لام ced دهلت 5
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 22:
در اين بين » آموزگاران به تفویض اقتدار از سوی اولیا و جامعه
به خود نیازمندند تا بتوانند حکومت خود را بر کودکان مطیع »
اعمال دارند. در جریان همین خوف و رّجاست که نگاه پادگان
به مدرسه ایجاد و تقویت می شود » جالب آن که هنوز در
مدارس ما چنین دیدگاهی حاکمیت دارد. معلمان و آموزگاران و
دبیران با برتری جستن از عواملی چون نقش و سن و جسم و
ابزاری همچون دفتر نمره و پرسش و آزمون ونمر : اتضباط »
باور دارند که دانش آموز باید از او بترسد.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 23:
طروتهيم وتثيت إن ظٍ کون حلیت سؤ وك ربلى رش» دش یز
(معلم طلاعت فيكد, كذادنقاممدت فزش خلى سقو ادر ( با
Sasi lym tty Galo oud) «dik gab ك5
زذلبن لمعم وبعمعان باظم «تواوسين مرو حتمم وموايل
"Chae ab Cobia jo امنيت آموزشی "خله مِيد.
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 24:
وفبشيمسطا_ كل ش فز ژ بنطمل با فلگرادوکای
لاف وف موقيام هس كفوجماه يل كك إن ليرا تكد
i em In Gal Guus بظر: طنطلومسيردوت ١
IN She aly dahl ۰ یریایفامجت
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 25:
بجای ایجاد و نقویت روابط انسانی و صمیمی » استفاده از
اقتدار برای هدایت و کنترل دانش آموزان ء اعمال می
گردد که نتایج آن امروز در مدرسه و فردا در محيط
اجتماعی ما عملا آشکار است! و تداوم این رسم و عادتا
غلط ء درو غگویی را در دانش آموزان تقویت می کند
که رفتاری بسیاری نکوهیده و زشت حداقل در همان
جوامع پیشرفته هست !
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 26:
فصل سوم -
" در فصل سوم کتاب » ابوان ایلیچ به بررسی " آئینی
شدن پیشرفت " می پردازد. وی معتقد است در هر
کشوری مقدار مصرف فارخ التحصیلان دانشگاه ها »
معیاری بر ای مصرف سایرین به دست می دهد » اگر
دیگران بخواهند به هنكام كار يا ساير مواقع » انسان
های متمدن باشند باید از شیوه فارغ التحصیلان دانشگاه
ها نقلید کنند. امروزه نظام مدارس عملکرد سه گانه
را انجام می دهد:
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 27:
1- منبع اسطوره جامعه است.
2 -تضاد های آن اسطوره را نهادینه می کند.
3 - کانون آئینی است که ناهماهنگی های میان
اسطوره و و اقعیت را باز آفرینی می کند و می
پوشاند. ما بدون اين که بدانیم آئین مدرسه رفتن نه به
یادگیری فردی کمک می کند و نه به برابری
اجتماعی آن ها » نمی توانیم اصلاح آموزش را آغاز
کنیم.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 28:
مر .۲ طسو ده . داهاعی .وود + -
اذ wear? Ya يا الب لب مطاد لت مت ار
دانشگاه جز ء لاینفک آن است مربوط می شود
دع قلف انلا ددس شُدف د ل دعسويق
اند از ه گیری ارزش ها ءاسطو ر : دسته بندی
ارزش ها » بازی آئین و مذهب جدید جه
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 29:
مدرسه به و اسطه ساخت خود به عنوان یک بازی
تشریفاتی درجه بندی شده خالق و حافظ اصلی اسطوره
های اجتماعی است. و ارد شدن به این بازی از اين که
جه جيزى و چگونه تدریس می شود مهمتر است اين
بازی تا جایی پیش می رود که شرکت در آن اجباری
می شود و شرکت کنندگان را مجبور می کند که گناه
نابسامانی های جهان را به کسانی نسبت دهند که در این
باز ی شرکت نکرده اند"
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 30:
می کند » شاید برای همین قادر به اصلاح نظام آموزشی
خود نیستیم . مطلق دانستن آموزش دانشگاهی در جامعه
ما به بیماری اجتماعی " کردانیسم " منجر می شود و
نهایت خود مردم نمی توانند بپذیرند که فرد مسئول و یا
مدیر » بدون پسوند دکتر و مهندس قادرند بر این مسندها
تکیه بزنند. پس تنها طریق» برای قرار گرفتن در چدباز
زندگی موفق » کسب مدرک است نه مهارت
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 31:
* اسطوره ای ستودنی و اجتتاب ناپذیر برای پذیرش اجتماعی
یک فرد. در جامعه ما مدرسه و دانشگاه هر دو اسطوره ای
جهت تضمین آئین پیشرفت فردی است نه اجتماعی. برای
همین کوتوله ها رشد می کنند اما جامعه خیر .
مدرسه و دانشگاه به واسطه ساخت خود به عنوان یک بازی
تشریفاتی درجه بندی شده خالق و حافظ اصلی اسطوره های
اجتماعی است که ارزش های خاصی را نهادینه می کند »
رک ی کر
مصالح و منافع خود را انتخاب و درجه بندی می نمایند.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 32:
*فصل چهارم
" ابوان ابلیچ در فصل چهارم یک طیف نهادی را تبیین می
کند و طبقات مختلفی را در آن جای می دهد.
نهادهای فریبکار: اعتیاد آور هستند زیرا مصرف کننده
روز به روز به فرآیند و مصرف کالا وابسته تر می شوند.
نهادهای سرزنده : این نهاد ها در استخدام خود هستند»
پراکنده و نا پایدارند و ایوان ایلیچ آنها را به عنوان الكو
های آینده تلقی می کند که مطلوب اند.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 33:
* آنچه در انتخاب نهاد ها مطرح است طبیعت و اقعی زندگی انسان
است. انسان باید انتخاب کند که یا در داشتن اشیا غنی باشد یا در
آزادی استفاده از آنها.
او مدارس را به عنوان خدمات عمومی کاذب نام می برد و می
گوید : "مدارس در نگاه اول به نظر می رسد که به طور مساوی در
اختیار همه کسانی قرار دارد که دوستدار تحصیل اند. اما در واقع آن
ها در اختیار کسانی هستند که پیوسته اعتبار مدارک خود را تمدی
می کنند. مدرسه با مجبور کردن افراد به واگذاری مسئولیت رشد
خود به دیگران » افراد را به نوعی خودکشی معنوی وا می داردب"
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 34:
»در جامعه ما هم چنین است » اصل سی ام قانون اساسی به رایگان
بودن تحصیل اشاره می کند اما به اجبارى بودن آن خير. اين
اصل عواطف غیرقابل اطمینانی را نسبت به آموزش تمامی
کودکان جامعه نمایش می دهد. چون امروز واقعیت رایگان بودن
آموزش نیز نزدیک به حذف شدن حتمی است . اگر دقت کنید به
تدریج و امسال بیشتر از سال های قبلی » از ترکیب مدارس
دولتی کاسته و بر حجم پیکر مدارس غیردولتی یا غیرانتفاعی و
به تعبیر مردم عین انتفاعی » افزوده می شود.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 35:
JE Ge + لت كنا ؤش رنموهمنتبیل میودیغر ژوقبت رونخد موم .شا
ASF | ر«پتزهم.اژزیرتیت کیدو «خخد cay wale | ples Rae
گم ربلیفیم Ut by She bait شیهنلیودره إلى ذا مكرد فقواء
تثحی 5 فودی ژبلقلطت ووا ونوم ویلبلم رفاهزنذه وزشت وطككخد معين
۳
موزید و شیمایر جلغود سگرفه مود
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 36:
*تصور کنید که این جریان فقط خاص فرزند شما يا
من نیست » مربوط به 13 - 14میلیون دانش آموزی
است که قرار است 12 سال آموزش ببیند و مابقی
عمر خود را در هر حیطه ای در همین جامعه بسر
برند. ( تعداد محدود مهاجرت کنندگان به کشورهای
دیگر را در نظر ندارم .)
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 37:
Lo poly IST II ean ds" قرده وطلاحهمسانی
های غیر yy DHE زگ دبای + JID Kp obhiss ne
رهولن بآموزگاران مدرک دار تلیم منود قوش نو مرککب کن.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 38:
۰ (هوگوسیخوده لو وگو هکودمنیمو کنیچن پل »قترا ردیخرگنل خدصتر می
دك ون للچیگیدمنشلخوام دد کگگنکردن مردهکلاکن بیلت.ما مایم بجلی
ala فزگّن +نووادتن دش رن +داکردنوقت وراه باگری قطریقی جول» +"
یادگیری خود انگيخته " اککیم. بجلىإن كام ربلعى فزثيرا Sh GIS
یم ارتباط های جدید جهانی در اختیار فرد یادگیرنده قرار دهیم "
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 39:
1
اصولا ما ملتی هستیم که در هر امری
خودانگیختگی بسیار ضعیف و یا اصلا نداریم
. ما کودکان خود را در دو نهاد اصلی و
زیربنایی جامعه » طوری تربیت كرده ايم كه
برای انجام هر امری به یک آقا بالا سر و
دستور دهنده و یا دیکته کننده شدیدا نیا زمند
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فایق مجیدی
صفحه 40:
بان مر از من برش gt دول و y Wl, Jocks ais x راد م
we we 2 میمرت سم رای من رون لاود 0 baad A
CN eee ont TAO Le f |
o عرقل 399 ار ی ام و uh & فركل و ues oe
است.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فایق مجیدی
صفحه 41:
" ول للچوفلشندو: " مدرسه زدایی و چگونگی آن "راییل مد وربی
يكظام oss دهف طحمكند
1. كن دوب مجنلع يود رد وبل( زكر اربلى لاقئان ميقع ؤهم كد
LS 2 كلد طقرهرخوا يون _لقادكن هد زمين دقؤل لاقدن توس byl
كلدم
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 42:
3. کسانی که می خواهند مسأله ای را بر ای عموم مردم مطرح
کنند فرصتی فراهم کنند که نظر خود را اعلام کنند.
چنین نظامی باید از فناورى نوين براى فراكير كردن و بنا
براین آموزشی کردن عامل آزادی بیان » آز ادی تجمع و آزادی
مطبوعات استفاده کنند.
به نظر ایوان ایلیچ چهار مجرايا محل مجزای تبادل پادگیری
می تواند تمام منابع لازم بر ای یادگیری واقعی را در بر گیرد:
اشیاء. الكو و سرمشق . همقطاران . فرد بزرگتر و با تجربه.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 43:
هداف انقلاب مدرسه زدایی ایوان ایلیج :
1. آزاد کردن دسترسی به اشیا از طریق از بین بردن
کنترل های کنونی
2. آزاد کردن اشتراک مهارت هایی با دیگران
3. آزاد کردن استعدادهای انتقادی و خلاق مردم
4. آزاد کردن فرد از اين الزام که انتظارات خود را بر
اساس خدماتی که یک Cotta pa شده عرضه می کند»
شکل دهد. "
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 44:
امكان دسترسی به منابع درسای: فضای
مجازی اگر امروز برای ما فراهم هم باشد »
انگیز : لازم برای استفاده از آن در همه وجود
ندارد. در واقع محرک های معتبری در دو
بعد ذاتی و اکتسابی » برای اين مهم به
صورت تعریف شده نداریم.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 45:
شکل انتخاب » هدایت » جهت دهی در جامعه ما در قالبی
از بيش انديشيده شده قرار مى كيرد كه امكان دسترسى
آزاد به منابع و امكانات را از بين مى برد. دقت كنيد كه
دو عنصر اصلی مدرسه مدنظر ایلیچ است » یعنی دانش
آموز و آموزگار یا معلم . یعنی آنچه که گفته شد فقط
مختص بازدارندگی رشد دانش آموز نیست عوامل
بازدارنده شامل مواردی چون : آموزش مفید و موثر ۰
دانش آموز خلاق خود انگيخته و توانمندی آموزگا
بخش به تمامی عناصر لازم در امر آموزش ۱
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 46:
رد رچواهف للاب (Jo jo jo للچ«ف طل رهاسازی قیودات هدایتگر در امر
آموزش لت. لیزهدان بل شدطبیانداهوخلق وژقککند خرلت. DES) 4
کبموات af oly Is ب(شدكيكن و vie lth catch chy گاهتیلربلی دق
SR wy .ملقل ز ates CBs ling Lobb aby « Itt dy cig be CDs
لریلی هفلت ينو يغرداىنى ( فلی SU gia موات ریلیزاگگردننولمننيم وهدفنیل
كانت جلعباوعوم ذا عقتی ر«جطعطق و کی ضرنید و رزش رهمقهلى رهلام وك
Che dak Si dy
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 47:
سخن آخر
بدون تعارف ما کدام داده ها را به نظام آموزشی خود تزریق
abl Say es Hs alors گول طرزی Sih ally حلل
bb oa 436 $6 .دله هبلتههودده هباقلین Ty ql لت وشلیهین کلعلت
CEH 8 SRS,» 5 مطلی-ویلل وعنارتكيلهنديظام لزثىكوملت.
کلودهیمنلب و قنلب لربه رجلملهت و رژتج ن رض هىككن جله جده
dh ژخدریجا میگزاد ؟
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 48:
oat کم Sos is ee شم
ew Sut ily س اک و a Sup سورع we رک حور و هد "
"beet He Ge سل معا و Us Oe ob
13870 . dis ye pe oe شوه سب خلاز مس )1
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 49:
دانلودفایل پاورپوینت
PowerPoint
مدرسه از نگاه ایوان ایلیج
بخش دوم
نسخه قابل ویرایش
بهمن ماه ۱۴۰۲
صفحه 50:
هنگامی که از آموزش رسمی سخن به میان*
میآید» اولین موسسهای که به یاد میآوریم مدرسه
است. مدرسه به شکل امروزی و عمومی آن برای
اولین بار در فرانسه پس از انقلاب شکل گرفت و
بر اساس آن دولت موظف گردید تا آموزش
عمومی و ابتدایی را برای همه سازمان دهد
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 51:
هنگامی که از آموزش رسمی سخن به میان*
میآید» اولین موسسهای که به یاد میآوریم مدرسه
است. مدرسه به شکل امروزی و عمومی آن برای
اولین بار در فرانسه پس از انقلاب شکل گرفت و
بر اساس آن دولت موظف گردید تا آموزش
عمومی و ابتدایی را برای همه سازمان دهد
.(گلشنفومنی» محمدرسول. 1391)
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 52:
از آن روز بسیاری از دانشمندان و عوام» از مدرسه و۰
روشهای آن دفاع کرده آن را لازم دانستهاند يا نار اضی بوده و
آن را نقد کردهاند و برخی عنوان میکنند که فرزندشان را به
مدرسه نخو اهند فرستاد (هرچند جایگزین مناسبی برای آن در
دسترس بسیاری نیست و در نهایت از مدرسه به عنوان مسير
آموزشی مناسب استفاده میکنند), مدرسه بر اساس کدام دسته
نظریات در حیطه آموزش توجیه پذیر و چه نقدهایی بر آن
وارد است و آیا بدیلهایی بر ای جایگزینی آن وجود دارد؟
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 53:
اشکالی از آموزش از سالهای بسیار دور وجوده
داشتهاست. از آموزش سينه به سينه در عصر
غارنشینی و آموزش شکار و روشن کردن آتش تا
انتقال حرفهها و مشاغل و پس از آن آموزش
درباریان و مذهبیون» نمونههایی از انواع آموزش
بودهاند. در قرن هجدهم. پایه مدارس و آموزش
.امروزی گذاشته شد
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 54:
فرانسه پس از انقلاب دولت را موظف به اجرای »
آموزش عمومی و ابتدایی دانست و آن رابه اجرا
گذاشت و با گذر زمان سایر کشورهای اروپایی اين
شیوه را در دستور کار خود گذاشتند و با گسترش
ارتباطات در قرن بیستم» این شیوه به سایر نقاط جهان
,نیز تسری یافت(گلشنفومنی» محمدرسول» 1391)
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 55:
به دنبال گسترش مدارس در سر اسر جهان۰
نظریهپردازان بسیاری در حمایت از آن برخو استند. در
این میان بخصوص کارکردگر ایان آن را کمکی برای
انسجام اجتماعی و در تامین نیروی انسانی مورد نیاز
جامعه لازم دانستند. دورکیم کارکرد مدرسه را توسعه
۷ Pe pene Sea)
دارد و پارسونز وجود آن را برای ادامه حیات جامعه
لازم دانسته آن را برای حفظ انسجام اجتماعی ضرو
تلقی میکرد (شار عپور » محمود. 1394(
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 56:
از سوی دیگر برخی اين شیوه آموزش را نقد کردند. *
نظریه پرداز انی مانند آلتوسر گر امشی» بوردیو و ایلیچ
و نظریههای انتقادی و بازتولید از آن دسته نظریاتی
هستند که به نقد مدارس و شیوههای آن پرداختند
(قالییافان و مقبولی» 1394). شاید بتوان یکی از
بزرگترین منتقدان مدرسه و شیوههای آن را ایوان
ايليچ» نظریه پرداز اتریشی قرن بیستم دانست
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 57:
ایلیچ در کتاب مشهور خود مدرسه زدایی از جامعه نظریات خود در *
خصوص مدرسه و بدکارکردی آن را مطرح کرد. او عنوان میکند
موسساتی که ساختار اصلی جامعه امروز را تشکیل میدهند» خود نابود
یا تحریف کننده آن اهداف یا نهادهایی هستند که برای آنها به وجود
آمدهاند. به اين ترتیب بیمارستان عامل نابودی سلامتی» کلیسا عامل
نابودی مذهب و مدرسه عامل نابودی آموزش و پرورش است. او اين
مور او ات رف که ما تن و ات رو دراه
مدرسه زدایی از جامعه بود (شار عپور» محمود. 1394)
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 58:
ابلیچ معتقد بود که دانش آموز پس از دوسال حضور در ۰
مدرسه دچار نوعی حس حقارت و بیکفایتی میشود که سبب
میگردد کودک یاد بگیرد برای موفقیت و تحرک اجتماعی»
نيازمند تحصيلات بيشتر است. به اين ترتيب او دراين نظام
اموزش و برورش درمىيابد كه فاقد خود ارزشى لازم است. او
معتقد است که مدرسه هرگز به اهداف آموزش و پرورش که
رشد مهارتهای مفید و استقلال فکری است دست نمىيابد.
بلکه نوعی نگاه دیوانسالار انه و تجاری نسبت به جهان را به
دانشآموز منتقل میکند (شار عپور » محمود. 1394)
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 59:
نظريات ايليج تحول شكرفى در خصوص نكاه به"
آموز ایجاد کرد. امروزه اگر بپرسیم آیا جایگزینی
برای مدارس عمومی وجود دارد» پاسخ قطعا مثبت
است. در کشورهای اروپایی و آمریکا موسسات و
اشکال خاصی از مدرسه شکل گرفتهاند و به دنبال
رفع ایراداتی هستند که ایلیچ و نظریه پردازان شبیه
به او به مدرسه وارد کردند و برخیء آموزش دا
.منزل را جایگزین آموزش در مدرسه کردها
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 60:
انواع این موسسات و روشهای آموزش عبارتنده
از» مدارس دموکراتیک و رایگان» آموزش
مردمی» مدارس دوستانه (کوکر)» آموزش در
خانه» آموزش غیر حضوری و مدرسهزدایی»
مدارس کریشنامورتی» مدارس مونتسوری»
مدارس(و کلاسهای درس) باز و دانشکدههای
والدورف (یا آنگونه که در اروپا از آنها نام :
,میشود» اشتاینر)
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 61:
مدارس دموکر اتیک و رایگان» مدارسی هسنند که»
با هدف یادگیری آزادانه کودکان در محیطی امن و
بدون اجبار یا زور و ترس از کنجکاوی کودکان و
تلاش آنها برای یادگیری خودشان تاسیس شدهاست.
تصمیمگیری در این مدارس بر پایه رایگیری و
نظر اکثریت انجام میشود و به گونهای هستند كه
,کارمندان و دانش آموزان در آنها رای برابردار.:
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 62:
بعضی از آنها در همه موارد اعم از موضوعات مالی» حل و
فصل اختلافات» کارمندان و تصمیمات جزئی لداری اجاز ه
رأیگیری میدهند. بعضی دیگر از این مدارس به کمیتههایی
تقسيم مىشوند يا در برخىء مدير قدرت تصمیم گیریهای
ادارى را حفظ مىكند. راىكيرى در مدارس دموكراتيك
معمولا در جلسات هفتگی تمام مدارس انجام میشود , در
مدرسه آزاد آلبانی » هرگاه کودک يا بزرگسال احساس کرد که
حقوق یکی توسط دیگری نقض شده است» می توانند در
هرزمان خواستار یک جلسه با حضور تمام اعضای
شود تافوراً به مشكل رسيدكىشود. 00
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 63:
برگزار کننده جلسه به طور کلی در هر جلسه انتخاب می
شود و معمو لا یکی از دانشآموزان اين مسئولیت را به
عهده میگيرد. قوانین و رویه هایی که توسط کلیه
eae ۱
لازم الاجر است و همه از پیر و جوان آن را میپذیرند
زیرا همه تصمیمگیری به اين روش را درک میکنند
(مارتین» روبین.2000).
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 64:
آموزش مردمی نوعی آموزش» مخصوص بزرگسالان است و
بر با لس زر سیف وتان نت موش ارت
نوع آموزش با آنکه نسبت به موضوع ما یعنی مدارس کمی
متفاوت است آما از روشهای اموزشی است که خود افراد به
صورت آزادانه در آن شرکت میکنند و مبلغ ایدئولوژی و
نظریات طبقه حاکم كه نظریه پردازانی چون گر امشی يا ایلیچ
آن رانقد میکنند» نیستند و به افزایش آگاهی سیاسی و توان
اجتماعی مردم عادی کمک میکنند (مارتین» روبین.2000).
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 65:
بسیاری به مدارس سنتی دارند. اين مدارس معلم
محور هسنتد و بر خلاف بسیاری از انواع آموزش
و مدارسی که در ادامه خواهد آمد» از روش
نمرهدهی و کلاسبندی استفاده میکنند. اين مدارس
هدف خود را کمک به دانش آموزان برای کشف
خودهدايتكرى توصيف مىكنند. ©
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 66:
مسئولیتپذیر ی شخصی در اين جامعه برای کسب موفقیت ضروری
است. علاوه بر این » یادگیری مادام العمر» عدالت اجتماعی و به چالش|
کشیدن ظلم بشر» غالباً اهداف مکمل مدارس دوستانه هستند. در سطح
ee er ا ا ا الا
بسیاری از مدارس دوستان بر سادگی» صداقت» حل مسالمت آمیز
درگیری» عزت کار بدنی» اعتماد منقابل و احترام و مراقبت از
یکدیگر و از زمین تأکید می کنند (مارتین» روبین.2000).
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 67:
آموزش در خانه و مدرسه زدایی بیشترین شباهت را به
نظریات ایلیچ دارد. این روش آموزشی بیشترین مخاطب را
در جهان دارد و در ایران نیز به تازگی از آن سخن به ميان
آمده است. با پپشر فتهایی که انقلاب الکترونیکی و استفاده
از کامپیوتر ایجاد کرد این روش تحصیل رشد فزایندهای
داشته است. در انگلستان یک درصد دانشآموزان از این
روش استفاده میکنند. در آمریکا نیز اين روش از محبوبیت
بسیاری برخوردار است و تا سال 2001 بیش از یک
میلیون دانشآموز از آن استفاده میکردهاند.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 68:
در این روش پیشرفت و رضایت تحصیلی بالاتری در انگلستان گزارش
شده است و دانشآموزان از نظر پپشرفت تحصیلی و ورود به دانشگاه با
دیگر همسالان خود شبهات بسیاری داشنند. در نقد این روش بیان
میشود که کودکان کمتر اجتماعی شده کار با گروه را یاد نمیگیرند و
در ارتباط کمتر با سایر دانشآموزان مهارتهای کمتری کسب میکنند.
در پاسخ به آن نیز بیان میشود که پیشرفت روز افزون اینترنت و
راههای ارتباطی مربوط به آن این مشکلات را کمتر کرده است. کما
اینکه مزایایی مانند انعطاف بیشتر به دلیل کار آنفرادی و یادگیری در
محیطی بدون نتش» معایب را تحت لشعاع قرار میدهند(شکوهییکتا و
() (1386 «453
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 69:
مدارس کریشنامورتی مدارسی با الهام از آموزههای جیدو
کریشنامورتی هستند. به گفته جیدو کریشنامورتی» ما باید
روش آموزشی را تاسیس کنیم که یک سیستم نباشد بلکه حول
نگرشها و خصوصیات معلم و کودک و چگونگی ارتباط آنها با
یکدیگر ساختهشود. او بیان میکند در دنیایی که در حال
ویرانی و سبب انحطاط است. باید مکانی مانند یک واحه وجود
داشته باشد که بتوان شیوه زندگی کامل و هوشمندانه را در آن
یاد گرفت. آموزش و پرورش در دنیای مدرن نه به پرورش
هوشء بلكه به رشد و يررش ع افد م ووه
مربوط مى شود
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 70:
این فرایند» فراتر از انتقال اطلاعات از معلم به دانشآموز»
رهبر به پیروان» و ایجاد یک روش زندگی سطحی و
مکانیکی است. مدرسه مکانی است که فرد در آن اهمیت
دانش و محدودیتهای آن را فرا میگیرد. فرد یادمیگیرد
که به زندگی به صورت تلاش انسان» جستجوی زیبایی»
جستجوی حقیقت و راهی برای زندگی بدون درگیری نگاه
کند. از لحاظ ساختاری» هر مدرسه کریشنامورتی کاملا
منحصر به فرد است زیرا هر یک تلاش مىكند
رویکردی بدون روش تکامل یابد (مارتین» روبین.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 71:
مدارس مونتسوری در اصل مبتنی بر روش شناسیهایی
هستند که توسط دکتر ماریا مونتسوری ساخته شدهاست.
همانطور که ران میلر توضیح میدهد» دغدغه اصلی
مونتسوری رشد طبیعی Sa gS از نظر جسمىء روانی و
معنوی است که در انسان پنهان است و با آموزش هدفمند
آشکار میشود. از منظر وی با توجه به محیط و تغذیه
مناسب ۰ هورمونها کودک را وادار میکند تا شخصیت
بالقوه خود را آشكار كندء قدرتهاى خود را 5 تراث
ا ل ل ۱
انتخاب و تبديل به اسلايد: محمد فايق مجيدى
صفحه 72:
انجمن مونتسوری آمریکا اظهار میدارد که هدف از آموزش مونتسوری»
ere e ne ل و( رگا اس که م۱۵
یادگیری باشند و بتوانند مشکلات را حل کنند. نقش دانشآموز در یک
Fe eS Cae Utes yee STO alten pisses
تقویت استقلال جسمی» فکری» خلاقیت و قوای اجتماعی طراحی
شدهاست. نقش معلم» ایجاد برنامههای درسی و محیط یادگیری متناسب با
سن دانشآموز و همسو با فلسفه و روش مونتسوری است و خانوادهها
شریک زندگی با مدارس هستند که بخشی جدایی ناپذیر از پیشرفت کل
فرزندان است (مارتین» روبین.2000).
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 73:
مدارس(و کلاسهای درس) باز در تئوری بر اساس
مشارکت دانش آموزان طر احی شدهاند. هدف آنها تأیید و
احترام به خواستههای صادقانه دانش آموزان برای
یادگیری است. اين مدارس در عمل نیازمند صبر و
شکیبایی بسیاری از طرف معلمان هستند. شیوهی این
مدارس غیر اقتدارگرا است و مدارس بسیاری در
آمریکا آن را سرلوحه کار خود قرار دادهاند. در حال
حاضر چندین مدرسه باز دارای سوابق طولاتی ey
مستند وجوددارد.
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 74:
از جمله آتها میتوان به مدرسه دانشگاه مانکاتو ویلسون» مدرسه
باز کوهستان (هم اکنون مدرسه باز جفرسون کانتی) و مدرسه
باز سنت پاول اشاره کرد. رابرت اسکینز» محقق آموزشی» در
توصیف یک مدرسه باز مینویسد: مدارس باز پیشگام یادگیری
دانش محور و جامعه محور در عرصه مدارس دولتی است.
بدون زنگ سطح کلاس و بدون سیستم نمر دهی. مدرسه باز
نشانداد که دانش آموزان میتوانند با انتخاب و پیگیری علایق
خود با کمک بزرگسالان پشتیبان و تسهیل کننده» جه در درون
جامعه مدرسه و چه در جامعه وسیع یاد بگیرند (مارتب؛
روبین.2000). f 0(
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 75:
و در نهایت به مدارس والدورف » مدارسی رو به رشد و مبتنی بر
معنویت میرسیم. مدارس والدورف مبتنی بر آموزههای "انسانشناختی"
(خرد انسانی) رودولف اشتاینر در اوایل قرن بیستم هستند. هدف این
رویکرد؛ آموزش کودکان برای تبدیل شدن به انسانهای آزاد. مسئول و
فعال و قادر به ایجاد جامعهای عادلانه و صلح آمیز است. مربیان
والدورف خود را کودک محور میدانند زیرا یکی از ویژگیهای بارز
آنها تمرکز روی نیازهای کل کودک است. با این وجود این مدارس معلم
fete ty sd eee ee کی ۱
اشتاینر بر ادغام ریتمهای درونی طبیعت کودک از طریق موسیقی» هنر
و رقص تمرکز دارند (مارتین» روبین.2000). 6
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 76:
با توجه به مطالب بیان شده و نظریات رون میلر» میتوان
مدارس قرن گذشته را در یک دستهبندی چهارگانه قرار داد.
مدارس در اين دسته بندی یا مدارس انتقالی هستند به این معنا
که در پی انتقال ارزشهای اجتماعی و استاندارد به
دانشآموزان هستند و معین میکنند که دانشآموز چه چیزی را
"بايد" یاد بگیرد. مدارس عمومی و سنتی بیشتر در این دسته
قرار میگیرند. يا مدارس معامله ای هستند که در آن آموزش
فرایند حل مسئله آزمایشی است و معلمان به دانش آموز ان
کمک می کنند تا روش علمی را از طریق کاربرد دزی
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 77:
در حالی که مدارس انتقالی اقتدارگرا محسوب میشوند» در اين
روش معلمان راهنمایانی هستند که دانشآموزان را به گفتگی
پرسشگری و تفکر ترغیب میکنند. دانشآموزان به عنوان
متفکران مننقد و حل کننده مسئله مورد بررسی قرار میگیرند.
این جهتگیری عملی به ویژه با جان دیویی و جنبش آموزش
مترقی همراه است. این جهتگیری همچنین شامل برخی از
اصلاحات و جنبشهای تغییر مدرسه در فرایند آموزش عمومی|
نیز میشود. رویکردهای تحولی بیان میکنند که باید به جهان
به صورت یک کل نگریست. (6
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 78:
ان رویکرد از آموزش جامع حمایت میکند. در این رویکرد معنا با بافت؛ تجربه و
زمان و مکان پیوند خورده است. در اين رویکرد معلم به شکل یک تسهیلگر همراه
دانشآموزان است و آنها را در فرایند یادگیری همراهی میکند و فرصتهایی برای
رشد دنش حقیقی ایجاد میکنند. مدارس کریشنامورتی؛ مونتسوری و اشتلیتر در این
دسته قرار میگیرند. در نهایت رویکرد خودرهبری با اعتقاد به طبیعت انسان؛
شباهت بسیاری به رویکرد معاملهای دارد اما از نظر رون میلر از نظر کیفی
رویکرد خودرهبری با رویکرد معامله ای متفاوت است. این رویکرد با گروجندی
سنی, نمرعدهی و کلاس بندی مخالف است و در آن معلم نه تسهیلگر نه راهنما
است. در این رویکرد معلم یک منبع است و دانشآموزی که خود مستول آموزش
خود است در صورت نیاز به سراغ او میرود. جان هولت از طرفداران این نوع
آموزش است. نظریات بدون مدرسه نیز در اين دسته قرار میگیرند
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 79:
لازم است به این نکته توجه شود که نظریات مننقدان مدرسه بخصوص
ایلیچ مورد نقد بوده اند. نقدهای که بیان میکنند مدرسه در مسیر آماده
کردن دانشآموزان برای ورود به جامعه لازم اند» مدارس ابتدایی به
دانش آموز ان تواناییهای اولیه از جمله خواندن و نوشتن را میآموزند و
از طرفی هر روش دیگری که جایگزین مدارش شود میتواند همان
نتایجی را به همراه داشته باشد که مدرسه به شکل یک موسسه به همر اه
دارد و میتواند در دست صاحبان قدرت قرار گیرد. لبته طرفداران این
نظریات معنقد هستند که تنها راه آموزش, مدرسه و در پی آن دانشگاه
نیست و دانشآموزان میتوانند مهارتهای اولیه در فضایی به غیر
مدارس عمومی نیز به دست آورندقالیبافان و مقبولی» a)
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 80:
امروزه بدیلهای مختلف موجود در جهان آموزش اجازه میدهد
کل اد ال رتست ار ی
خصوصی. اقتدارگرایا آزاد» مدرن یا سنتی هر کدام به دنبال
روشهایی برای آموزش کودکان دیگری را نقد میکنند. در اين
ميان به نظر میرسد باید به مدارس مدرن که توجه بیشتری به
خلاقیت و استعداد و توانایی دانشآموزان دارد نگاه ویژهای
داشت زیرا آنگونه که سر کن ر ابینسون عنوان میکند» آینده
برای ما ناشناخته است و نمیتوان با استانداردهای امروز»
کودکان را بر ای جهان ناشناخته فردا آماده کرد (ر ابینسون
2006( ©
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 81:
منابع:
شارعيورء محمود )1394( جامعه شناسی آموزش و پرورش. چاپ سیزدهم. انتشارات سمت.
تهران
گلشنفومنی؛ محمدرسول (1391) جامعه شناسی آموزش و پرورش. ویرایش سوم. نشر دوران.
تهران
قالیبافان» سید حسن. مقبلی؛ فاطمه کبر ی (1394) نقد و بررسی دیدگاه مدرسه زدایی از جامعه.
ایوان ایلیچ. همایش ملی آموزش ابتدایی. دوره اول
شکوهییکتا» محسن. پرنده اکرم (1386) آموزش در منزل جایگزین آموزش در مدرسه.
فصلنامه خانو اده پژوهی. 10. 639-621
مدارس باعث مرگ خلاقیت میشوند. سر کن رابین TED Talk
https://www.ted.com/talks/ken_robinson_says_schools_kill_creativity/t
Asicledla ye 24 A 52 e248 lL] ranscript?language=fa#t- 153017
وهشت]
R.A., 2003. Paths of learning: An introduction to educational
alternatives. Retrieved June, 20, p.2008
انتخاب و تبدیل به اسلاید: محمد فابق مجیدی
صفحه 82:
و مد فایق مجیدی دهگلان ه
من گاهی می نویسم پس گاهی هستم
معلم + دير زيان و ادبيات: فارسی,
نگارنده کتاب:به آموزش بدبین نیستم
همکارافتخاری مجلات مدیریتی و آموزشی به مذت ده سال